fbpx
  • Een schoolklas in Egypte.
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Egyptisch lesboek: Israël is ‘legitiem land’

    4 juli 2016

    Onlangs deed Ofir Winter, onderzoeker aan Israëls hoogste Instituut voor Nationale Veiligheid, verslag van niet eerder voorgekomen positieve berichtgeving over Israël in een Egyptisch schoolboek.

    Israël en Egypte tekenden een vredesverdrag in 1979. Daarvóór – vooral tussen 1948 en 1973 – bevochten beide landen elkaar in vijf oorlogen. In drie ervan deden aan Egyptes kant andere Arabische staten mee. Sinds het vredesverdrag – waardoor Egypte niet meer in het vizier is – zijn de oorlogen tussen Israël en Arabische staten gestopt. Hoewel Israël te maken kreeg met heel veel terreur.

    De Israëlische-Egyptische vrede is echter ‘koud’ gebleven. Terwijl het verdrag sprak over het “aanmoedigen van wederzijds begrip en tolerantie,” liet een Pew onderzoek uit 2011 zien dat 98% van de Egyptenaren antisemitische gevoelens heeft. Toen de Moslimbroederschap onder Mohamed Morsi in 2012 aan de macht kwam in Egypte, scheen het velen toe dat de vrede voorgoed in elkaar stortte en een nieuwe oorlog aanstaande was.

    Morsi werd echter een jaar later afgezet door Abdel Fattah el-Sisi, toen minister van Defensie. Onder de regering van president el-Sisi heeft Egypte een duidelijke draai gemaakt naar gematigdheid. Met betrekking tot Israël betekende dit: hechte samenwerking in het bevechten van ISIS in het Sinaischiereiland en de Hamasbeweging in Gaza; de terugkeer van de Egyptische ambassadeur naar Tel Aviv, en plannen voor Egypte om Israëlisch aardgas te importeren.

    Ofir Winter merkt op dat het schoolboek, getiteld The Geography of the Arab World and the History of Modern Egypt, “oude en nieuwe inzichten aan elkaar breit… In de oudere lesboeken uit de Mandaatperiode (voordat Israël als staat bestond), wordt Israël historisch en ethisch bestempeld als ‘land afgepakt van de Arabische bewoners van Palestina’. Zionisme wordt beschreven als een bedreigende koloniale beweging geboren in zonde, en niet als een beweging die legitieme nationale aspiraties tot uitdrukking brengt.”

    Tot zover iets over het ‘oude’. Maar als het over het ‘nieuwe’ gaat, dan heeft het lesboek kenmerken die de matigende trend onder el-Sisi laat zien: dit is tot nu toe niet eerder voorgekomen in het Egyptische onderwijs.

    Ten eerste is het nieuwe lesboek veel positiever en meer ondersteunend met betrekking tot de vrede met Israël dan voorgaande lesboeken. Het benadrukt de economische waarde van deze vrede “als een noodzakelijke voorwaarde voor Egypte’ s stabiliteit, ontwikkeling en materiële welvaart.” Aan het eind van het klassengesprek over dit onderwerp, wordt de leerlingen gevraagd “de voorzieningen die het vredesverdrag tussen Egypte en Israël verschaft, te onthouden,” en de “voordelen van vrede voor Egypte en de Arabische staten, op te noemen.” Niet minder dan dat.

    Vervolgens wordt in het lesboek Israël als “een wettige vredespartner” geschetst, zonder verdere verontschuldigingen. De foto van de ondertekening van het verdrag in het Witte Huis op 26 maart 1979, laat president Jimmy Carter zien en de toenmalige Egyptische president Anwar el-Sadat, maar eveneens – voor de eerste keer – de toenmalige Israëlische premier Menachem Begin.

    Winter noemt dit “meer dan alleen een toevoeging van een afbeelding die in vorige lesboeken ontbrak. Het kan een reflectie zijn van afname van het vijandelijke gevoel bij het Egyptische publiek, opgeroepen door ‘vrede met Israël’. Of het is een opzettelijke poging van het Egyptische regime om toenemende openheid voor het ontstaan van vriendschappelijke relaties aan te moedigen. Op een manier die in vorige lesboeken niet voorkwam, krijgt de Israëlische premier dezelfde status als de Egyptische president in de beschrijving van hoe beiden de Nobelprijs ontvangen …”

    In de derde plaats geeft het nieuwe lesboek minder ruimte aan het Palestijnse vraagstuk. Wanneer dat aan de orde komt, wordt het Israëlische-Palestijnse diplomatieke proces tot dusver beschreven. Het tot stand komen van Palestijnse instituties op de Westoever en in Gaza komt aan bod in een totaal positief licht! In het kort komt het hierop neer dat het nieuwe lesboek het Palestijnse vraagstuk niet tot een Egyptische-Israëlische twistappel maakt. Dat was in vorige Egyptische lesboeken wel het geval.

    Dit zijn opmerkelijke ontwikkelingen. Maar het is nog veel te vroeg om te juichen.

    Een ding is zeker, zoals Winter naar voren brengt: “De meningen van jonge mensen in Egypte worden niet uitsluitend bepaald door het Egyptische onderwijssysteem, maar ook – en misschien wel in hoofdzaak – door inhoud die op het internet en in sociale netwerken te vinden is en die niet door de staat bemiddeld wordt.”
    En ander ding is dat Egypte slecht één ‘Arabisch’ land is. Alle onderzoeken tonen aan dat er overal in de regio veel anti-Israël haat en antisemitisme heerst. En, zoals eerder opgemerkt, zelfs in dit nieuwe lesboek wordt het zionisme van vóór de oprichting van de staat afgeschilderd als een criminele onderneming.

    De verrassende kenmerken van dit Egyptische schoolboek zijn echter op z’n allerminst betekenisvol om aan te geven wat werkelijke Arabische-Israëlische ‘vrede’ zou moeten inhouden: oprechte aanvaarding van Israël als een legitiem land.

    Als we bedenken dat in Palestijnse scholen, moskeeën en media een vergelijkbare trend van wettigverklaring van Israël zelfs nog niet eens begonnen is, dan is klaarblijkelijk in deze context voorzichtigheid en bescheidenheid geboden.
    In plaats daarvan blijven Westerse regeringen ogenschijnlijke ‘vredesvisioenen’ najagen en zetten zij Israël onder druk. Onbezorgd over het feit dat de Palestijnen zelfs nog geen babypasjes in de juiste richting hebben gezet.

    Over de auteur