• Een strandresort langs de Rode Zee in de Sinaïwoestijn in Egypte. Veel Israëlische toeristen verblijven ironisch genoeg tijdens Pesach in Egypte. - Foto: Johanna Geron/FLASH90
Nieuws

Wordt Egypte een tweede Syrië ten zuiden van Israël?

Yochanan Visser - 15 april 2017

Pesach, het Joodse Paasfeest, begon in Israël met een zeer opmerkelijke ongewone gebeurtenis. Op maandagmorgen besloot de Israëlische minister van inlichtingen om de enige grensovergang met Egypte in Taba nabij Eilat te sluiten voor Israëli’s die naar de Sinaïwoestijn wilden reizen voor het feest dat de uittocht uit Egypte herdenkt.

Dat gebeurde nadat het Egyptische leger de al even ongewone stap had genomen om Israëlische toeristen de opdracht te geven om de stranden aan de Rode Zee in de Sinaï onmiddelijk te verlaten en naar huis te gaan. Dus op de dag dat circa 90 procent van de Joodse Israëli’s ‘s avonds bij elkaar komt voor de zogenaamde ‘seder’, het lezen van het verhaal van de uittocht uit Egypte en het zingen van liederen zoals Va Hie She’amda dat gaat over de vervolging van Joden in alle generaties, vond er opnieuw een exodus plaats uit Egypte.

“Op de dag dat veel Israëli’s de seder vierde, vond er opnieuw een exodus plaats uit Egypte.”

Katz maakte duidelijk dat de maatregel om Taba te sluiten voor uitgaande Israëlische toeristen te maken had met een concrete waarschuwing dat er een terreuraanslag zou gaan plaatsvinden in de Sinaï. Het dorre schiereiland is al jaren het domein van de Islamistische terreurgroup Ansar Bayt al Maqdis die oorspronkelijk gelieerd was aan Al-Qaeda maar sinds twee jaar een onderdeel is van Islamitische Staat en haar naam heeft omgedoopt in Wilayat Sinaï (Sinaï Provincie).

De locale Bedoeïenen die oorspronkelijk niet politiek actief waren en zelfs samenwerkten met het Israëlische leger voor het Camp David akkoord van 1979 dat een einde maakte aan de Israëlische aanwezigheid in de Sinaïwoestijn, zijn nu in meerderheid actief voor Wilayat Sinaï in haar oorlog tegen het Egyptische leger en tegen Israël. De waarschuwing aan de Israëlis in Sinaï kwam een dag nadat Wilayat Sinaï 49 christenen had vermoord tijdens twee zelfmoordaanslagen in kerken in de Nijldelta.

Echter, zoals eerder is gebleken, Israëlische burgers zijn immuun geworden voor dit soort waarschuwingen en reisadviezen. Een groot gedeelte van de circa tienduizend Israëlische toeristen in de Sinaï lapte de waarschuwing aan de laars en bleef gewoon op de stranden van de Rode Zee.

Raketaanslag

Katz had echter gelijk al bleek later dat de verwachte terreur aanslag niet gericht was tegen de Israëlische toeristen maar tegen de bevolking in Israël zelf. Op maandagmiddag lanceerde Wilayat Sinaï twee Grad raketten die in de Eshkol region nabij Gaza ontploften. Een van de raketten trof een groentenkas waar op dat moment een oudere man aan het werk was. Hij kwam met de schrik vrij en hoefde alleen voor shock behandeld te worden. De andere raket landde in een open veld meldde de IDF.

De situatie in de Sinaï en in de rest van Egypte begint Israëlische veiligheidsexperts en politici steeds meer zorgen te baren. Na ruim drie jaar is het Egyptische leger er nog altijd niet in geslaagd om Islamitische Staat in Egypte de nek om te draaien en de aanslagen in Alexandrië en Tanta op palmzondag lieten zien dat de groep haar tentakels aan het uitstrekken is naar de rest van Egypte en naar Israël.

In februari werd Eilat twee keer aangevallen met raketten door Willayat Sinaï en moest de bevolking van de badplaats aan de Rode Zee de schuilkelders in. In beide gevallen voorkwam het Iron Dome rakettenschild dat er een ramp gebeurde.
President el-Sisi van Egypte heeft na de aanslagen in Alexandrie en Tanta voor drie maanden de noodtoestand uitgeroepen. Die maatregel zal echter de opkomst van IslamitischeStaat in het 92 miljoen zielen tellende land niet tot staan kunnen brengen.

Egypte heeft gigantische economische problemen die al jaren voor instabiliteit zorgen en el-Sisi’s positie zou wel eens snel in gevaar kunnen komen als er geen verbetering in de situatie optreed. De verwachting dat dit zal gebeuren is minimaal en dat heeft vooral te maken met het feit dat de economische groei die onder el-Sisi tot stand is gekomen te niet wordt gedaan door andere factoren.

Bevolkingsgroei

De belangrijkste daarvan is de ongekend snelle bevolkingsgroei in Egypte. De bevolkingsaanwas in het land is vijf keer zo groot als die van China en acht keer die van Zuid-Korea, zei Abu Bakr al-Gindy, de directeur van het central bureau van de statistiek in Egypte deze week. “De bedreiging die terrorisme vormt voor Egypte is niets vergeleken met de bedreiging van de bevolkingsgroei voor het land,” vetelde al-Gindy de krant al-Masry al-Youm.

“De bevolking van Egypte groeit met een miljoen personen per half jaar.”

De bevolking van Egypte groeit met een miljoen personen per half jaar en dit gegeven zorgt ervoor dat steeds meer mensen onder de armoedegrens leven van twee dollar per dag. Experts schatten dat nu meer dan de helft van de Egyptische bevolking onder de armoedegrens leeft. Verder heeft zeventig procent van de bevolking subsidie nodig op basis levensbehoeften zoals brood en suiker.

De Egyptische president probeert nu koortsachtig om buitenlandse leningen te krijgen waarvan de grootste op dit moment afkomstig is van het Internationale Monitaire Fonds (IMF) dat onder strikte voorwaarden 12 miljard dollar beschikbaar stelde. De keerzijde van die lening is dat de straatarme Egyptische bevolking meer belastingen moet gaan betalen en subsidies zag verdwijnen op basis behoeften en op brandstof.

De nieuwe Amerikaanse regering van Donald Trump wil betere relaties met Egypte maar heeft tot nu toe geweigerd om de financiele hulp aan Egypte te vergroten. El-Sisi heeft vanwege de Amerikaanse houding de betrekkingen met Rusland stevig aangehaald en wilde hetzelfde doen met China dat oorspronkelijk miljarden zou investeren in de bouw van een nieuwe hoofdstad naast Cairo maar later afhaakte. Dat 300 miljard kostende megaproject is nu op losse schroeven komen te staan en de verwachting is dat het plan in een la zal verdwijnen bij gebrek aan investeerders.

Israëls belang

Israël heeft een direct belang by verbetering van de economische situatie in Egypte omdat Jeruzalem bang is dat het land zal afglijden naar het type chaos en geweld dat we momenteel in Syria, Iraq, Libie en Yemen zien. Om die reden spraken de twee landen eind vorig jaar over Israëlische hulp op het gebied van waterproblematiek, zonnenergie, agricultuur en andere energielevering zoals gas.

Voorlopig zijn echter de Israëlische ‘hulp’ voor de toeristenindustrie in de Sinaïwoestijn en de samenwerking in de oorlog tegen Islamitische Staat de enige concrete resultaten van de toenadering tussen de twee landen die al sinds 1979 een ‘koude’ vrede hebben.

Over de auteur