Klik voor ware grootteJoodse begraafplaats in Medzibush

Na de afgelopen dagen zoveel te hebben gehoord over van het Joodse leven van weleer in Oekraïne, vraag je je af of er toch niet nog iets positiefs is.

Lege sjtetls, vervallen Joodse huizen, synagogen die op instorten staan of zelfs compleet zijn verdwenen. Een troosteloze aanblik. Overal zo’n beetje het zelfde verhaal: het grootste deel van de ooit eens levendige Joodse gemeenschap in Oekraïne kwam om in de getto’s en eindigde in een massagraf.

Dan de laatste dag van een zwaarmoedige en emotionele reis. Ik dacht nog: gaan we weer naar zo’n dorp waar ooit eens een Joodse gemeenschap was en nu alleen nog maar enkele huizen de stille getuigen daarvan zijn.

Bij aankomst in het dorp Medzibush rijden we langs een onlangs gerenoveerde synagoge. Daarnaast en aan de overkant van de straat enkele grote panden, vroegere Joodse huizen en een overdekte markthal.

Tot mijn verbazing zie ik ook enkele Joden lopen. Mijn interesse is gewekt. Vertelt deze plaats misschien toch een ander verhaal dan de eerder bezochte dorpen? Zijn de Joden hier ontsnapt aan een getto? Wat is dat hier?

Wanneer we nog iets verder rijden vertelt onze gids waar we ons bevinden. In dit dorp ligt het graf van de Baal Shem Tov, de stichter van het chassidisme. Voor de chassidische Joden een zeer belangrijk man. Jaarlijks komen duizenden chassidische Joden zijn graf bezoeken en er bidden.

Klik voor ware grootteHet graf van de Baal Shem Tov. | Foto's: CvI We stoppen vlakbij het graf. Om mij heen zie ik nieuwe gebouwen staan, sommigen zelfs nog niet helemaal klaar. In een van de grote panden vind je een nieuwe synagoge. Daar vlak naast zie ik een begraafplaats. Op de begraafplaats staat ook een gebouwtje. Dat is gebouwd over het graf van de Baal Shem Tov heen. Ik ben verbaasd. De Joodse gemeenschap is in Medzibush bepaald niet verdwenen.

Het is hier een drukte van belang. In de eerste plaats met chassidische Joden die het graf van de Baal Shem Tov bezoeken. Er staan enkele touringcars. Ook de handelaren zijn hier te vinden. Er staan wat marktkraampjes met souvenirs, veelal zelfgemaakt. Je kunt betalen met zo’n beetje elke valuta (en dat kan echt nergens in Oekraïne): dollars, euro’s, sjekels, of gewoon de nationale munteenheid grivnie.

Ik bezoek het graf van de Baal Shem Tov. Het graf zelf is voor mij niet heel bijzonder. Maar dit bezoek laat mij een beetje beter begrijpen dat dit voor chassidische Joden werkelijk een belangrijke plek is. Deze Joden bezoeken dit graf echt niet ‘voor de vorm’, of ‘omdat het nu eenmaal zo hoort’. Ze proberen werkelijk op de juiste manier invulling te geven aan hun leven, hoe ik daar nu ook over denk. En dat is iets waar ik alleen maar respect voor kan hebben, en misschien nog wel iets van kan leren.

Lees ook de andere twee weblogs over de reis door Oekraïne:
- Wandelen over massagraven
- Alle hulp is welkom