In de derde week van augustus brachten Kees de Vreugd en ik namens Christenen voor Israel een bezoek aan Israel om de bewoners van Gush Katif te ontmoeten.

Het is een indrukwekkend bezoek geworden aan mensen die van huis en haard verdreven zijn. We hebben geprobeerd te luisteren naar hun verhaal en misschien heeft het een stukje bemoediging en troost gebracht vanuit onze beweging.

We hopen het.

Wat we vooral aantroffen was een onoverzichtelijke situatie. In het Shalomhotel in Jeruzalem zijn 350 gezinnen binnengekomen. Ze komen allemaal uit Neve Dekalim waar ze tot het einde toe gebleven zijn. In de hal van het hotel staan ouders hun kinderen uit te zwaaien die met een paar bussen een dagje dierentuin gaan doen.

In allerijl is dit door sympathisanten georganiseerd. Het geeft even een dag wat opluchting aan mensen die geschokt zijn door alles wat hen is overkomen. Oudere kinderen blijven over en zitten wat bij elkaar en doen spelletjes. Anderen zitten koffie te drinken en met elkaar te praten. Niemand weet hoelang ze hier zullen blijven: sommigen denken drie dagen, anderen een week en niemand weet waar ze dan naar toe zullen gaan.

We spreken met Debbie Rosen, èèn van de woordvoerders van Gush Katif. Ze vertelt dat dinsdagavond om 10.15 de soldaten aan haar deur kwamen en haar sommeerden weg te gaan en alles binnen twee uur in te pakken. Ze heeft hen koffie aangeboden en ze hebben aan de keukentafel zitten praten: ‘Ik wilde dat ze door zouden krijgen dat we geen nummers zijn maar mensen met een gezicht!

De meeste soldaten kwamen voor het eerst van hun leven in onze dorpen en wisten niet wat ze zagen… Ze hebben ons wat meer tijd gegeven maar op donderdag kwamen ze terug. Ik heb gevraagd of ik de was nog èèn keer kon laten draaien, dat mocht… Ik was de laatste die vertrok uit Neve Dekalim. Ik heb foto’s genomen toen ik wegging. Het was alsof je de dood fotografeerde. Alles was zo leeg en zo verlaten en zo stil.’

Debbie vertelt dat niemand wist waar hij naartoe zou gaan, toen ze in de bus stapten. Nu zitten ze dus in dit hotel, maar  wat er straks gebeurt?  Ze heeft haar baan verloren en spreekt over de boeren en tuinders die hun bedrijf hebben achtergelaten. De tuinbouw is zo gespecialiseerd dat het de vraag is of ze ooit in staat zullen zijn hun bedrijven ergens anders opnieuw op te starten. Mensen die in de vijftig zijn beginnen er niet eens meer aan.

Volgende week is de schoolvakantie voorbij, maar niemand weet waar de kinderen naartoe moeten, er zijn geen boekenlijsten, er is soms niets. Mensen hebben hier en daar wat meegenomen. Er is gezegd dat er compensatie zal komen, maar voorlopig ontvangen ze geen geld. Mensen die een nieuw bestaan willen opbouwen in Samaria of Judea hebben te horen gekregen dat ze helemaal geen compensatie krijgen.{mospagebreak toc=1}

Debbie: ‘We willen ons reorganiseren ergens in de Negev, samen met de mensen van ons dorp, mensen met dezelfde visie en met hetzelfde geloof, mensen die door hetzelfde heen zijn gegaan, maar we weten niet of het lukken zal. We hopen en bidden.’

We horen dat sommigen terug mogen om te helpen bij het inladen van hun bezittingen. Ze mogen alleen per groep met een bus. De regering is bang dat mensen als ze alleen gaan, gaan plunderen. Maar niemand betaalt de bussen. Wij zeggen toe dit te doen.

Later op de dag bezoeken we Eran Sternberg, een andere woordvoerder van Gush Katif en dit jaar nog te gast op de landelijke dag in de Doelen in Rotterdam. Samen met gezinnen uit Ganei Tal is hij ‘opgevangen’ in een guesthouse in een kibbutz in de buurt van Ashkelon. Opnieuw hetzelfde beeld: mensen weten niet waar ze aan toe zijn. Misschien dat ze over twee jaar naar Yad Benjamin kunnen. Het is een omgeving waar men de bedrijven niet kan voortzetten, maar de meesten willen dat ook niet meer.

In Nitzan, boven Gush Katif en in de buurt van Ashkelon, ontmoeten we Lorenz, opnieuw èèn van de leidinggevenden van Gush Katif.  In Nitzan zijn meer dan 300 caravilla’s neergezet: grote stacaravans met drie slaapkamers. Ze staan dicht op elkaar gepakt. Gezinnen komen overal vandaan. Vrachtwagens rijden af en aan om wegen te maken, beton te storten en hekken te plaatsen. Het is een chaos. Hier zullen de meesten twee jaar moeten blijven.

Ze vertelt dat een groot deel van de inboedel is achtergelaten. Ze kunnen het ook niet kwijt. Er is behoefte aan opslagruimte, misschien in containers, maar waar haal je die en wie betaalt ze? Het eerste wat ze gaan proberen is in kaart te brengen, wie waar vandaan komt en wie wat nodig heeft.

Er zijn mensen bij die van de ene op de andere dag werkloos geworden zijn. Sommigen hebben niet eens geld om levensmiddelen te kopen. We proberen hier en daar financieel bij te springen. Maar het is duidelijk dat voor structurele hulp eerst een stuk overzicht moet komen.

Terwijl we praten in de keuken/kamer komen vrienden langs uit Gadid, frans-sprekende Joden. Sommigen zijn in Nitzan beland, anderen zitten ergens in een hotel in Ashkelon. Ze lopen in en uit en ondertussen neemt Lorenz ons mee naar de computer. Ze laat ons met tranen in haar ogen foto’s zien van haar huis: een grote woning naast een tuinderij. Misschien staat het er nog, misschien is het inmiddels al door bulldozers verwoest.{mospagebreak toc=1}

De volgende dag rijden we naar Oran-Ner, niet ver van Sderot en vlak bij de grens van de Gazastrook. Hier hebben de leden van de kibbutz zich van hun beste kant laten zien. Ze hebben uit het pensioenfonds zo’n dertig caravilla’s bekostigd. De eerste gezinnen zijn al gearriveerd, maar het is duidelijk dat er nog veel moet gebeuren. Electriciteit wordt aangelegd, airconditioning wordt geplaatst en wegen worden bestraat.

Hier komen mensen uit Elei Sinai, Dugit en Nissanith, dorpen in het noorden van Gush Katif. Vaak ook mensen die niet religieus zijn en al eerder afspraken hebben gemaakt met de regering. De omstandigheden zijn hier beter, kinderen blijven naar dezelfde school gaan en mensen houden hun baan, maar van de compensatie heeft nog niemand iets gezien.

Aan de rand van de nieuwe ‘wijk’ staan containers in de brandende zon. Daar zitten de spullen in, die niemand kwijt kan. Niemand weet hoe lang ze hier zullen blijven. De leden van de kibbutz hopen dat ze permanent zullen blijven, anders zullen de woningen in de toekomst gebruikt worden voor de bejaarden van de kibbutz.

Terwijl we na de maaltijd onze auto opzoeken komt er bericht dat er een aanval met Kassamraketten geweest is in Sderot. Het maakt amper enige indruk. Men raakt eraan gewend.

In een kibbutz verderop maken we opnieuw kennis met een gezin dat net is aangekomen. Ook hier zijn vroegtijdig afspraken gemaakt met de regering, maar het is allemaal niet zo eenvoudig verlopen. Eerst zouden ze ergens anders naartoe gaan, maar nu zijn ze hier terecht gekomen. Op een kastje staat een foto van een man van middelbare leeftijd. Er brandt een kaarsje voor.

Het is de vader van het gezin. Twee weken geleden gestorven aan een hartaanval, de stress werd hem teveel. Ondertussen praten leden van de kibbutz over hun problemen: de kibbutz is er nog èèn van het oude snit, vlak na 1948 opgezet door leden van een socialistische jeugdbeweging.

Men geeft aan dat het moeilijk zal zijn als hier religieuze Joden zullen komen: ‘Wij houden ons niet aan de sjabbat… maar goed dat is hun probleem.’ En verder: er wordt een hek geplaatst rond de Gazastrook en dat zal geplaatst worden op hun landbouwgrond. Er komt compensatie maar lastig is het wel.{mospagebreak toc=1}

We hebben beelden gezien in Nederland van wat vooral een gebedsbeweging was. We hebben zingende en biddende jongeren gezien, die soldaten zegenden en het heeft bij ons de indruk achtergelaten van een volk dat op een waardige wijze de gebeurtenissen tegemoet is getreden, maar dat is maar èèn kant van de zaak.

Eran Sternberg: ‘Het was werkelijk geen festival of love! Ik heb niet voor geweld gekozen omdat het doden van Joden ernstiger is dan Joden die Joden uit hun huis verdrijven. We besloten om geen diepe snede te maken in de Israelische samenleving hoewel mensen daartoe wel bereid waren. Zelf heb ik mijn huis vol vlaggen geschilderd, zodat als ze mijn huis zouden vernietigen ze voor het oog van de camera’s ook de vlag zouden breken.’

Later in een gesprek met Tamar Yonah in Kochav Yaakov (regio Benjamin), journaliste van Israel National Radio, horen we dat er flink wat geweld gebruikt is tegen jongeren. In Chomesh hadden jongeren zich aan elkaar vastgeketend. De keten werd door slaan en stompen losgemaakt en sommige mensen werden afgevoerd naar het ziekenhuis.

We horen ook dat voordat de acties begonnen meer dan 6000 militairen door hun commandanten naar huis gestuurd zijn. Ze waren van plan te weigeren om mee toen en liepen de kans om gedegradeerd of ontslagen te worden. Daarmee zouden veel waardevolle militairen uit het leger verdwijnen.

Tamar: ‘Mijn neef is paratrooper en gaf aan niet mee te doen. Zijn commandant zei: ‘Je gaat toch trouwen in september? Ga naar huis, het is nodig dat je je goed voorbereid. Ik regel de rest wel!’ Anderen verzonnen andere smoezen of melden hun soldaten gewoon ziek.’

In de media wordt aan ons doorgegeven dat veel minder soldaten hebben geweigerd dan men had gedacht.

Het is duidelijk dat de media op spektakel zaten te wachten. Gush Katif is een prachtig item en kan zorgen voor dagenlang nieuwsamusement. Tamar: ‘Ik stond naast Jonathan van Fox. Ik hoorde hem zeggen: ‘Nu komen de radicalen binnen. Ze klimmen op het dak en hebben geweren. Ze schieten nog niet, maar ze hebben wel geweren en ze hebben ook instructies gekregen waar ze nieuwe munitie kunnen halen als die op is’.{mospagebreak toc=1}

Ik zei: ‘Jonathan!! Waar zie jij al die radicalen en zie jij dingen die ik niet zie? Doe normaal!!’ Hij zei: ‘Dat is wat mijn baas wil horen anders zendt hij het niet uit.’’ Hij ging verder: ‘Ze gooien nu met bloem en eieren en melk!’ En ik riep naar hem: ‘Jonathan! is dat zo erg? Daar bakken we taarten van. Ik wou dat de PLO ons daarmee bekogelde!’ Wat sommigen van ons gedaan hebben is geprobeerd om het leger tegen te houden door banden van voertuigen lek te prikken. En vaak was dat geen probleem. Veel soldaten keken gewoon de andere kant op!’

Met Eran spreken we over de gebeurtenissen op het dak van de synagoge in Kfar Darom. Dat heeft sprekende beelden op televisie en in de kranten gebracht. Jongeren gooiden met verf en bijtend zuur! Eran: ‘Ik was er zelf bij, ik stond ook op het dak. Een oud-officier van het leger had de leiding en onderzocht alles wat er boven kwam en waar we mee zouden gooien: het was melk, grapefruitsap, meel en verf… meer niet! Sommige denken dat misschien het bijtende gevoel wat soldaten kregen, kwam van terpentine in de verf. Veel waarschijnlijker is het dat de stof afkomstig was van traangaspatronen en ander spul wat de politie gebruikte, maar wat soms niet goed explodeerde.’

Indrukwekkend is de stroom van hulp die loskomt. Als we met Sondra Baras van CFOIC in de auto zitten, is zij voortdurend telefonisch in gesprek met mensen die geld en goederen willen geven. Voor de gemeenschap van Netzarim die in Ariël is beland wordt serviesgoed geregeld en schooltassen voor kinderen. Er worden luiers ingezameld en zeep en speelgoed en spontaan gaan mensen cake en voedsel brengen. Als wij zelf met speelgoed in het Shalomhotel aankomen en met kleding, blijkt dat de mensen er inmiddels mee overladen zijn.

Gemeenschappen in Samaria en Judea zijn bereid om de gemeenschappen van Gush Katif te adopteren. Er worden lijsten gemaakt met vrijwilligers vanuit de sociale gezondheidszorg die bereid zijn om ingezet te worden. Mensen gaan meehelpen om te nood en de eerste behoeften te inventariseren. In de hotels treffen we tafels aan met vrijwilligers die met de slachtoffers spreken en er alles aan doen eerste hulp te geven. Vanuit de Jordaanvallei reizen tuinders naar de regio om een drie tuinders te helpen hun planten op te slaan en hun kassen te ontmantelen.

Het regionale bestuur van Shaare Hanegev vertelt dat ze zich bewust zijn dat ze straks veel zullen moeten doen om te werken aan integratie en jongerenzorg en dat ook werkeloosheid een probleem zal zijn. Ze zijn druk in de weer om psychologische en maatschappelijke dienstverlening te organiseren.{mospagebreak toc=1}

Als wij vragen wat we kunnen doen is het antwoord telkens: ‘Wees bereid om fondsen bij elkaar te brengen die ons straks kunnen helpen bij de grote problemen. We zullen te maken krijgen met kinderen die getraumatiseerd zijn en met mensen die hun baan verloren hebben en te oud zijn om opnieuw te starten. Laten wij eerst alles in kaart brengen en dan spreken we elkaar opnieuw.’

En ik denk dat dat wijs en verstandig is. Via Christenen voor Israel kiezen we ervoor de hulp te geven via CFOIC, die direkte kontakten heeft met de leiding van de mensen van Gush Katif.

In Israël zijn mensen die hun schouders ophalen over de lotgevallen van de Joodse bewoners van Gush Katif en simpel zeggen, dat ze van tevoren wisten wat er zou gaan gebeuren. Ze gaan eraan voorbij dat de regering deze mensen ooit stimuleerde in de Gazastrook te gaan wonen.

En wat mij teleurstelt is dat die reaktie er ook in ons land is. Ook vanuit christelijke hoek.

De werkelijkheid is dat de religieuze bewoners van Gush Katif niet wisten wat er zou gaan gebeuren! Wat we de afgelopen maanden gezien hebben is een aanzwellende stroom van mensen die gebeden en gevast hebben en hun toevlucht gezocht hebben bij het Woord van God. Tot op het laatste moment hebben zij geloofd dat God zou ingrijpen, hebben ze zich vastgehouden aan het feit dat Gush Katif door God is aangewezen als erfdeel van Juda (Jozua 13 : 3 en 6). Dat is niet onrealistisch!

Het geheim van Israël is immers niet gelegen in de wereldse politiek van mensen maar in het profetisch handelen van God. Israël staat niet op de kaart dankzij de Verenigde Naties, maar dankzij de trouw en de beloften van God.

Israël is er niet dankzij de genade van de volkerenwereld. Dat is nooit zo geweest en dat zal nooit zo zijn. Iemand die dat denkt miskent de ware aard van de wereld. De geboorte van Israël en de toekomst van Israël en de grenzen van Israël bestaan bij de gratie van Gods verkiezing.

Het grenst aan hypocrisie als christenen Joden verwijten dat ze niet realistisch zijn of voorbarig zijn als zij teksten lezen uit de profeten en zich vastklemmen aan Gods getuigenis, terwijl zij diezelfde teksten uit Jesaja en andere profeten rustig voor eigen heil en zaligheid benutten.{mospagebreak toc=1}

We hebben met mensen uit de religieus-zionistische beweging gesproken over hun geloof. Als vanzelfsprekend hebben we dat gedaan! En dan zie je dat mensen natuurlijk teleurgesteld zijn, maar opnieuw hun kracht zoeken in het geloof dat hen bracht in de streken van Gush Katif, Samaria en Judea : ’Baruch HaShem!’ ‘Gezegend zij de Here!’. Dat is wat wij onophoudelijk hoorden. Het eerste wat de meeste mensen doen die uit hun huizen gezet zijn, is afreizen naar de Kotel, naar de Klaagmuur in Jeruzalem. Daar ontmoeten zij elkaar en daar ontmoeten zij God. Het is wat Jesaja zegt :

‘Zoals iemands moeder hem troost, zo zal Ik u troosten, ja, in Jeruzalem zult gij getroost worden.’

Chezi, een bewoner in de Jordaanvallei, vlakbij Gilgal, spreekt over het enorme ontwaken van het Joodse volk. ‘Is er ooit in de afgelopen jaren zo’n beweging geweest van aanbidding en gebed en eenheid in God?’ Hij spreekt over Zacharia 12 en Jeremia 31, over de uitstorting van de Heilige Geest, over de Geest van genade en van gebeden.

Op onze vraag, waarom dan juist dat gelovige en toegewijde deel van Israël getroffen is, antwoordt hij: ‘Zij zijn de enige die hun oren open hebben voor God en bereid zijn om te luisteren naar Zijn boodschap en ik geloof dat wij de strijd niet in onze achtertuin hadden moeten voeren, maar in God’s tuin, op de tempelberg, die nu ontheiligd is, waar jongeren zelfs lopen te voetballen. Daar ligt het geheim van onze verlossing!’

De man van Tamar, Rabbijn David, zegt dat Gods wegen niet altijd onze wegen zijn en hij citeert Daniel 11 : 32 : ‘Het volk dat zijn God kent, zal sterk zijn en daden doen.’

Op zichzelf is het opmerkelijk welke lezingen in de synagoge aan de orde waren in de afgelopen weken. De sabbat voor de verdrijving uit Gush Katif lag Numeri 33 - 36 op de lessenaar: hoofdstukken die handelen over het erfdeel dat God zijn volk geeft en over de grenzen van het land! De sjabbat erna Jesaja 40 : ‘Troost, troost mijn volk’ en de sabbat daarop Jesaja 49 - 51 over het oordeel van God over de volken die Israel verdrukken en opjagen. (Jesaja 49:25) maar ook:

Ik zal u behoeden en u stellen tot een verbond voor het volk om het land weder te herstellen en verwoeste eigendommen weer tot een erfdeel te maken' (Jesaja 49:8)

Dat zijn geen bijbelgedeelten die het Joodse volk nu kiest om te lezen, maar die vaststaan om te lezen! Het is alsof God vanuit zijn zicht op de geschiedenis zijn volk toespreekt.

En terwijl de Joodse bewoners van Gush Katif proberen hun bestaan bij elkaar te rapen, zendt Tamar opnieuw uit op Israel National Radio’. Haar show heeft als titel : ‘The fist of God’, de ‘vuist van God’ en belicht de gebeurtenissen in de VS, de enorme orkaan Katrina die de woonstede van Condoleeza Rize geselt. Een rabbijn in de studio vertelt dat de getalswaarde (374) van de letters in Katrina hetzelfde is als ‘Zij hebben u kwaad aangedaan’(Gen.46:3).

Het is duidelijk dat de gebeurtenissen in Gush Katif niet afgedaan kunnen worden met simpel een stukje menselijke politiek in het Midden-Oosten. God is aanwezig!

En Tamar citeert Joël 3: 'God zal in het gericht treden met hen die Gods land verdeelden.'

Als Kees en ik ons bezoek afsluiten is het duidelijk. Zonder het naar elkaar uit te spreken: Dit is het land en dit is het volk waar wij ons van harte mee verbonden voelen. Op de terugreis in het vliegtuig denk ik aan de woorden van Chezi, als ik hem vraag waarom de evacuatie zo vlug heeft kunnen plaats vinden  : ‘HaShem is pushing forward. The Messiah is coming!’  ‘God duwt de geschiedenis voorwaarts. De Messias komt!’