fbpx
  • - Foto: Flash90
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Grote Verzoendag

    Binyomin Jacobs, opperrabbijn - 12 oktober 2016

    Aan het eind van de Grote Verzoendag wordt het zogenaamde Slotgebed uitgesproken. Helemaal aan het eind van dat Slotgebed, dat ongeveer 1½ uur duurt, wordt het >Awienoe Malkeenoe, het Onze Vader, gezongen. En daarna met veel overgave en luidkeels wordt het Sjema Jisraeel, Hoor Israël, gezegd om vervolgens te eindigen met een Tekie’a, één enkele toon van de sjofar, de ramshoorn.

    Het is een beetje een mengelmoes van tegenstrijdigheden: In het Onze Vader wordt G’d gevraagd om gezondheid, vergiffenis, veiligheid … begrijpelijke en menselijke verlangens. Primaire levensbehoeften, gewoon rationeel en logisch. De gedachten gaan dan ook uit naar de staat Israël, die voortdurend onder vuur ligt. We denken aan vervolgingen en intens lijden van medemensen in een van de vele brandhaarden en oorlogen die deze wereld kent. We denken aan onszelf, ons eigen leven, aan onze dierbare vrienden.

    Twaalf seconden
    Tijdens een recente internationale conferentie van neurologen, die plaatsvond in de USA, was een van de sprekers Professor Linda McMaron uit Engeland. In haar redevoering maakte zij bekend dat uit jarenlang onderzoek is gebleken dat een van de redenen van flauwvallen en een zwak gevoel, is de snelheid waarmee in de ochtend wordt opgestaan.

    Door een plotseling en te snel opstaan, stijgt het bloed met een te hoge snelheid naar de hersens. Haar advies: na het wakker worden rustig op het bed gaan zitten en dan tot twaalf tellen. Het bloed dat in de voeten zit heeft namelijk twaalf seconden nodig om met de snelheid van de gewone bloedcirculatie naar het hoofd te stromen.
    Een luid applaus werd haar toebedeeld.

    Na haar redevoering vroeg een van de toehoorders, ook een neuroloog en een zichtbaar orthodoxe Jood, het woord. Hij ging in op de twaalf seconden en legde uit dat een Jood, direct na het wakker worden terwijl hij nog op zijn bed zit, iedere ochtend een kort gebed hoort uit te spreken. En hij citeerde rustig en duidelijk dat korte gebed:

    מודָה אֲנִי לְפָנֶיךָ מֶלֶךְ חַי וְקַיָּם, שֶׁהֶחֱזַרְתָּ בִּי נִשְׁמָתִי בְּחֶמְלָה, רַבָּה אֱמוּנָתֶךָ

    Ik dank u Levende Koning, dat U mij mijn ziel hebt teruggegeven,
    Uw betrouwbaarheid is groot.

    Het zijn precies, in de Hebreeuwse tekst, twaalf woorden en als die twaalf woorden met overgave en rustig worden uitgesproken, met een normale snelheid, dan duren die twaalf woorden precies twaalf seconden!

    Een staande ovatie was het gevolg, maar niet voor deze neuroloog,
    maar voor de Eeuwige en voor Zijn wetten en gebruiken.

    Naarmate tijd en wetenschap vorderen, wordt meer en meer duidelijk dat ook wetten en gebruiken, die wellicht als overdreven en bijgelovig werden beschouwd, toch blijken te kloppen. Jodendom, de Bijbel, is heel rationeel: de blik op Boven gericht, maar tegelijkertijd met de beide benen op de grond. Niet zweven.

    Sterfbed
    En dan, na het Onze Vader, volgt het Sjema Jisraeel, het Hoor Israël, en de aanvaarding van G’d als Koning. Logisch, maar geheel niet rationeel. We accepteren in dit gebed het ongrijpbare. Het gebed dat ook wordt uitgesproken op het sterfbed, net voordat de ziel het lichaam verlaat en opstijgt naar een Hogere Wereld waarvan wij ons geen voorstelling kunnen maken.

    We voelen ons verbonden, speciaal in dit gebed, met onze voorouders, de generaties van weleer. De muren van de synagoge vormen de stille getuigen van hun gebeden.

    Maar ook gaan onwillekeurig onze gedachten naar de leden van de Joodse Gemeenschap die na de afschuwelijke jaren ’40-’45 niet terugkwamen. Velen van hen, als ze nog een beetje levenskracht hadden, hebben ook het Sjema, Hoor Israël, uitgeroepen, maar zonder sterfbed en zonder de muren van hun vertrouwde synagoge, maar omringd door de muren van de gaskamers …

    In de synagoge brandt het eeuwige licht ter nagedachtenis aan hen die eens de Joodse Gemeente vormden. Maar ook staat in iedere synagoge de Menora, de kandelaar met acht armen. Herinnering aan overwinning. Herinnering aan een strijd tegen overheersing, die gewonnen werd. Maar ook bewijs dat ondanks alles: Am Jisraeel Chaj – het Joodse Volk leeft en overleeft.

    Van de toenmalige Griekse overheersers zijn nog slechts ruïnes over, musea en geschiedenisboekjes. Maar de Joden van nu, de nazaten van de Maccabeeërs die toen streden tegen de overheersing van het Griekse denken, wij zijn er nog! En hoe! In de hele Joodse wereld, speciaal in Israël, zijn de Talmoedscholen en de Seminaria overvol! De huidige generatie, Joods en niet-Joods, is getuige van een ongekende opleving van het Jodendom, ondanks alles!

    Geen enkele logica
    En dan komt die ene toon van de sjofar, de ramshoorn. De sjofar waarvan Maimonides, de grote wetgeleerde, filosoof en medicus, aangeeft dat de sjofar een wet is die geen verklaring heeft. Er wordt op de sjofar geblazen omdat de Eeuwige zo heeft vastgelegd in de Thora, maar er ligt geen enkele logica aan ten grondslag.

    Maar tegelijkertijd, volkomen tegenstrijdig, vertelt Maimonides dat er wel een aanwijzing in zit: de sjofar heeft tot taak om de mens wakker te blazen, een soort wekkerfunctie. Vraag jezelf bij voortduring, bij al wat je overkomt: had ik het kunnen voorkomen? Ben ik zelf, deels of misschien geheel, verantwoordelijk?

    Zoek eerst bij jezelf alvorens de ander te beschuldigen. En zelfs als de ander ook schuldig is: had ik maatregelen kunnen treffen om zijn aanval te voorkomen?

    Een man wil een tocht maken door de jungle. Hij wordt gewaarschuwd voor de ernstige gevaren van zo een tocht. De verscheurende dieren, de dodelijke slangen, de moerassen en insecten. Maar hij sluit zich af voor alle goedbedoelde waarschuwingen. Hij wil niets horen en wil niets zien. En loopt dan ook de jungle in met een blinddoek voor zijn ogen om het gevaar maar niet te hoeven aanschouwen.

    Een generatie geleden, vaak ook in de synagoge zelf, werd opgeroepen om toch vooral gehoor te geven aan het bevel van de Duitse Overheid om naar de zogenaamde ‘tewerkstelling’ te gaan … Een ‘tewerkstelling’ die bijna altijd eindigde via de schoorstenen van de crematoria.

    Maar na de oorlog wist iedereen: dit zal nooit weer gebeuren. Maar weten wij dat nu ook nog zo zeker? Als op middelbare scholen de minuut stilte voor de aanslag in Parijs luidruchtig wordt onderbroken? Als antisemitisch gezang in het voetbalstadion weerklinkt? Als de synagogen tijdens de diensten beschermd worden door politie? Als de Joodse scholen, rabbinaten en bijeenkomsten speciale beveiliging moeten hebben van eigen vrijwilligers, van lokale politie en van de Koninklijke Marechaussee? Weten wij dan nog wel zo zeker, wat de toekomst in Europa zal brengen?

    Antisemitisme
    Het antisemitisme steekt weer de kop op, nu verkleed als antizionisme. Tijdens de periode van de Kruisvaarders en tijdens de Inquisitie moesten de Joden vernietigd worden om religieuze redenen. Gedurende de Middeleeuwen waren de Joden schuldig aan het uitbreken van de pest, Joden waren de oorzaak van dodelijke ziekten. En in de periode van de Tweede Wereldoorlog waren Joden een minderwaardig ras, zij waren geen Ariërs.

    En vandaag? Bijna iedereen is het erover eens dat antisemitisme uit de tijd is. Er bestaat gewoon geen antisemitisme meer! Maar er is wel een ander probleem, genaamd Israël! De staat Israël is het kwaadaardige gezwel van deze tijd en alle Joden zijn zionisten!?

    De wereld vergeet, zo betoogde in het Europese Parlement de Britse emeritus opperrabbijn Sacks enige weken geleden, dat in de Tweede Wereldoorlog niet alleen Joden werden vermoord, maar ook miljoenen en miljoenen Sinti’s, Roma’s, homoseksuelen, verstandelijke gehandicapten, communisten, Russen … Het opkomend antisemitisme is het begin. Nu al vallen er duizenden slachtoffers onder moslims en christenen. Maar Europa lijkt te slapen, omdat het slechts antizionisme betreft!

    De laatste klank van de sjofar, helemaal aan het eind van het Slotgebed, leert dat wij onze ogen niet mogen sluiten voor de realiteit, maar dat we ook niet ons moeten laten afleiden door teveel berekeningen en teveel logica ten aanzien van de toekomst.

    De vraag wat wij in het verleden gedaan zouden hebben is totaal nutteloos. Ook jezelf afvragen, wat doe ik morgen, is niet echt relevant. De enige vraag die ieder mens zich moet stellen is: wat doen wij vandaag? Gaan wij geblinddoekt de jungle in?

    Het Awienoe Malkeenoe wordt gezongen en voor echte sjalom wordt gebeden. Het Sjema Jisraeel wordt luidkeels uitgeroepen en er wordt beseft dat ondanks alles het bestaan van Israël een wonder is en een wonder zal blijven. En tenslotte: die ene klank van de sjofar. Die hoop en verwachting uitstraalt.

    De sjofar die gehoord werd bij de berg Sinai toen het Joodse Volk ontstond. Er was toen sprake van een volstrekte eensgezindheid in de gehele Schepping. Vergeet onderlinge ruzies. Laten wij, ondanks verschillen in geloof, hand in hand de logica van een meningsverschil negeren en de essentie van het menselijke bestaan demonstreren.

    Eenheid tussen de volkeren! Laten wij dat kernwapen inschakelen.
    De sjofar die de eeuwen heeft getrotseerd. De sjofar die het diepste van de ziel behoort te raken. De sjofar die uiteindelijk zal klinken in Jeruzalem, de Heilige Stad. Dan zal er echte sjalom heersen. Voor ieder mens en voor ieder volk, spoedig in onze dagen.

    Over de auteur