De kwestie van de ‘collectieve schuld' van het Joodse volk aan de dood van Jezus is weer eens naar voren geschoven met het vrijgeven van gedeeltes uit het nieuwste boek van paus Benedictus XVI, Jesus of Nazareth – Holy Week: From the Entrance into Jerusalem to the Resurrection.

In dit boek laat de paus een volledige vrijspraak van het Joodse volk voor de kruisiging van Jezus doorklinken. Hij legt in plaats daarvan de schuld bij een beperkte groep van ‘tempelaristocraten' en aanhangers van Barabbas.

De Rooms Katholieke kerk had officieel reeds de historische aanklacht van Godsmoord tegen het Joodse volk ingetrokken in het document Nostra Aetate, dat door het Tweede Vaticaans Concilie in 1965 aangenomen werd.

Verdrietig genoeg kwam deze breuk met de traditionele verguizing van de Joden door de RK kerk veel te laat om talloze onschuldige levens te redden die ten prooi vielen aan dit weerzinwekkende leerstuk. Hetzelfde geldt van het nieuwe boek van de paus. 
Toch is deze mogelijkheid eindelijk de grote katholieke massa's te bereiken met deze vitale corrigerende boodschap door Joodse leiders geprezen. Zelfs de Israëlische premier Binyamin Netanyahu stuurde de paus een warme bedankbrief.

De laatste keer dat dit onderwerp de gemoederen hevig bezig hield, was tijdens de discussie over Mel Gibson's film The Passion of Christ die in 2004 vrijgegeven werd.
 Uiteindelijk bleek dat Gibson's vader lid was van een behoudende rooms katholieke sekte die er nog lang niet aan toe was de door het Vaticaan ingezette veranderingen te accepteren.

Inderdaad laat de film zien dat er nog meer dan een paar christenen zijn die de Joden als ‘Christus moordenaars' beschouwen, en dus door God verworpen en vervloekt.

Andere christenen kwamen aandragen met alternatieve gezichtspunten die verantwoordelijkheid van het Joodse volk moesten afleiden. “De Romeinen brachten Jezus ter dood," zeiden sommigen. “Het waren mijn zonden die hem daar brachten," verklaarden anderen.

Dit zijn punten die alle er toe doen, maar het probleem is dat het Nieuwe Testament behoorlijk duidelijk is over de centrale rol die het Joodse volk van die dagen speelde in zijn dood. Het aantal Bijbelverzen dat daarover gaat is te groot om ze te ontkennen of weg te verklaren.

In Handelingen 3:12-18 spreekt de apostel Petrus de ‘mannen van Israël' toe met de beschuldiging: “u….hebt de Vorst van het leven gedood." Maar Petrus voegt daar aan toe: “En nu weet ik, broeders, dat u het uit onwetendheid gedaan hebt, evenals uw leiders; maar God heeft op die manier vervuld wat Hij bij monde van al Zijn profeten aangekondigd had, namelijk dat de Christus lijden zou."

Dit betekent dat hij wel betrokkenheid aan Jezus' dood bij zijn mede Joden naar voren bracht, maar niet dat hij dien ten gevolge enige schuld of vloek op hen laadde. 
Eerder verklaarde Petrus dat dit alles gebeurd was vanwege Gods voorbeschikte voornemen en wil met betrekking tot de dingen die de Messias moest ondergaan.

Petrus brengt hetzelfde naar voren in Handelingen 4:8-10, als hij de “leiders van het volk en oudsten van Israël"aanspreekt: “laat het dan bij u allen en bij heel het volk Israël bekend zijn dat door de Naam van Jezus Christus, de Nazarener, die u gekruisigd hebt…"

We lezen het ook in Handelingen 4:27, 28, waar Petrus voorgaat in een gezamenlijk gebed, en in Handelingen 5:30, waar zekere apostelen het Sanhedrin vertellen dat “de God van onze vaderen Jezus heeft opgewekt, die u omgebracht hebt door hem aan een kruishout te hangen.."

En in Handelingen 7 vinden we dat Stephanus zijn "broeders en vaders" aanzei dat zij “verraders en moordenaars" van de “Rechtvaardige" waren.

Zij confronteerden moedig zowel Joodse burgers als hun leiders ermee dat zij bijgedragen hadden in de kruisdood van Jezus. Maar zijn discipelen legden als gevolg daarvan geen schuld of vloek op hun mede Israëlieten. Eerder hielden ze het ervoor dat het joodse volk precies deed wat God van hen wilde in dat beslissende uur.

Als we naar Goede Vrijdag en Pasen toe leven, dan is het goed er bij stil te staan dat de Bijbel ons onderwijst dat het Joodse volk het enige priestervolk was, dat het offer Lam voor de zonden der wereld kon offeren. Wij worden opgeroepen ons te verheugen in die niet op waarde te schatten en voorbeschikte gebeurtenis. En daarbij geen vijandige houding naar Joden toe aan te nemen vanwege deze gebeurtenis – hetzij toen, vandaag of ooit!

(Vertaling: Evelien van Dis)