Klik voor ware grootteFoto: Isranet

De Arabische Liga verhoogde de druk verder door de Verenigde Staten (VS) één maand de tijd te geven om Israël een nieuw moratorium op de bouw in de Westelijke Jordaanoever te laten afkondigen. De internationale gemeenschap reageerde voorspelbaar en veroordeelde Israël voor het niet verlengen van de bouwstop. Het lijkt er echter sterk op dat men door de bomen het bos niet meer ziet.

Gebrek aan informatie
Op een bijeenkomst in Amsterdam op 4 oktober, waar het nieuwe public diplomacy-project Missing Peace werd gelanceerd, kwam de bouwstop ook aan de orde. Voormalig EU commissaris Frits Bolkenstein noemde daar de hervatting van de bouw door Israël “stupide politiek”. Hierop stapte de ook aanwezige Israëlische ambassadeur bijna uit zijn diplomatieke harnas en kapittelde het woordgebruik van Bolkenstein. Wat velen ontging was dat Bolkenstein zijn opvattingen baseerde op een gebrek aan informatie. Zo zei hij dat Israël de bouwstop had “opgeheven” en daarmee het vredesproces had gecompliceerd.

In het internationale tumult was dit niet de enige verkeerde aanname de laatste weken. Natuurlijk werd de bouwstop niet 'opgeheven' door Israël. Er was sprake van het aflopen van de periode van tien maanden die vanaf het begin was bedoeld om de Palestijnen naar de onderhandelingstafel terug te krijgen. De Palestijnse president Mahmoed Abbas verspilde echter negen maanden van die bouwstop. De VS dwongen hem uiteindelijk om hernieuwde onderhandelingen met Israël aan te gaan.

Media
De media droegen traditioneel hun steentje bij aan het ontstaan van de verkeerde aannames. Zo berichtte CNN op 26 september dat “Israël de bulldozers de Westelijke Jordaanoever opstuurde zodra de bouwstop afliep”. Israël stuurde echter geen bulldozers, wel was er sprake van hervatting van bouwprojecten die tien maanden geleden waren stilgelegd. Dat gebeurde door de direct betrokken bouwers en locale overheden.

Er is echter geen sprake van grootschalige nieuwe projecten of 'landroof' zoals in meer extremistische kringen wordt beweerd. In Gush Etzion bijvoorbeeld - een groot nederzettingenblok ten zuiden van Jeruzalem - is de laatste twee weken nauwelijks verhoogde bouwactiviteit waarneembaar.

In hun obsessie met de bouw in de Joodse gemeenschappen op de Westelijke Jordaanoever 'vergeten' de media essentiële informatie te verstrekken over andere aspecten van dit vredesproces. Een voorbeeld is de Palestijnse houding ten opzichte van de bouwstop.
Tijdens de eerdere onderhandelingen over een definitief akkoord was de PA namelijk al akkoord gegaan met de inlijving van 80 procent van de Joodse gemeenschappen op de Westelijke Jordaanoever bij Israël. Daarnaast zijn de Palestijnen zelf tot op de dag van vandaag degenen die de bouwprojecten in deze gemeenschappen uitvoeren.

PA hoofdonderhandelaar Saeb Erekat is multimiljonair geworden door deze bouwprojecten op de Westelijke Jordaanoever. Zijn fabrieken leveren het beton voor de bouw van huizen in de Joodse gemeenschappen en het veiligheidshek dat Israël bouwt.

Palestijnse blokkade
De Palestijnse blokkade van het vredesproces is een ander gegeven waarover nauwelijks wordt gerapporteerd in landen buiten Israël. Zoals gezegd blokkeerde Abbas negen maanden lang de Amerikaanse pogingen om het vredesproces vlot te trekken. In diezelfde periode ging de PA onverminderd door met de ophitsingcampagne tegen Israël. In maart van dit jaar resulteerde dat bijna in de derde Intifada toen de PA beweerde dat Israël de moslimheiligdommen bedreigde.

Een ander voorbeeld van meer geraffineerde tegenstand is de wijze waarop Abbas zijn 'mandaat' verkreeg voor het voeren van besprekingen met Israël. De PLO constitutie schrijft voor dat bij dergelijke cruciale beslissingen twaalf van de achttien leden van het uitvoerend PLO comité vóór moeten stemmen. Tijdens de vergadering in Ramallah in augustus 2010 stemden echter slechts negen leden van dit comité voor deze beslissing. Legaal heeft Abbas dus geen mandaat voor het voeren van deze besprekingen. Een eventueel akkoord met Israël zal dan ook ongetwijfeld door de PLO ongeldig worden verklaard.

Maar ook openlijk gaf de Palestijnse leider blijk van een zijn voornemen om deze besprekingen te torpederen. Vier dagen na de openingceremonie in Washington verklaarde Abbas dat hij niet één concessie zou toestaan op de hoofdzaken. Daarbij noemde hij 'de grenzen van 1967' en het zogenaamde 'recht op terugkeer' voor Palestijnse vluchtelingen.

Verkeerde conclusies
Het ontbreken van dergelijke informatie in de berichtgeving over het zoveelste vredesproces leidt dus opnieuw tot verkeerde conclusies in de internationale benadering van Israël. Los van deze verkeerde aannames, rijst de vraag of EU-politici zich voldoende realiseren wat de grenzen zijn aan de concessies die Israël zich kan permitteren.

Tot nu toe heeft iedere Israëlische concessie geleid tot meer extremisme aan de kant van de Arabieren of zelfs oorlog. Voorbeelden zijn de terugtrekking uit Libanon en Gaza. Concessies worden namelijk in de Arabische wereld gezien als een teken van zwakte. De Westelijke Jordaanoever is echter geen Zuid Libanon of Gaza, het is strategisch een uitermate vitaal gebied voor Israël. Aan de Israëlische kant is er bovendien weinig meer weg te geven in de Westelijke Jordaanoever. De PA fungeert er feitelijk al als een staat en heeft de steun van de internationale gemeenschap.

Inzicht
De politiek van Israël lijkt er nu op gericht om iedere verdere Israëlische concessie – zoals het verlengen van de bouwstop- te koppelen aan Palestijnse concessies die cruciaal zijn voor opheffing van dit conflict. Een dergelijke politiek is dus niet stupide maar getuigt van inzicht in de kern van het conflict en de wijze waarop het opgelost moet worden.

Yochanan Visser is onderzoeker voor Missing Peace