Wie zijn wij

Basisvisie deel 3: de terugkeer

Ds. Henk Poot - 26 februari 2014

Een serie van vijf artikelen over de basisvisie van onze beweging – deel 3

Het herstel van Israël is in eerste instantie een fysiek herstel, de terugkeer naar het land en naar eigen zelfstandigheid. Voor christenen is het belang van het land een zaak die vaak onderschat is. In de christelijke uitleg van de Bijbel wordt het land dan vergeestelijkt tot een hemels Kanaän. Walter Bruegemann, een van de meest vooraanstaande oudtestamentici van dit moment, waarschuwt daarvoor en zegt er zelfs toe te neigen een theologie te schrijven die gecentreerd is rond het land.1

Bruegemann betoogt dat men een fout maakt als men de geschriften van zowel het Oude Testament als die van het Nieuwe Testament losmaakt van het land en zo terechtkomt in een a-historische theologie. De hele geschiedenis en het leven van Israël kan volgens hem verstaan worden in termen van hoop op het land en haar antwoord op die belofte. Nooit gaat het in het bestaan van Israël om een non-historische relatie met God en het is juist het land wat die historiciteit doet ontstaan. ‘Aangezien er geen groot volk is zonder land, moet de vervulling van de belofte van het land voorafgaan aan de vervulling van de andere belofte om een groot volk te maken.’2

Het eigendom van God
Je zou kunnen zeggen dat het land niet denkbaar is zonder het volk en omgekeerd. Als een bruid en bruidegom horen ze bij elkaar (Jesaja 62:4). Zonder het volk treurt het land en glijdt het af naar een toekomst die doet denken aan de woestheid en leegheid van het begin van de schepping (Jeremia 4:23).

Maar wat je ook moet zeggen, is dat het land het eigendom van God is (Leviticus 25:23; Jeremia 2:7). Israël is de uitverkorene die het wordt toegestaan in dit land te leven. Het land mag dan ook niet verkocht worden of gedeeld en de leiders van het volk mogen er maar niet mee doen wat zij wensen. Inzettingen als het Sjabbatsjaar en het jubeljaar wijzen daar op.3

Als door de Hére uitverkoren om zijn land te bewonen, moet Israël verstaan dat Israël, het land en ook God bij elkaar horen. Israël krijgt het land niet op grond van haar vroomheid en trouw aan God. Er is geen sprake van verdienste. Het land is sola gratia (genade alleen). God handelt in zijn vrijmacht. Het land te willen beërven onder de condities van Egypte, Babel of de grootmachten van onze tijd is een grote vergissing.

Er is dus zelfs sprake van een driehoeksverhouding waarin geen enkel punt terzijde geschoven kan worden. Het land is de plaats waar Israël God zal eren en waar de Thora pas echt kan worden vervuld. Zo alleen kan Israël het land worden waartoe het bedoeld is.

Decor van de eindtijd
Israël moet ook begrijpen dat het land niet slechts een stuk grond is, een natuurlijke omgeving om in te wonen. Zij zal het moeten blijven zien als een land van waaruit God zijn grote daden doet. Met andere woorden het is een historische, profetische arena, het is het decor van Gods heilsgeschiedenis.

De verleiding is er om het land te zien als elk ander land, een land dat vooral voor voedsel en welvaart zorgt, een veilige haven en meer niet. Dan komen in het Oude Testament de Baäls in beeld. God is echter de God van de geschiedenis, die zijn volk brengt in zijn land om daarmee een nieuwe toekomst te maken. Het land is geen eindpunt en Israël is het volk van Gods heilsgeschiedenis.

Israël heeft de neiging om dat naast zich neer te leggen. Het lijkt er op dat een bestaan zonder de beloften van God veiliger is. Maar de Bijbel weet vanaf het begin dat de beloften van God altijd worden gehouden in het midden van de dreiging. De tafel wordt altijd bereid ‘voor de ogen van wie mij benauwen’ (Psalm 23:5).

Voorbarigheid of nalatigheid
Menigeen wijst in deze tijd op het gevaar van voorbarigheid. De staat Israël zou een vooruitgrijpen zijn op het handelen van God. Men wijst op het niet aanwezig zijn van een geestelijk herstel van Israël of het ontbreken van een profeet. Naar mijn overtuiging heeft God zelf op het onovertroffen dieptepunt van de Holocaust, het begin gemaakt met een nieuwe geschiedenis in de stichting van de staat Israël.

Het profetische woord dat daarbij klinkt is het oude en tegelijk actuele woord van de profeten: ‘Want Ik weet, welke gedachten Ik over u koester, luidt het woord des Heren, gedachten van vrede en niet van onheil, om u een hoopvolle toekomst te geven’ (Jeremia 29:14). Deze woorden zijn niet uitgedoofd in de ballingschap van Babel, maar klinken opnieuw en actueel in onze dagen.

Een groter gevaar is evenwel de zonde van nalatigheid. Een zo onder de indruk zijn van de politieke omstandigheden dat men vreest om te handelen vanuit de beloften van God. De geschiedenis van de verspieders is daarvan een treffend voorbeeld. De spanning van het leven in een nog onvervulde realiteit brengt de meesten van hen ertoe terug te verlangen naar de twijfelachtige genade van Egypte, en de minderheid, Jozua en Kaleb te verwijten het bestaan van het volk op het spel te zetten, terwijl die juist en terecht de mogelijkheid open houden voor verdere grote daden van God in de toekomst.

De vreemdeling in uw midden
Velen stellen voortdurend de vraag naar de rechtvaardigheid van Israël en dan met name in het kader van de relatie met de vreemdeling, c.q. de Arabieren. En menigeen stelt daarbij zelfs de legitimiteit van de staat ter discussie. Als het gaat om deze rechtvaardigheid is de Thora duidelijk: er zijn plichten ten opzichte van de vreemdeling, maar evenzeer verplichtingen áán de vreemdeling.

Zij zullen wonen in het land maar niet als dienaar van de afgoden, maar als vereerders van de Here. Nergens is er sprake van een deling van het land of een opgeven van het land. Israël heeft het recht daar niet eens toe. Het is het erfdeel van God, een geschenk. Dat wil niet zeggen dat als God zijn volk terugbrengt na een eeuwenlange ballingschap, de volkeren en de vreemdeling buiten beeld zijn. Zij die Israël zegenen mogen weten dat zij zullen delen in de zegen die de Here aan zijn volk geeft.

In het volgende artikel in deze serie: Het geestelijk herstel

1) The Land, Minneapolis 2002.
2) Waldow, H.E. von, Israel and the land: Some theological considerations. In: A light into my path, Old Testament Studies in honour of Jacob. M. Myers, Philadelphia 1974, p. 497.

3) Waldow, H.E. von, p. 495, als boven.

Thema

basisvisie

Over de auteur

1 Reacties

  • Basisvisie deel 2: het herstel | Christenen voor Israël -  09 april 2014 […] In het volgende artikel in deze serie: Israël: de terugkeer naar het land. […]

Plaats een reactie