fbpx
  • De Israëlische premier Benjamin Netanyahu in gesprek met de Amerikaanse president Barack Obama. - Foto: Flash90
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Groei ondanks kritiek

    22 september 2016

    Ondanks kritiek groeiden tijdens Obama’s presidentschap de nederzettingen even hard als tijdens die van zijn voorgangers. In zijn historische toespraak voor de Arabische wereld zeven jaar geleden waarschuwde president Barack Obama dat Israëlische nederzettingen in de ‘bezette gebieden’ de hoop op vrede ondermijnden. “Het wordt tijd dat deze nederzettingen gestopt worden,” verklaarde hij.

    Nu Obama aan het slot van zijn presidentschap gekomen is, laat hij een niet vervulde visie achter. Niet alleen lukte het hem niet om de nederzettingen tot stilstand te brengen, maar hij zag Israëlische bouwnijverheid in Judea en Samaria en in oostelijk Jeruzalem tot bloei komen. Ondanks herhaalde veroordelingen door het Witte Huis.

    Volgens gegevens van de Israëlische regering verkregen door AP (Associated Press), drong Israëls premier Benjamin Netanyahu aan op een golf van bouwnijverheid tijdens de regering van Obama, die de hoeveelheid gebouwen onder Obama’s voorgangers evenaarde en zelfs overtrof. De cijfers tonen de begrenzing aan van de Amerikaanse invloed op zijn naaste bondgenoot en een weigering om financiële steun afhankelijk te maken van Israëls beleid.

    Ondanks Israëls eigen nederzettingenbeleid en een langdurige wrijving tussen Obama en Netanyahu, hebben beide landen deze week een overeenkomst ondertekend waarbij Israël een Amerikaans militair steunpakket krijgt van 38 miljard dollar over een periode van 10 jaar. Dit is het grootste steunpakket ooit in de Amerikaanse geschiedenis.

    “Amerika besloot om het militaire steunpakket niet te laten afhangen van het Israëlische nederzettingenbeleid vanwege de vrees dat zo’n dreigement Israëls vijanden zou aanmoedigen en vooruitzichten op vrede zou tegenwerken.”

    ‘Teleurstelling’
    De hooggeplaatste Palestijnse regeringsbeambte Hanan Ashrawi zei dat het Obama presidentschap een teleurstelling voor haar volk is geweest. Na de belofte van zijn toespraken in 2009 in Egypte en Turkije om bruggen te bouwen naar de moslimwereld, “is het sindsdien achteruitgegaan,” zei ze. Ook gaf Ashrawi aan dat ze “helemaal niet verrast was” door de cijfers, en zij wees Amerikaanse kritiek van de hand als lippendienst. “Zij hebben er niets aan gedaan om het te stoppen. Integendeel, ze keken de andere kant op.”

    De cijfers voor de nederzettingen – verkregen van het Israëlische Centrale Bureau voor de Statistiek – laten zien dat tijdens de regering Obama (tot 30 juni 2016) met de bouw van 12.288 nieuwe wooneenheden in de nederzettingen begonnen was. In de eerste helft van 2016 alleen al begon men met de bouw van 1.195 wooneenheden, zoals afgelopen week bekend werd. Gezien het bouwtempo zou het aantal van 13.000 wooneenheden wel overschreden kunnen worden tegen de tijd dat Obama het Witte Huis verlaat. Dat ligt niet ver achter bij het aantal van 14.636 dat tijdens de twee Bush ambtsperioden gebouwd werd.

    Aantallen voor oost Jeruzalem – waar de Palestijnen hun hoofdstad hopen te vestigen – laten een vergelijkbaar verhaal zien. Volgens informatie die de antinederzettingen waakhondgroep Vrede Nu eind 2015 bijeen vergaarde, werd er begonnen met de bouw van 3.915 wooneenheden tijdens Obama’s regering.

    Bouwstop
    Obama kreeg het voor elkaar om Israël over te halen tot een tijdelijke bevriezing van nederzettingenaanwas in 2009 en 2010. De bouw werd voor korte tijd gestagneerd. Netanyahu weigerde een tweede bouwstop toen in 2013 de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry een nieuwe vredespoging waagde. Netanyahu argumenteerde dat de Palestijnen 9 maanden wegbleven van de 10 maanden die de vorige bouwstop duurde. Ook claimde Netanyahu dat PA-voorzitter Mahmoud Abbas niet oprecht toegewijd was om een levensvatbaar vredesakkoord na te jagen.

    Daar komt bij dat veel van de bouw beperkt is geweest tot belangrijke ‘blocs’ van nederzettingen en gebieden van Jeruzalem waarvan Israël verwacht dat ze onder Israëlisch beheer blijven onder welk toekomstig vredesakkoord ook. Maar voor de Palestijnen maken deze onderscheidingen geen verschil.

    Israël veroverde de gebieden Judea en Samaria en oostelijk Jeruzalem, samen met de Gazastrook, in de Zesdaagse Oorlog van 1967. De Palestijnen claimen al deze drie gebieden voor een onafhankelijke staat naast Israël. Deze positie wordt internationaal breed ondersteund.
    Israël claimt een historische –, religieuze – en veiligheidsbinding met het Bijbelse Judea en Samaria. Verschillende Israëlische premiers hebben echter in vredesbesprekingen compromissen aangeboden die inhielden dat de meeste nederzettingen zouden verdwijnen. In 2005 ontmantelde Israël alle 21 nederzettingen in de Gazastrook en evacueerde ongeveer 8000 Joden. Eenzijdig trok Israël weg. (Bedacht moet worden dat twee jaar nadat Israël de Gazastrook met 21 nederzettingen opgaf, dit gebied nu door de islamitische militante Hamas wordt beheerd.)

    Amerika samen met de Palestijnen en bijna de hele internationale gemeenschap gaan ervan uit dat nederzettingen illegaal zijn, of onrechtmatig. Ze zien de nederzettingen als obstakels voor vrede. Israëls annexatie van oostelijk Jeruzalem is internationaal niet erkend.

    Over een periode van 5 decennia is de nederzettingenbevolking op de Westelijke Jordaanoever (Judea en Samaria) gegroeid tot ongeveer 400.000, wonend in tientallen nederzettingen. Daar komen nog de ongeveer 200.000 anderen bij die in gebieden in oost Jeruzalem wonen.

    Relatie Amerika
    Ondanks hun houding dat nederzettingen schadelijk zijn voor vrede, zeggen Amerikaanse regeringsbeambten dat de VS toegewijd is aan Israëls veiligheid, en dat militaire steun niet gekoppeld kan worden aan verschillen in beleid. Tijdens de onderhandelingen zei een van de Israëlische onderhandelaars, Yaakov Nagel, over het Amerikaanse militaire steunpakket: “Tijdens de discussie was er zelfs geen enkele hint in die richting.” (Zo berichtte het dagblad Haaretz.)

    Obama zei in een verklaring waarmee de overeenkomst bekrachtigd werd dat “de VS ook zal aandringen op een tweestatenoplossing voor het langdurige Israëlisch-Palestijnse conflict, niettegenstaande de diep verontrustende trend ‘aan de grond’ die dit doel ondermijnt.”

    Het Witte Huis weigerde vragen te beantwoorden over het succes of falen van het Amerikaanse nederzettingenbeleid. Maar een hooggeplaatste regeringsambtenaar erkende dat de nederzettingen sterk gegroeid zijn tijdens de Obamajaren. Hij legde uit dat Amerika besloot om het militaire steunpakket niet te laten afhangen van het Israëlische nederzettingenbeleid vanwege de vrees dat zo’n dreigement Israëls vijanden zou aanmoedigen en vooruitzichten op vrede zou tegenwerken.

    De beambte wilde ook niet zeggen of Obama van plan is om in zijn laatste maanden nog actie te ondernemen, maar hij liet de mogelijkheid open voor de VS om “nauwgezet te overwegen” een VN-resolutie te steunen waarin Israël bekritiseerd wordt als de gelegenheid zich voordeed. De beambte had geen officiële toestemming om hierover te spreken en wilde anoniem blijven.

    De liberale Amerikaanse commentator Peter Beinart is een felle tegenstander van de nederzettingen. Hij zei dat Obama een gelegenheid voorbij had laten gaan. Hij beschuldigde de president van het opgeven van de Amerikaanse druk uit vrees de pro-Israël lobby groep AIPAC (American Israel Public Affairs Committee) en z’n bondgenoten boos te maken. “Het Amerikaanse beleid aangaande Israël is een schertsvertoning,” schreef Beinart in Haaretz.

    ‘Vriendschappelijk gebrek aan overeenstemming’
    President Bush onderhield tijdens zijn regeringstermijn van 2001 tot 2009 warme betrekkingen met de premiers Ariel Sharon en Ehud Olmert. Obama heeft een meer omstreden verhouding met Netanyahu gehad sinds beiden in 2009 hun ambtstermijn begonnen. Toch waren zowel Bush als Obama gekant tegen de nederzettingen. Het had weinig baat.

    Netanyahu is reeds lang een voorstander van de nederzettingen. Hij heeft de verschillen met de VS weggewuifd als een ‘vriendschappelijk gebrek aan overeenstemming’.

    Vorige week heeft hij zijn bondgenoten boos gemaakt door de internationale oproepen om nederzettingen op te doeken, te vergelijken met “etnische zuivering.” In een Engelstalige video verwierp hij de gedachte dat Joodse gemeenschappen op de Westoever (Judea en Samaria) een obstakel voor vrede zijn. “Niemand zou serieus claimen dat de bijna twee miljoen Arabieren die in Israël wonen – dat zíj een obstakel voor vrede zijn. En dat is omdat zij dat niet zijn. In tegendeel. De diversiteit in Israël laat juist de openheid en bereidheid tot vrede zien,” zei hij. “Toch vraagt het Palestijnse leiderschap feitelijk een Palestijnse staat met één voorwaarde. Geen Joden. Daar bestaat een uitdrukking voor: etnische zuivering.”

    Over de auteur