• Premier Benjamin Netanyahu tijdens zijn bezoek aan president Donald Trump in Washington in februari. - Foto: Flash90
Nieuws

Onzekerheid over Trumps vredesplannen

Yochanan Visser - 15 maart 2017

Afgelopen vrijdag, tijdens een 20 minuten durend telefoongesprek, sprak de Amerikaanse president Donald Trump voor het eerst met de Palestijnse leider Mahmoud Abbas en nodigde hem uit voor een bezoek aan het het Witte Huis. Het Witte Huis publiceerde later een verklaring die zei dat de twee leiders manieren om de vrede te bevorderen in het Midden-Oosten, en in het bijzonder met betrekking tot het Arabische conflict met Israël, hadden besproken.

“De president benadrukte zijn persoonlijke overtuiging dat vrede mogelijk is en dat de tijd was gekomen om een ​​deal te sluiten,” aldus de verklaring van het Witte Huis. In de verklaring zei Trump dat een overeenkomst tussen Israël en de Palestijnse Arabieren niet alleen vrede en veiligheid zou brengen voor beide volkeren, maar een positief effect zou hebben voor de regio en de wereld als geheel.
De president benadrukte echter dat elk vredesakkoord alleen kan worden bereikt via directe bilaterale onderhandelingen. De Verenigde Staten “zullen nauw samenwerken met de Israëlische en Palestijnse leiders om vooruitgang te boeken in de richting van dat doel” aldus de verklaring.
Trump maakte Abbas tegelijkertijd ook duidelijk dat de VS geen oplossing voor het conflict kan afdwingen van de partijen.

“Linkse Israëlische commentatoren vieren nu al Trump’s ‘bekering’ tot het vredeskamp.”

Palestijnse media berichtten later dat de president geen specifieke kwesties met Abbas had besproken, zoals de zogenaamde nederzettingen, de Joodse gemeenschappen in Judea en Samaria, of de tweestatenoplossing, maar de noodzaak om manieren om het vredesproces te vernieuwen had aangekaart tijdens het gesprek.
Abbas uitte vanzelfsprekend zijn bezorgdheid over de aanhoudende bouw in de Joodse gemeenschappen over de zogenaamde Groene Lijn, de 1948 wapenstilstand lijn. Zijn woordvoerder Abu Rudeineh beweerde later dat Trump’s telefoontje Israëlische illusies dat Abbas geen partner voor vrede is naar het rijk der fabelen had verwezen.

De Palestijnse leider beweerde zelf dat Trump zijn volledige inzet voor het bereiken van de tweestatenoplossing en een ‘rechtvaardige vrede’ had toegezegd. Met een “rechtvaardige vrede” bedoelt Abbas het niet-bestaande recht op terugkeer naar Israël voor ongeveer zeven miljoen Palestijnse vluchtelingen en hun nakomelingen. Dit is altijd zijn positie gebleven sinds hij de leider van de Palestijnse Autoriteit werd.

Zigzaggen

Trump werd ondertussen in Israël bekritiseerd over wat leek op zigzaggen over de kwestie van de tweestatenoplossing en over het aannemen van posities die leken op de voorgaande Amerikaanse regeringen.
Jerusalem Post stercolumnist Caroline Glick, bijvoorbeeld, schreef op dinsdag dat Trump posities aan het innemen is die lijken op zijn voorgangers’ obsessie met het versterken van de positie van de PLO. Zij vermoedt dat de elites in Washington de afgelopen maand er in zijn geslaagd om hun visie – die volgens Glick alleen maar rampen en mislukkingen hebben opgeleverd- op te dringen aan Trump.

Inderdaad, toen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu,vorige maand het Witte Huis bezocht leek de president de tweestatenoplossing, die de discussie over het Palestijns-Israëlische conflict al bijna 20 jaar heeft gedomineerd, los te laten. Hij zei toen dat de éénstaat- of de tweestatenoplossing voor hem om het even zouden zijn zolang de partijen er mee zouden kunnen leven.

De links georiënteerde media in Israël zagen in de jongste ontwikkelingen bewijs dat Trump zijn posities ten aanzien van het Palestijns-Israëlische conflict – en dan met name op de tweestatenoplossing – had herzien. Zij wezen op wat er gebeurde toen Minister van Defensie Avigdor Lieberman Washington bezocht aan het begin van maart. Volgens het Israëlische tv-kanaal 2 vertelden Amerikaanse officials Lieberman dat de president op zoek was naar een tweestatendeal. Lieberman waarschuwde daarna ook tegen de Israëlische annexatie van delen van Judea en Samaria, en zei dat dit een “onmiddellijke crisis” met de nieuwe Amerikaanse regering zou veroorzaken.
“We kregen een directe boodschap dat invoering van Israëlische soevereiniteit over delen van Judea en Samaria een onmiddellijke crisis met de nieuwe Amerikaanse overheid zal veroorzaken”, zei Lieberman tijdens een vergadering met het Knessetcomité voor Buitenlandse Zaken en Defensie.

Te vroeg gejuicht

Linkse Israëlische commentatoren vieren nu al Trump’s ‘bekering’ tot het vredeskamp en een van hen beweerde zelfs dat de president een nachtmerrie voor rechts in Israël zal worden. Echter, in tegenstelling tot wat Haaretz-analist Chemi Shalev betoogde, de ogenschijnlijke veranderingen in de positie van de president in het Palestijns-Israëlisch conflict hebben waarschijnlijk niets te maken met een conversie tot de oplossingen voor het conflict van het Israëlische linkse kamp.

Trump en zijn team werken naar verluidt met Netanyahu aan het organiseren van een regionale vredestop die zal worden bijgewoond door Jordanië, Egypte en misschien zelfs Saoedi-Arabië volgens Yediot Acharonot in Israël. Om deze reden vroeg Trump, tijdens de ontmoeting met Netanyahu vorige maand, om rustig aan te doen met de bouw van nieuwe nederzettingen.

Van zijn kant heeft Netanyahu duidelijk gemaakt dat dit niet de tijd is om een ​​wetsvoorstel te bespreken dat Ma’ale Adumim, een voorstad ten oosten van Jeruzalem, zou annexeren. De Arabieren zullen niet meewerken aan de organisatie van een vredesconferentie als Israël tegelijkertijd allerlei eenzijdige maatregelen neemt die de status-quo sinds 1993 bestaat (toen het Oslo-1-akkoord werd ondertekend) zouden verstoren.

Voordeel van de twijfel

Trump heeft vanaf het begin duidelijk gemaakt dat hij streeft naar een vredesakkoord tussen de Palestijnse Arabieren en Israël en weet dat hij de belangrijkste Arabische landen nodig heeft om dit doel te te bereiken. De vraag of Netanyahu gelooft dat Trump in staat is om iets dat geen enkele andere Amerikaanse president in staat was te doen, namelijk het sluiten van een vredesovereenkomst tussen Israël en de Arabieren, is op dit moment niet relevant.

De Israëlische leider weet dat hij nog nooit een betere vriend heeft gehad in het Witte Huis sinds hij voor het eerst premier werd in 1997 en zal de laatste bemiddelingspoging om het 100-jaar oude conflict op te lossen het voordeel van de twijfel geven, zeker als men in aanmerking neemt dat er op dit moment sprake is van een onofficieel ‘bondgenootschap’ tussen Israël en de gematigde Arabische landen.
De banden met die landen zijn voor Israël van groter belang dan het ‘vredesproces’ vanwege de toenemende Iraanse dreiging in het Midden-Oosten.

Dus Trump krijgt waarschijnlijk zijn gewenste regionale vredesconferentie maar niet de deal waarvan hij droomt. De Arabieren mogen dan een gemeenschappelijk belang hebben met Israël in verband met Iran maar dat wil niet zeggen dat er sprake is van een fundamentele verandering in de houding ten opzichte van de Joodse staat. De laatste berichten laten juist zien dat de Palestijnse Arabieren opnieuw de niet bestaande bedreiging van de Al-Aqsamoskee gebruiken om de Arabische massa’s op te hitsen tegen Israël.

Over de auteur