fbpx
  • Orthodoxe Joden in de wijk Mea Shearim in Jeruzalem tijdens Poerim. - Foto: Yonatan Sindel/Flash90
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Luidruchtig Jodendom? Moet kunnen!

    Rabbijn mr. drs. R. Evers - 23 maart 2016

    Anders dan bij Chanoeka, toen de Joden voornamelijk geestelijk bedreigd werden door de verleidingen van het Griekse Hellenisme, was met Poeriem het Joodse leven en lichaam zelf Hamans doelwit. Haman – een nazaat van Amalek, Israëls aartsvijand – was uit op de totale, lichamelijke vernietiging van het Joodse volk.

    Poeriem is een feest dat gebaseerd is op de Esterrol uit de latere Bijbelboeken, de Hagiografen. Met Poeriem vieren we de redding van het Joodse volk uit de klauwen van de anti-semiet Haman en zijn trawanten. In de Esterrol wordt de eerste maar uiterst bedreigende pogrom tegen het hele Joodse volk buiten Israël beschreven.
    Het uit de oud-Perzische taal afkomstige woord ‘poer’ betekent ‘lot’, reden waarom Poerim ook wel het Lotenfeest wordt genoemd. Het wordt gevierd op 14 Adar in de Joodse kalender en valt daarmee in het vroege voorjaar. Dit jaar valt het op 23/24 maart.
    Pesach (Pasen) is het feest van de Uittocht uit Egypte.
    Om juist dit lichamelijke aspect in het voetlicht te plaatsen hebben onze Wijzen met Poeriem een grote dankmaaltijd verplicht gesteld, waarbij wijn en sterke drank rijkelijk zou vloeien. Wij laten hiermee zien, dat ‘Am Jisraëel chaj’, het Joodse volk tot op de dag van vandaag alle tegenslag en vijandigheid heeft weten te overleven.

    ‘Addelojada’
    Hoewel het Jodendom overvloedig gebruik van sterke drank afkeurt, zijn alcoholi­ca op Poeriem juist verplicht. Het waarom hiervan blijft duister. Officieel geldt als reden, dat wij met sterke drank de grote wonderen gedenken, die ons in het Medisch-Perzische rijk ten deel zijn gevallen.

    Koningin Wasjtie werd afgezet omdat zij niet wenste te voldoen aan de ontuchtige wensen van haar dronken koning-gemaal. Ester werd geïnstalleerd met een feest, waar drank overmatig vloeide en Haman kwam ten val tijdens een drinkgelag, waarvoor hij samen met koning Achasjwerosj was uitgenodigd in het paleis van Ester.

    “Als er één volk is dat ergens trots op mag zijn, is dat het Joodse volk op zijn eigen, onvervalste en eeuwenoude traditie.”

    Maar er is meer: onze Wijzen verklaren, dat wij moeten drinken Addelojada – tot wij het verschil tussen de goede Mordechai en de slechte Haman niet meer weten. Dieper geschouwd betekent dit, dat wij onze alledaagse, overgeïntellectualiseerde levenswijze even moeten afleggen, onze beperkingen moeten ontstijgen om tot de essentie van het Joodse volksbestaan te geraken.

    Poeriem is geen orgie van wild dronkenmanschap maar Addelojada – een onvoorwaardelijke overgave aan het Hogere, dat uitein­delijk ons leven en onze geschiedenis leidt. Het besef, dat het niet de mensen zijn die ons lot bepalen maar de Onzichtbare Hand van de G’ddelijke Voorzienigheid, die de gang van het Joodse volk door de eeuwen heen bepaalt.

    Niet schamen
    In grotere Joodse centra wordt Poeriem uitbundig op straat gevierd. Ook dit is niet ‘zomaar toevallig een ver-Joodst carnaval’ maar geeft uiting aan de gedachte, dat wij ons niet hoeven te schamen voor ons Jodendom. Gedurende de lange eeuwen van goles (ballingschap) zijn wij er aan gewend geraakt ‘thuis Joods te zijn, maar op straat niet te veel op te vallen’. In feite is dit valse schaamte want als er één volk is dat ergens trots op mag zijn, is dat het Joodse volk op zijn eigen, onvervalste en eeuwenoude traditie. Jammer dat we ons meestal een beetje gegeneerd voelen over ons Jodendom.

    Sjlach Mones (het sturen van geschenken)
    Een ander aspect van goles is de onderlinge verdeeldheid binnen het Joodse volk, een verschijnsel waaraan wij tot op de dag van vandaag lijden. Haman maakte handig gebruik van deze interne verdeeldheid bij zijn verzoek aan Achasjwerosj om het Joodse volk te mogen aankopen ter vernietiging (Ester 3:8): “Er is een volk, dat verspreid en verdeeld is tussen de volkeren”.

    De Talmoed (Megilla 13b) verklaart naar aanleiding van deze woorden, dat “Haman de beste roddelaar uit de geschiedenis was”’. Wat Haman tussen de regels door aan Achasjwerosj meedeelde was, dat Achasjwerosj – die eigenlijk nog een grotere antisemiet was dan Haman – geen represailles hoefde te vrezen voor de geplande Endlösung, noch van Boven noch van de mensen.

    Met “Er is” – in het Hebreeuws jesjno – bedoelde Haman jasjeen – het Joodse volk slaapt en doet niet veel meer aan de Thora en de gebo­den.

    Met “verspreid en verdeeld” bedoelde Haman, dat niemand het voor hen zou opnemen maar tevens, dat zij onderling te verdeeld waren om als één man tegen het decreet op te staan.

    Daarom hebben onze Wijzen verplicht gesteld, dat iedereen elkaar Sjlach Mones (geschenken) stuurt, minimaal twee etenswaren aan één persoon en Matanot laEwjoniem, minstens twee financiële bijdragen aan twee armen.

    Beide geboden zijn eigenlijk het hele jaar verplicht, liefde voor de medemens en tsedaka (liefdadigheid). Maar op Poeriem worden juist deze twee aspecten ‘aangedikt’ om duidelijk te maken, dat wij alleen met een versterkt gevoel van medemenselijkheid een einde kunnen maken aan dit rampzalige goles (ballingschap).

    Over de auteur