• Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Doen Joodse levens er minder toe?

    26 november 2015

    Afgelopen Sjabbat 21 november 2015 hield Shaul Robinson in de Lincoln Square synagoge in Manhattan een preek die een ontroerende inkijk in de Joodse ziel geeft en een onthullende boodschap heeft voor iedereen.

    Dit zijn weken vol hartzeer geweest. Het nieuws dat we hoorden over de slachting in Frankrijk, vervult ons met verbolgenheid en verontrusting. Het maakt ons verdrietig, boos en zo heel erg kwetsbaar.

    En het nieuws uit Israël – vrijdagavond een week geleden de moord op een rabbijn en zijn zoon die onderweg waren naar aanstaande familie, en afgelopen donderdag die vijf slachtoffers van terreur – dit vervult ons allen met pijn.

    Mensen die vermoord worden terwijl ze aan het bidden zijn, mensen onderweg van het werk naar huis die vermoord worden, mensen die gedood worden terwijl ze bezig zijn hun naasten te helpen.

    Onder hen de vroegere Bnei Akiva-gezant in Toronto, Rabbijn Yaakov Dov, een geliefde leraar; en droevig genoeg een van ons, een 18 jarige jongen, een modern-orthodoxe tiener uit Sharon in Massachusetts die een jaar in Israël studeerde, Ezra Schwartz.

    “Boosheid dat deze pijn, deze terreurdoden, anders zijn … op de een of andere manier wel okay.”

    Het is altijd het moeilijkste om emoties goed onder woorden te brengen. Er is smart, afschuw, verslagenheid, diepe, diepe pijn om deze verloren levens, voor de familie Schwartz, en alle families. We kunnen de omvang van de emotionele pijn niet bevatten.

    Maar meer en meer – en ik zeg dit omdat ik denk dat ik niet de enige ben – krijg ik een ander gevoel, een andere emotie, en dat is boosheid.

    Boosheid omdat zulke dingen kunnen gebeuren, boosheid vanwege het kwaad, woede richting de monsters die zulke dingen doen.
    Maar ook een ander soort boosheid. Boosheid dat deze pijn, deze terreurdoden, anders zijn … op de een of andere manier wel okay.

    De afgelopen weken verenigde de wereld zich in verdriet over Parijs, en terecht. Afgelopen week werd het Franse volk terecht in een collectieve omarming omhelsd door mensen die hun pijn, hun terreur voelden en lieten weten dat datgene wat hun overkwam, absoluut verkeerd was. Niet alleen gewone mensen deden hieraan mee, ook was het te merken in de media, onder politici. Er hing een gevoel van tragedie in de lucht.

    Toen premier Hollande hernieuwde militaire aanvallen op ISIS aankondigde, was er meer dan instemming. De wereld zegende deze opstelling en moedigde die aan. Het was ondenkbaar dat er geen sterke tegenreacties zouden komen als antwoord op deze barbarij.

    Maar dat geldt voor Frankrijk, voor elders in Europa. Dat geldt alleen als de terreurslachtoffers geen Joden zijn. Voor ons wordt er een verschil gemaakt.

    “Dat geldt alleen als de terreurslachtoffers geen Joden zijn. Voor ons wordt er een verschil gemaakt.”

    En daar ben ik boos over, ik ben feitelijk woedend. Omdat deze hypocrisie, deze dubbele standaarden feitelijk niet alleen Israël in gevaar brengen. Ze maken de hele wereld kwetsbaar.

    Laban
    Tijdens het hoogtepunt van de Pesach hagada, wanneer we de werkelijke geschiedenis van de uittocht uit Egypte reciteren, doen we ogenschijnlijk een eenvoudige bewering:

    “Ga, en kom erachter wat Laban de Arameeër tegen Jakob wilde doen. Farao trad alleen op tegen de mannelijke leden van het volk, maar Laban wilde alles van Jakob afpakken.”

    En natuurlijk is dit een beroemde vraag. Maar om welke reden was Laban zo’n verschrikkelijk mens? Waarin ligt niet alleen het bedrog van Laban, maar zijn slechtheid, zijn genocidale plannen? De Thora vertelt ons daarover niets.

    Ik denk dat het antwoord te vinden is aan het eind van de parasja van deze week. (Toralezing: Genesis 28:10 – 32:3) Toen Jakob voor het eerst Laban ontmoette, was Laban een arm man. Zijn eigen dochters moesten de kudde hoeden. Als Jakob voor hem begint te werken, gaat het Laban goed. In het begin erkent hij dat. “HaShem heeft me gezegend ter wille van jou,” zegt hij tegen Jakob.

    Maar hoe meer de tijd verstrijkt, meer en meer worden Laban en zijn zoons jaloers en vijandig totdat ze Jakob van diefstal beschuldigen. En daarom gaat Jakob weg. Hij neemt zijn vrouwen, zijn gezin, zijn kudden en bezittingen en vertrekt heimelijk in het midden van de nacht. En Laban achtervolgt hem – op agressieve manier probeert hij hem lastig te vallen, en hem onder dwang te laten terugkeren.

    Eindelijk heeft Jakob er genoeg van. Hij keert zich naar Laban en beschuldigt hem openlijk van al zijn mishandelingen: je hebt van me gestolen, je hebt me twintig jaar bedrogen en uitgebuit, en me tot slaaf van jou gemaakt. Was het niet dat HaShem me beschermd had, dan zou ik niets hebben.

    “Hij zegt, zo lijkt het, wat de wereld altijd tegen het Joodse volk zegt.”

    “Toen antwoordde Laban en zei tegen Jakob: Deze dochters zijn mijn dochters, deze zonen zijn mijn zonen, dit kleinvee is mijn kleinvee. Ja, alles wat je ziet: het is van mij” (Genesis 31:43).

    Wat zegt Laban eigenlijk?

    Hij zegt, zo lijkt het, wat de wereld altijd tegen het Joodse volk zegt. Geweld, diefstal, roverij en bedrog. Dit zijn verschrikkelijke dingen. Iedereen kan het daarover eens zijn. Maar niet wanneer jóu dit overkomt Jakob. Zie je, je hebt niets, je bezit niets, je verdient niets – de schapen –ze zijn van mij, de kinderen: ze zijn ook van mij – er is niets van wat je bezit waartoe je het recht hebt. Omdat je geen rechten hebt, je bent niets.

    En dit is de brutaliteit van Laban, zijn verdorvenheid.

    Veroordeling
    En we zien het deze week ook. De wereld is het ermee eens – terreur is een groot misdrijf. Wie zou het kunnen vergoelijken? Of er verontschuldigingen voor aandragen? En hoe zou iemand tegen een militaire actie zijn om terreur te beëindigen?

    Maar Israël? Nee, niet Israël. Daar is geen terreur, het is een cirkel van geweld.

    Wanneer Joden neergestoken worden in Mincha, dan wordt er niet geroepen om aanvallen met drones, of “het afhakken van de kop van de slang”, zoals de Amerikaanse regering pleegt te doen. Voor Israël wordt er geroepen: “Meer vertrouwensopbouwende maatregelen.”

    Wanneer een Joodse tiener, een Amerikaanse Joodse tiener, doodgeschoten is – een jongen die niemand kwaad deed – dan zwijgt de wereld, en dan zwijgen de media.

    En de hele wereld zwijgt nu antisemitisme overal z’n afschuwwekkende kop weer opsteekt. Nu Joodse studenten aan de universiteiten luid roepen om een veilige plek. Juist daar waar voorheen nooit van gedacht werd dat het gevaarlijk zou zijn voor Joodse studenten. Waarom groeit de vijandigheid richting onze kinderen en onze gemeenschap op universiteitscampussen zo schrikbarend? Waar is ‘onze veilige plek’?

    Wereldwijd wordt er geen kaarslichtwake voor Ezra Schwartz gehouden, geen gebouwen die in blauw en wit oplichten voor de vele, vele Israëlische terreurslachtoffers – omdat, zoals Laban zei: “Niets van wat je bezit, is van jou.”

    “Jullie burgers zijn geen burgers, jullie levens doen er niet toe, verwacht geen sympathie, geen solidariteit. Verwacht alleen veroordeling.”

    Jullie land is niet van jullie, de wegen, de straten, de stadjes – niets daarvan behoort jullie toe. Jullie bestaan onwettig. Jullie horen nergens thuis en verdienen geen bescherming.

    Waarom durf je nog te klagen? Het is de ‘bezetting’.
    En dat komt zo dicht bij antisemitisme dat het geen verschil er mee maakt. Jullie burgers zijn geen burgers, jullie levens doen er niet toe, verwacht geen sympathie, geen solidariteit. Verwacht alleen veroordeling.

    Ondanks de ophitsing en de verheerlijking van terreuraanslagen door Hamas – en meer en meer ook door de Palestijnse Autoriteit die zelfs Israël de schuld probeerde te geven van de Parijse aanslagen – zegt de wereld tegen Israël: “Jullie moeten meer concessies doen; leg jullie veiligheid in de handen van terroristen.”

    Voorgevoel
    Iedereen die vanmorgen hier in de sjoel is, veronderstel ik, staat voor 100% achter het recht van Frankrijk om militaire middelen in te zetten om ISIS te vernietigen. Het zou misdadig zijn dit niet te doen.

    Ik weet niet wat de Franse minister van Buitenlandse Zaken hierop te zeggen heeft. Vorig jaar, toen de Gazaoorlog aan de gang was, vertelde hij aan de wereldmedia dat de Israëlische luchtaanvallen op Gaza niets zouden uithalen dan alleen maar meer slachtoffers, en het oplopen van meer onderlinge spanningen en haat.

    Om die reden, vrienden ben ik boos. Over de dubbele standaarden, de hypocrisie. Ik ben boos op de media, het zwijgen van de regering over het in koelen bloed vermoorden van een onschuldige Amerikaanse burger. Wat impliceert dat hij het alleen aan zichzelf te wijten had omdat hij Joods was.

    Maar het is meer dan boosheid. Het is een verschrikkelijk voorgevoel.

    Na de aanslagen op Charlie Hebdo en de Hyper Cacher supermarkt, toen de verontwaardiging hierover wereldwijd losbarstte, sprak ik met een lid van onze sjoel, Jeremy Berdugo. Hij kwam uit Parijs en hij sprak erover dat het aantal aanvallen op Joden in Frankrijk al een aantal jaren steeg. Maar zolang het alleen Joden betrof, deden de Franse autoriteiten niet zo veel om deze te stoppen. Alleen als het de Fransen betrof, dan zou het een crisis zijn, niet als het om Joden ging.

    “Omdat de haat die met de Joden begint, nooit ophoudt bij de Joden”

    Altijd heb ik me afgevraagd waarom de hagada er zo de nadruk op legt dat Laban alles wilde vernietigen. Het had ook kunnen zeggen dat Laban Jakob wilde vernietigen, het Joodse volk. Wat ‘alles’? Het antwoord is duidelijk, maar angstaanjagend. ‘Ha Kol’ (=Hebreeuws), ‘alles’ betekent: ieder van ons.

    Omdat de haat die met de Joden begint, nooit ophoudt bij de Joden, om het met de woorden van rabbijn Jonathan Sacks te zeggen.

    Wanneer Joodse schoolkinderen in Toulouse beschoten worden en de wereld er z’n schouders over ophaalt en zegt: Het is vanwege de ‘bezetting’, dan sterven twee jaar later 130 mensen in de straten van Parijs.

    Als je eenmaal begint met het vinden van rechtvaardigingen voor het slechtste gedrag, dan heb je de meest boosaardige kracht op deze planeet in de kaart gespeeld. Je hebt hem krachtiger gemaakt, en nu bedreigt hij iedereen van ons.

    Maar vrienden, hoe reageert Jakob op de woorden van Laban? Op deze poging om zijn zelfverstaan te ondermijnen en hem alle levensmoed te ontnemen?

    Hij vervolgt zijn reis naar Israël. Hij neemt een steen, en geeft ermee een grens aan, en hij zegt: “Je bent niet belangrijk voor me, Laban, mijn kracht en mijn identiteit ligt in Gods handen, niet in die van jou.”
    Hij steekt de grens met Israël over, na 20 jaar, en hij verklaart: Dit is het (leger)kamp van G’d.

    Onze kracht komt van het bestaan van het land van Israël, van de zegening die het ons geeft. Van HaShem Die het beschermt, en ook van de speciale ‘heilige mensen’ die er wonen.

    Daarom ga ik aankomende week naar Israël. Ja, misschien wel om de jonge mannen en vrouwen van onze sjoel die daar nu dit jaar zijn, te bemoedigen, en hun ouders gerust te stallen. En een van die kinderen is mijn dochter.

    “Mijn kracht en mijn identiteit ligt in Gods handen, niet in die van jou.”

    Maar werkelijk ga ik om die reden waarom iedereen naar Israël gaat. Niet om daar kracht uit te delen, maar om er zelf door versterkt te worden. (…)

    En als het G’ds wil is, hoop ik donderdagavond 26 november de trouwerij bij te wonen van Sarah Litman, wiens vader en broer vorige week onderweg gedood werden.

    Sarah en haar bruidegom stuurden nog een keer een uitnodiging voor hun bruiloft: ze hebben heel de gemeenschap van Israël uitgenodigd. Ze vragen of een miljoen mensen willen komen en hun nieuwe leven samen met hen te komen vieren. Ze schreven boven de uitnodiging een vers uit Micha:

    “Verblijd u niet over mij, mijn vijandin, want als ik gevallen ben, zal ik weer opstaan.” (Micha 7:8)

    (…) In minder gelukkiger tijden voor het Joodse volk is niets méér toepasselijk dan een bruiloft. Het bouwen van een Joods huisgezin is het perfecte antwoord. Het enige antwoord op de verschrikking van onze dagen.

    Moge het geluid van vreugde in Israël samen stemmen met alleen maar blijdschap in Israël, en dat we ons alleen maar altíjd mogen verheugen. Amen.

    Vertaling: Evelien van Dis.

    Plaats een reactie