fbpx
  • Rabbijn Lody van de Kamp. - Foto: CvI
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Geloof onder druk

    Ruben Ridderhof - 29 maart 2016

    De koosjere slacht ter discussie

    Opnieuw staat de onbedwelmde rituele slacht ter discussie. Drie jaar geleden veegde de Eerste Kamer een verbod op koosjer en halal slachten in Nederland van tafel als tegenstrijdig met de vrijheid van godsdienst. Maar het bloed lijkt te kruipen, waar het niet gaan kan …

    “Het kwam voor mij niet als een verrassing dat deze discussie weer oplaaide”, vertelt rabbijn Lody van de Kamp. Drie jaar geleden, schreef hij over de discussie rond het wetsvoorstel Dagboek van een verdoofd rabbijn. “In de jaren tachtig werd deze discussie al gevoerd. Toen kwam er geen verbod, maar ik nam destijds afscheid van staatssecretaris Ad Ploeg met de woorden: ‘We zien elkaar wel weer, over een jaar of tien’.

    Vrijheid van religie staat laag op de agenda. Dat zie je bijvoorbeeld aan de afkalving van de Zondagswet. Dierenwelzijn staat veel hoger aangeschreven. Daarom begrijpen maar weinigen hoe negatief deze discussie afspiegelt op de religie.”

    “Als dan de koosjere slacht wordt beschreven als een barbaarse slachtmethode, spiegelt dit af op de godsdienst. Het is het geloof dat onder druk staat.”

    Het convenant
    Het convenant Onbedwelmd slachten volgens religieuze riten werd op 5 juni 2012 gesloten tussen de overheid en onder meer het Contactorgaan Moslims en Overheid en het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK). In het convenant werden afspraken vastgelegd die het dierenwelzijn rond de praktijk van de onbedwelmde slacht zouden moeten verbeteren. De uitvoerbaarheid van dit convenant stond onlangs ter discussie.

    Jonathan Soesman is voorzitter van het NIK. Hij reageert naar aanleiding van de commotie rondom het convenant: “Een van de vragen die niet goed beantwoord worden in deze discussie, is wat een betrouwbare indicator is voor pijn of lijden van dieren. Vaak wordt hier bewustzijn of aanwezigheid van bepaalde pikkels voor gebruikt, maar is dat hetzelfde? Het verband tussen aan- en afwezigheid van reflexen en bewustzijn en pijnperceptie is nog niet goed onderzocht en aangetoond. Bij een verdoofde patiënt worden bepaalde reflexen aangetoond terwijl men ervan uitgaat dat de patiënt door de narcose niets voelt. Een heel ander voorbeeld is een kip zonder kop die gewoon nog even doorloopt. Maar dat betekent toch niet, dat de kip nog pijn voelt?”

    Veertigsecondenregel
    Een van de belangrijkste bezwaren die in de brief van staatssecretaris Van Dam naar voren komen, is het niet halen van de veertigsecondenregel. Dit geldt overigens alleen bij runderen. Volgens diverse rapporten, zijn die na het slachten langer dan veertig seconden nog bij bewustzijn. Volgens rabbijn Van de Kamp is deze regel een volstrekt willekeurige maatstaf.

    Jonathan Soesman: “Die veertigsecondenregel is een resultaat van de besprekingen bij het afsluiten van het convenant. Wij hebben het convenant getekend en dit dus ook geaccepteerd, maar je moet je afvragen wat een goede indicator van bewustzijn is, naast mijn eerdere vraag of bewustzijn en pijnsensitiviteit wel hetzelfde zijn.”

    Eer van de schepper
    Maar voor rabbijn Van der Kamp gaat de discussie veel verder dan de details over pijnbeleving of bewustzijn: “Een van onze verklaarders legt uit dat de Eeuwige moeite had met het verwoesten van de stad Nineve, omdat Hij de mens wilde leren dat de wereld vol is van Zijn eer. Als Jona zit te wachten op die verwoesting, leert de Eeuwige Jona als het ware de les: het kan nooit zo zijn dat Ik als Schepper blij kan zijn over het verwoesten van een stad, want de Schepping is Mijn eer.

    Daar hebben wij als mensheid rekening mee te houden en zo gaan wij als Joden ook om met de dierenwereld. Als dan de koosjere slacht wordt beschreven als een barbaarse slachtmethode, spiegelt dit af op de godsdienst. Het is het geloof dat onder druk staat. Het gaat me al lang niet meer om dat stukje vlees, maar om de plaats die we als religieuze gemeenschap in de maatschappij hebben.

    Met het convenant hebben de Joodse en islamitische gemeenschap een knieval gedaan voor de populaire opinie dat wij een minderwaardige vorm van slachten hebben. We hebben bovendien de overheid inspraak gegeven in onze godsdienstvrijheid. Als we dat terug willen draaien, maken we onszelf volkomen belachelijk, maar de belangen afwegend, ben ik daar wel voorstander van. Maar ik ben helaas bang dat dat niet gaat gebeuren.”

    Wat is koosjer slachten?

    Rabbijn Van de Kamp was zelf lange tijd sjocheet: “In Deuteronomium 12:21 lezen we hoe de Eeuwige ons opdraagt om te slachten ‘zoals Ik u geboden heb’. De details daarvan vinden we in de Talmoed. Daar vinden we de principes voor het slachten van dieren. Zo moeten wij slachten in één ononderbroken, vloeiende handeling, snijden, niet scheuren. Daarbij mogen we geen druk uitoefenen. Het slachtmes moet zó scherp en zó gaaf zijn, dat het zonder druk door het te slachten dier glijdt. Ook geeft de Talmoed begrenzingen aan op het lichaam waarbinnen de slachthandeling mag plaatsvinden, op de hals.

    Deze principes maken de shechita, de koosjere slacht, een ‘humane manier’ van slachten binnen het kader van dierenwelzijn. Je weet het misschien van wanneer je jezelf met een vlijmscherp mes snijdt, dat je daar aanvankelijk niets van voelt. Pas een aantal seconden later, beginnen de randen van de wond te gloeien en pijn te doen. Bij de koosjere slacht worden de halsslagader, de slokdarm en de luchtpijp meteen doorgesneden, waardoor de hersenen van het dier binnen enkele seconden leegbloeden en het dier dus ook geen pijn meer kan ervaren.

    Elke Joodse slachter, de sjocheet, moet een opleiding van een aantal jaren volgen om deze principes volmaakt te kunnen toepassen. Verder gelden in de Joodse slachthuizen voor de behandeling van de te slachten dieren, de principes die in de Thora worden voorgeschreven voor de omgang met dieren. En die gelden naar hedendaagse maatstaven als zeer diervriendelijk.”

    Over de auteur