De crisis rond het Iraanse nucleaire programma werd vorige week verder op de spits gedreven door een serie uitspraken door Amerikaanse, Israëlische en Iraanse leiders en functionarissen, maar door militaire manoeuvres op de grond.

De meeste Nederlandse media trokken daaruit de conclusie dat een aanval nu echt op handen was.

Eerder had The New York Times een opmerkelijk artikel over de zogenaamde ‘militaire optie’ gepubliceerd. Die analyse was geschreven door de Israëlische Iran expert Ronen Bergman, schrijver van het boek ‘The secret war with Iran’.

Bergman baseerde zijn analyse op gesprekken met Amerikaanse en Israëlische inlichtingen- en militaire experts, en op geheime documenten die hij eerder ter inzage had gehad.

Zijn conclusie was duidelijk: Israël realiseert zich dat er weinig tijd meer over is en dat niemand militair zal gaan ingrijpen om Iran te stoppen.

Bergman verwacht dan ook dat Israël in 2012 Iran zal aanvallen op het moment dat men ziet dat Iran op het punt staat om de zogenaamde ‘immuniteitszone’ binnen te gaan. Dat is het punt waarop Iran alle ‘know how’ en materialen beschikbaar heeft voor het vervaardigen van een atoombom.

Vanaf dat moment kan het nog slechts maanden duren voordat Iran werkelijk over een atoomwapen beschikt en is er niet veel meer dat er gedaan kan worden om het land te stoppen.

IDC conferentie
Tijdens de jaarlijkse IDC conferentie in de Israëlische badplaats Herzliyah vorige week, vertelde de ene Israëlische expert na de andere dat Israël over de middelen beschikt om een aanval op Iran uit te voeren en dat er weinig tijd meer over is om zo’n aanval te voorkomen.

De Amerikaanse minister van defensie Panetta deed er later nog een schep bovenop door te suggereren dat Israël dit voorjaar al een aanval zou kunnen uitvoeren. Dit werd later door president Obama weersproken, hij zei dat Israël nog geen beslissing heeft genomen over een eventuele aanval.

Dreigementen
De Iraanse leiders reageerden met nieuwe dreigementen over het vernietigen van Israël, dat door Khamenei opnieuw als ‘kankergezwel’ werd aangeduid, en met waarschuwingen dat de hel los zal breken op het moment dat iemand het waagt om Iran aan te vallen. Daarbij werd opnieuw expliciet de afsluiting van de straat van Hormuz genoemd.

Ook werden de Amerikanen gewaarschuwd om geen nieuwe oorlogsschepen naar de Golf te sturen. Dit dreigement bleek loos toen de Amerikanen de proef op de som namen en het vliegdekschip Abraham Lincoln in de Perzische Golf stationeerden.

Tegelijkertijd werden er Iraanse oorlogsschepen dieper de Perzische golf ingestuurd richting de golf van Suez en werden er berichten gepubliceerd dat Iran een nieuwe satelliet de ruimte had ingeschoten en was begonnen met de massa productie van een nieuw type kruisraket.

De enige verhoogde activiteit die in Israël werd waargenomen was het toegenomen aantal nachtelijke IAF oefeningen boven de Negev woestijn.

Betekenis
Wat is nu de betekenis van al deze ontwikkelingen? Het is duidelijk dat Iran zich meer bedreigd voelt door de retoriek uit Israël en de VS, dan door de sancties zoals die bijvoorbeeld door de EU en de Arabische Emiraten (UAE) onlangs werden afgekondigd.

De sancties hebben grote gevolgen voor de Iraanse economie en raken eerder de Iraanse bevolking dan het nucleaire programma. De inflatie is er enorm door toegenomen (24%) en de Iraanse munt is de laatste weken in razend tempo gedevalueerd.

De Reuters staf in Teheran bericht regelmatig over toenemende problemen en onvrede onder de Iraanse bevolking. Een opstand zoals die in 2009 plaatsvond lijkt op dit moment echter geen realistisch scenario.

Er zijn echter geen aanwijzingen dat het nucleaire programma vertraging heeft opgelopen door de sancties. De Israëli’s, die historisch gezien altijd over de beste informatie hebben beschikt, maken melding van aanzienlijke progressie.

Aviv Kochavi, het hoofd van de militaire inlichtingendienst in Israël, vertelde de IDC conferentie dat Iran nu al genoeg uranium heeft verrijkt voor de vervaardiging van vier atoombommen.

Aanval
De dreigementen van Iran lijken vooral ingegeven door de vrees dat een militaire aanval aanstaande is. De Israëli’s en de Amerikanen willen Iran vooral in die waan laten.

Echter vanuit Israëlisch perspectief gezien, is de retoriek op dit moment vooral bedoeld om het sanctieregime verder aan te scherpen. Israël is van mening dat slechts sancties die gericht zijn op de Iraanse centrale bank nog effect kunnen hebben.

Het aangekondigde olie-embargo door de EU wordt door Israël als volstrekt onvoldoende beschouwd om Iran nog te stoppen.

Serieus
De Israëlische dreiging met militaire actie dient echter wel serieus genomen te worden. Dit is ook de mening van James Angleton het voormalige hoofd van de CIA-contraspionage die jarenlang in Jeruzalem was gestationeerd.

Hij vertelde Michael Ledeen, de Iran expert van Pajamas media, dat er een hoop geopolitiek theater is maar dat de Israëli’s de enigen zijn die menen wat zij zeggen waar het om militaire interventie gaat.

Daarbij dient men niet direct te denken aan, zoals overal wordt aangenomen, een traditionele luchtaanval zoals die in 1982 op het Iraakse nucleaire project in Osirak werd uitgevoerd.

Stuxnet
De Stuxnet cyber aanval op Iran’s nucleaire programma was een eerste duidelijke indicatie dat Israël niet stil heeft gezeten vanaf het moment dat de vermoorde premier Yitzchak Rabin in 1992 Iran aanmerkte als een existentiële bedreiging voor Israël.

Zoals Angleton in zijn interview met Michael Ledeen terecht opmerkt, de recente mysterieuze liquidaties van nucleaire experts en de mysterieuze ontploffingen in Iran, duiden op coöperatie tussen de Iraanse oppositie en buitenlandse inlichtingendiensten.

Dergelijke tactieken kunnen ook direct ingezet worden tegen de nucleaire installaties. Daarnaast heeft Israël de afgelopen decennia regelmatig nieuwe types wapens en strategieën geïntroduceerd die de oorlogsvoering aanzienlijk hebben veranderd.

Prognoses
Voorlopig zal Israël echter blijven proberen om de internationale gemeenschap tegen Iran te mobiliseren, ook waar het gaat om de militaire optie.

Uit een recent rapport over Iran’s wapenindustrie is gebleken dat het land geen partij zou zijn voor de NAVO. Ingrijpen door de NAVO is echter vrijwel uitgesloten, en de Verenigde Staten zullen slechts militair ingrijpen wanneer men er toe geprovoceerd wordt.

Gezien de opstelling van de internationale gemeenschap; de progressie in het Iraanse nucleaire programma en de voortdurende internationale verdeeldheid over zware sancties, lijkt het dus waarschijnlijk dat Bergman gelijk gaat krijgen met zijn prognose.

Oorlog
In het Midden-Oosten werken prognoses echter vaak niet. Een oorlog kan ieder moment uitbreken en zeker op het moment dat Assad’s regime in Syrië serieus bedreigd gaat worden.

President Achmadinejad van Iran heeft in het openbaar al aangegeven dat het lot van Iran gekoppeld is aan dat van Assad in Syrië.

Het is niet ondenkbaar dat Iran haar proxylegers in Libanon en Gaza zal inschakelen voor een afleidingsaanval tegen Israël, om zo de val van Assad te voorkomen.

Een dergelijke aanval leidde in 2006 ook de Tweede Libanonoorlog in. Toen gaf Iran Hezbollah opdracht om de aandacht af te leiden van de sancties die op de agenda van de G8-vergadering stond.

Dit keer staat er meer op het spel, namelijk het voortbestaan van het Iraanse nucleaire programma en van de as die van Teheran tot Gaza loopt.

Missing Peace