Klik voor ware grootteOnderhandelingen over de grenzen van een mogelijke Palestijnse staat blijven een gevoelig punt. Een deel van de veiligheidsbarrière bij de wijk Gilo in Jeruzalem.

Vanochtend lag het nieuws op straat dat de Palestijnen verregaande concessies hebben willen doen in 2008. Abbas zou bereid zijn vrijwel alle – wat steevast 'illegale' heet – nederzettingen willen accepteren. Dat zou blijken uit de zogenaamde 'Palestine Papers', 1684 vertrouwelijke documenten waaronder de notulen van vredesbesprekingen tussen 1999 en 2010.

De documenten worden gepubliceerd op de website van Al Jazeera tussen 23 en 26 januari 2011. Om de publiciteit rond de Palestine Papers te vergroten heeft Al-Jazeera een deal gesloten met de Britse krant The Guardian, die de documenten over de komende weken zal publiceren. Al-Jazeera noch The Guardian geven openheid over de bronnen van de documenten. We moeten daarom op de reputatie van deze gevestigde media vertrouwen voor wat betreft de betrouwbaarheid van de inhoud.

De Palestijnse Autoriteit (PA) heeft woedend gereageerd op de publicaties van de documenten en noemen de Palestine Papers een "stapel leugens". P.J. Crowley, woordvoerder voor het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, liet via een twitterbericht weten dat de VS niet kunnen instaan voor de echtheid van de documenten. De Israëlische regering heeft nog niet gereageerd op de gelekte documenten, maar een woordvoerder van voormalig premier Ehud Olmert liet weten dat details uit de op maandag 24 januari gelekte documenten klopten.

Duiding
Wat het publiek van de daadwerkelijke Palestine Papers kan lezen, beperkt zich vooralsnog tot een beperkt aantal pdf's uit 2008 (4 mei, 29 mei, 15 juni, 30 juni, 31 augustus), die de laatste periode bestrijken van de onderhandelingen in 2008 en eindigen met het voorstel dat Olmert toen deed. De pdf's geven een indruk van hoe het er aan de onderhandelingstafel aan toe moet zijn gegaan. Maar voor het grootste deel is het publiek aangewezen op de duiding van de journalisten van Al-Jazeera en The Guardian.

Korrels zout
Die duiding moet met de nodige korrels zout genomen worden. Volgens Al-Jazeera en The Guardian laten de Palestine Papers een beeld zien van een zwakke PA. Ahmed Qureia en Saeb Erekat, de hoofdonderhandelaars namens de PA zouden veel grotere concessies hebben gedaan dan zij tot nu toe ooit hebben gedaan. Commentatoren van The Guardian hebben hierover al geschreven dat het Israëlische standpunt dat er 'geen vredespartner zou zijn' met deze documenten geen stand meer kan houden en dat het einde van het vredesproces met de Palestine Papers is onderstreept.

Maar of deze duiding een betrouwbare weergave is van wat er werkelijk heeft plaatsgevonden aan de onderhandelingstafel, blijft natuurlijk gissen. De zwakheid van de Palestijnse onderhandelaars wordt onderbouwd met opmerkingen van de onderhandelaars die evengoed als een onderlinge grap kunnen worden opgevat dan als onderdanig slijmgedrag. De geschreven notulen van onderhandelingen tonen natuurlijk niet de gezichtsuitdrukkingen van de onderhandelaars of de toon van hun stem. De manier waarop iets gezegd wordt, kan niet worden gedestilleerd uit het drukwerk naar aanleiding van deze gesprekken.

Wie de notulen doorleest, merkt al snel dat de indruk die doorklinkt in de verslaggeving over de documenten , er niet dik bovenop ligt in de Palestine Papers zelf. Het is een stukje journalistieke duiding, zeer waarschijnlijk aangedikt met een goed gevoel voor enige sensatie. Je moet je krant tenslotte weten te verkopen...

Het beeld dat de Palestijnen al langere tijd zeer bereid zouden zijn tot concessies kan even makkelijk met de Palestine Papers onderbouwd als weersproken worden. In de notulen van de onderhandelingen van 4 mei zegt onderhandelaar Saeb Erekat bijvoorbeeld: "Wat ertoe doet, is dat wij zijn begonnen mee te werken en samen te werken." Hierin ligt de suggestie dat die samenwerking eerder niet het geval zou zijn. Het is maar hoe je het leest.

Consequenties
De Palestine Papers zullen desondanks toch consequenties hebben voor het vredesproces. De verontwaardiging van de PA over de documenten is begrijpelijk. De PA-onderhandelaars worden door Al-Jazeera en The Guardian – en talloze media die de publicaties van deze media als bron zullen gebruiken – neergezet als slappelingen. Dit leidt ongetwijfeld tot boosheid bij de Palestijnse burgers. Zij menen immers dat die mensen die hen vertegenwoordigen aan de onderhandelingstafel bereid zijn hun streven te negeren. Wie weet waar hun boosheid toe leidt.
Maar ook de suggestie dat Israël verregaande concessies van de Palestijnen in de wind zou hebben geslagen zal in de Internationale gemeenschap niet onopgemerkt blijven. Zeer mogelijk krijgt Israël hierover de wind van voren.

Vervolg
De komende dagen zal het nieuws over de Palestine Papers nog wel verder voortwoeden. In een filmpje vertellen twee redacteuren van The Guardian wat we nog meer kunnen verwachten. In die eerste dagen van mediagekte zullen we het vooral moeten blijven doen met de duiding van Al-Jazeera- en Guardianjournalisten. En die eerste indruk zal blijven hangen. Als na die tijd de daadwerkelijke documenten integraal inzichtelijk worden voor de hele wereldjournalistiek, zullen waarschijnlijk vele andere conclusies kunnen worden getrokken. Maar dan is de mediastorm waarschijnlijk uitgewoed.