Klik voor ware grootteUitgeverij Verbum publiceert alleen over Holocaust

‘Recht op een monument’

Niet iedereen zal het weten, maar sinds enkele jaren is er in Nederland een uitgeverij die alleen maar boeken over de Holocaust publiceert. Uitgeverij Verbum uit Laren begon in 2004 met de Holocaustbibliotheek. Waarom?

Een bezoek aan restanten van het Holocaustverleden in Polen deed Gerton van Boom besluiten zijn carrière in de financiële wereld deels vaarwel te zeggen. De vraag ‘hoe heeft de Holocaust kunnen plaatsvinden’ liet hem niet meer los. “En nog steeds niet.” Hij richtte de uitgeverij Verbum op om de geschiedenis van de Holocaust in al zijn facetten op papier te zetten. “Er valt nog zoveel te leren, te denken en te doen.”

Wat trof u zo in de Holocaust?
“Het ridicule van de Holocaust, hoe ze het verzonnen hebben. Dat ze überhaupt een groep helemaal wilden uitroeien en dat ook systematisch hebben gedaan tot op het laatste moment. Dat is iets waar je over gaat nadenken. Wat is de drijvende kracht erachter?”

Heeft u daarop een antwoord?
“Ik denk dat het voor negentig procent angst is. Door deze boeken uit te geven en te lezen, hoop ik hoop dat de lezer daar wat meer achter komt. De nazi’s hebben voor hun eigen politieke belangen de Joden gebombardeerd tot een groep waarvoor je angst moet hebben.”

65 jaar na dato, zijn er dan nog nieuwe boeken over de Holocaust nodig?
“Ja, absoluut. De reeks die ik uitgeef moet alle facetten beslaan van wat er toen is gebeurd: dagboeken, geschiedenisboeken, kinderboeken, fotoboeken… Alles wat je maar zou kunnen verzinnen – ook qua onderwerpen – moet aan bod komen.
De laatste anderhalf jaar heb ik me vrij veel toegelegd op manuscripten van nog in leven zijnde slachtoffers. Ik vind het absoluut noodzakelijk dat zoveel mogelijk van die verhalen gepubliceerd worden. Ik weet dat het niet altijd een kassucces zal worden, maar ik vind dat die mensen recht hebben op hun monument.

Er zijn zoveel mensen anoniem de wereld afgegaan. De paar die er nu nog zijn hebben het 65 jaar uitgezongen met de rest van de wereld. Het van de daken geschreeuwd. Als ik een steentje kan bijdragen om hun verhaal aan de eeuwigheid te onttrekken, dan vind ik dat waardevol. Het geschiedbeeld zal er niet door veranderen, maar ik doe het om de totale omvang van wat er toen gebeurd is. Noem het een soort politiek protest. Als je er veel over publiceert, betekent dat dus dat het een geweldig groot probleem is.”

U heeft zich behoorlijk verdiept in de Holocaust. Krijgt u er nooit genoeg van? Het is een behoorlijk heftig onderwerp…
“Nee, ik krijg er in die zin nooit genoeg van. Alle facetten zijn er nog niet helemaal, vind ik.”

Zoals…
“Als eerste, boeken over de daders. De Holocaust gaat niet over slachtoffers, – daar zijn wel boeken over – maar gaat eigenlijk over de daders. Daar zit het curieuze. Daar zit dat wat je wil doorgronden, maar wat niemand echt kan doorgronden.
En ik ga een kleine reeks uitgeven van vier, vijf boeken over de ontwikkeling van antisemitisme. In een net geopende tentoonstelling in de buurt van Krakau was een overzicht te zien van welke boeken er voor 1930 massaal werden gelezen in Duitsland en Europa. Ik wil vier, vijf van die boeken vertalen met een historische inleiding erbij zodat het ook in zijn historische context past. Als je die boeken zo leest, kun je het hele proces van antisemitisme volgen. Mein Kampf zou in deze reeks thuishoren, alhoewel dat juridisch nog wel moeilijk ligt.”

Wat kunnen we verder verwachten?
“Binnenkort geef ik het boek De oorsprong van het nazigeweld van Enzo Traverso uit. Ik vind dat een van de betere boeken om de Holocaust te begrijpen. Traverso zegt: het is geen Duits probleem, het is een Europees probleem. Er was in die tijd een soort algemene consensus dat antisemitisme gerechtvaardigd was.”

Wilt u het boek van Enzo Traverso lezen? Doe dan mee met onze prijzenpuzzel op pagina 19 en maak kans op een van de drie exemplaren van dit boek.

Meer informatie over uitgeverij Verbum op www.verbum.nl.