• De Amerikaanse president Donald Trump en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu tijdens hun ontmoeting in Washington op 15 februari. - Foto: Flash90
Nieuws

Nieuwe benadering van het conflict

Yochanan Visser - 1 maart 2017

Tweestatenoplossing niet langer dogma voor vredesbesprekingen

Sinds Donald Trump president werd van de Verenigde Staten is de Israëlische en Amerikaanse benadering van de situatie in Judea en Samaria drastisch veranderd. Niet langer wordt de tweestatenoplossing als dogma gehanteerd voor een mogelijke vredesovereenkomst tussen Israël en de Palestijnse Arabieren.

Het begon met de aankondiging van bouwplannen voor bijna zesduizend woningen in de Joodse dorpen en steden in Judea en Samaria, ook wel Westoever genoemd. Zulke nieuwbouwplannen werden in het verleden onder de radar gehouden en kwamen dan in de openbaarheid via pro-Palestijnse organisaties als Vrede Nu. Ditmaal werden ze echter openlijk door minister Avigdor Lieberman en premier Benyamin Netanyahu gepresenteerd. Netanyahu twitterde zelfs: “We bouwen, en we zullen blijven bouwen”.

Tweestatenoplossing op losse schroeven

Het bleef niet bij de aankondiging van bouwplannen. Eind januari sprak Netanyahu over zijn visie dat alle Joodse gemeenschappen in de gebieden die in 1967 werden veroverd uiteindelijk onder Israëlische soevereiniteit zullen moeten komen. Het was een eerste signaal dat de gedoodverfde tweestatenoplossing voor het conflict met de Palestijnse Arabieren zou kunnen worden losgelaten. Het rechtse blok in de Knesset probeerde hierop tevergeefs om Netanyahu te verleiden tot een publieke afwijzing van de tweestatenoplossing.

De premier blokkeerde ook een stemming in het kabinet over ‘annexatie’ van Ma’ale Adumim, een oostelijke voorstad van Jeruzalem. Hij maakte zijn ministers duidelijk dat zij zich moesten intomen en hem niet voor de voeten moesten lopen door allerlei uitspraken te doen over annexatie van gebieden in Judea en Samaria. Die zouden namelijk contraproductief kunnen uitwerken in de opbouw van de relatie met de nieuwe Amerikaanse regering.

“De partijen moeten uiteindelijk zelf beslissen over de vorm van een uiteindelijk vredesakkoord.”

Reguleringswet

Begin februari gebeurde nog iets anders waaruit bleek dat Israëls benadering van de betwiste gebieden aan het veranderen is. De Knesset nam de Reguleringswet aan. Deze wet legaliseert zo’n duizend huizen in Judea en Samaria die werden gebouwd op grond die later werd opgeëist door Palestijnse Arabieren. De Arabische grondeigenaren zullen ruimschoots worden gecompenseerd, mits ze gedocumenteerd kunnen aantonen dat ze inderdaad de eigenaar van het land zijn.

De wet is omstreden. Tegenstanders beweren dat deze het internationale recht schendt. Zij zien Israël als ‘bezetter’ in Judea en Samaria en wijzen op de Geneefse Conventie, waarin het bezettende machten wordt verboden de eigen bevolking naar het bezette gebied te verplaatsen. De Verenigde Naties zien dit bijvoorbeeld zo en hebben al gezegd dat de wet een vette rode lijn overschrijdt. Zij zien de wet als een voorbereiding op totale annexatie van Judea en Samaria. Sommige rechters van het Israëlische Hooggerechtshof zien Israël ook als ‘bezetter’ en verwacht wordt dat ook zij een stokje willen steken voor de uitvoering van de wet.

Een Arabische bouwvakker werkt aan een nieuw huis in de Joodse plaats Efrat in Judea.

Soevereiniteit

Voorstanders zeggen dat Israël, om de wet te kunnen uitvoeren, soevereiniteit moet afkondigen in de C-gebieden, waar alle Joden wonen. Dat gebied werd onder de Oslo-akkoorden niet aangemerkt voor Palestijns zelfbestuur. Het wordt momenteel bestuurd door COGAT, een civiel bestuursorgaan van het Israëlische leger. De voorstanders vinden dat Israël geen bezetter in eigen land kan zijn en daarom niet tot annexatie moet overgaan. Het uitroepen van soevereiniteit is voldoende, zeggen zij.

Weerstand

De Palestijnse Arabieren zijn het vanzelfsprekend geheel oneens met Israëls nieuwe benadering. PA-voorzitter Mahmoud Abbas schreef daarom een brief aan de VN Veiligheidsraad waarin hij verzocht actie te ondernemen tegen de “extremistische Israëlische politiek die gericht is op de vernietiging van de tweestatenoplossing”.
De Amerikaanse regering van Donald Trump leek ondertussen terug te komen op bepaalde verkiezingsuitspraken over Judea en Samaria. Trump maakte duidelijk dat wat hem betreft Israël kan bouwen wat het wil binnen de gemeentegrenzen van de zogenaamde nederzettingen, maar niet daarbuiten. Israël kan volgens Trump niet zomaar land nemen voor de bouw van nieuwe Joodse gemeenschappen, omdat er dan “te weinig land over blijft”.

Vredesovereenkomst

De Amerikaanse president lijkt zijn energie te willen steken in het bereiken van een vredesovereenkomst tussen Israël en de Palestijnen. Die hoeft wat hem betreft niet gebaseerd te zijn op het principe ‘twee staten voor twee volken’ dat al meer dan vijftien jaar de discussie over de toekomst van Judea en Samaria domineert. Dat werd ook duidelijk uit de persconferentie voorafgaande aan besprekingen tussen Trump en Netanyahu in Washington op 15 februari.

De Amerikaanse president maakte duidelijk dat hij regionale samenwerking als een voorwaarde ziet voor het bereiken van een vredesakkoord tussen Israël en de Palestijnse Arabieren. Hij benadrukte ook dat het bereiken van een vredesakkoord een zaak was van Israël en het Palestijnse leiderschap en stelde vast dat haateducatie in de Palestijnse samenleving een van de grootste struikelblokken was voor het bereiken van vrede. Trump zei dat de partijen uiteindelijk zelf moeten beslissen over de vorm van een uiteindelijk vredesakkoord. 

Nieuwe benadering

Die uitspraak betekende een breuk met de Amerikaanse politiek tot nu toe. Israël en de regering-Trump denken aan een geheel nieuwe benadering van het conflict. Die benadering neemt in overweging dat veel Arabische landen Israël niet langer als een vijand zien. Zij beschouwen Israël juist als bondgenoot in de strijd tegen het agressieve Iraanse imperialisme en de opkomst van het islamisme. Trump en Netanyahu willen deze nieuwe situatie gebruiken om te komen tot regionale vrede en veiligheid en een nieuwe, creatieve oplossing voor het Israëlisch-Palestijns conflict.

» Wilt u weten wat deze nieuwe creatieve oplossing zou kunnen zijn? Kijk hier.

Over de auteur