Vraag: Shalom ds. Poot,

Als betrokken christen op Israël heb ik een vraag. Ik hoorde een preek over Jesaja 19:24-25: “Te dien dage zal Israël de derde zijn naast Egypte en Assur, een zegen in het midden der aarde, omdat de HERE der heerscharen het gezegend heeft met de woorden: Gezegend zij mijn volk Egypte en het werk mijner handen, Assur, en mijn erfdeel Israël.”
Een predikant legde deze tekst uit als “MIJN VOLK EGYPTE”. Israël zou op derde plaats komen.
In de Statenvertaling staat er een komma tussen. In Herziene Statenvertaling is er géén komma. Hoe moet je zit in de totale Bijbelse context lezen en waarderen? Wij zitten hier mee.

Jan en Jolanda

Antwoord: Beste Jan en Jolanda

De profetie van Jesaja 19 duidt op de aanval van Assyrie op Egypte omstreeks 715. v.Chr, een periode waarin de gerichten van God over Egypte gaan. Anderen duiden het later. Maar belangrijk is dat niet. Feit is dat Egypte, de grote supermacht in het zuiden zowel door Assyrie, als Babel en Perzië overwonnen en bezet is in de verschillende eeuwen.

De Joodse steden of steden met Joodse wijken zijn er in de geschiedenis ook geweest. Als groot voorbeeld is er Alexandrië, waar op een gegeven moment meer Joden woonden dan in Jeruzalem, maar ook Elefantine, een garnizoensplaats met Joodse huurlingen waar een tweede tempel voor de Here was. Vaak kwamen Joden vroeger in andere landen terecht als betrouwbare huursoldaten of als kooplieden.

Maar de profetie van Jesaja 19 gaat blijkbaar verder: Na het oordeel over Egypte, daagt er redding voor het land en komt het zelfs tot een verzoening met Assyrië. Er zal een grote weg zijn tussen beide naties (vers 23). Die redding gaat gepaard met de komst van een messias, een verlosser (vers 20) en een bekering tot de God van Israël. En dan zie je dat naast Israël ook andere grotere volken, volk van God worden.

Dat er dan staat dat Israël de derde zal zijn naast Egypte en Assur betekent nog niet dat zij op de derde plaats komt, maar wel dat er anderen bijkomen. Dat andere volken wandelen in het licht van de God van Israël laat ook Jesaja 11 zien. Belangrijk is wel om te bedenken dat Israël daarbij haar eigen en unieke positie niet verliest, zij blijft het middelpunt, een “zegen (letterlijk ‘een geschenk van God’) in het midden der aarde” (vers 24).

Op de weg van Egypte naar Assur ligt in het midden Jeruzalem, waar God woont. Zo is het ook allemaal bedoeld: God heeft Israël uitverkoren om zijn licht uit te stralen in het midden van de wereld en dat zal in de toekomst ook zo vervuld worden (zie Jesaja 60:1). De predikant heeft gelijk als hij zegt dat Egypte ook het volk van God genoemd zal worden en het is ook niet nodig om dat weg te nemen door een komma achter “volk” te plaatsen, zodat er staat in vers 25: “Gezegend zij mijn volk, Egypte en het werk van mijn handen, Assur, en mijn erfdeel Israël”.

Komma’s komen overigens in de Hebreeuwse tekst niet voor. Dat Israël niet de enige blijft is duidelijk. Maar als de prediker vervolgens zegt dat Israël dan op de derde plaats komt, vliegt hij wat uit de bocht. Daarmee strijden ook andere profetische teksten (Jesaja 60:1 v.v en Ezechiël 37:28 bijvoorbeeld). En vers 25 zelf: Israël is Gods erfdeel, staat daar en dat blijft zo. Er is in de bijbel geen beter of slechter.

In Christus is Jood en Griek gelijk. Israël staat onder Gods kinderen niet in liefde op de eerste plaats en Egypte of Assur ook niet. Israël heeft wel een unieke plaats als Gods eerstgeboren zoon (Exodus 4:20) en het volk met wie God zich in Christus verbindt tot Emanuël, als zijn knecht ook, door wiens geschiedenis heen God op weg gaat naar de komst van zijn koninkrijk en als het volk dat in de toekomst op aarde een centrale plaats zal hebben, geografisch gezien dan.

Daar komt immers het koninkrijk en daar zal God in het midden van zijn volk wonen.

Met vriendelijke groet
Ds.Henk Poot.