Nieuws

Ere wie ere toekomt

Joanne Nihom - 19 mei 2017

Vandaag een blog met wat losse berichten … met als rode draad ‘het Joodse leven in Nederland voor en na 1940’.

De stichting Joodse Huizen is in Nederland en Israël een project gestart met het interviewen en op film vastleggen van verhalen van Joodse mensen over hun leven voor 1940. Afgelopen week mocht ik twee bijzondere mensen daarover interviewen. Een vrouw van 99 jaar en een man van 90 jaar. Mooie, bijzondere getuigenissen van een tijd die er niet meer is.

Ik schreef al eerder over mijn bijdrage aan het boek Joodse Huizen deel 3, een ander project van de stichting. Het verhaal van Philip Cohen, een Joodse ‘voorman’ uit Venlo die veel goeds heeft gedaan. De gemeente Venlo vond in 1965 een onderscheiding voor Cohen niet nodig, omdat hij te weinig verdiensten zou hebben. Een paar jaar geleden werd een nieuw voorstel tot onderscheiding ook niet gehonoreerd. Het excuus was toen de kosten.

Maar tijden veranderen. De gemeente Venlo heeft besloten om op dinsdag 23 mei a.s. op het Venlose Synagogeplein twee kunstwerken te onthullen ter nagedachtenis aan de Joodse Venlonaren en een daarvan zal voor Philip Cohen zijn. Ere wie ere toekomt. Bij de onthulling zullen burgemeester Scholten (van Venlo), opperrabbijn Jacobs en de beide kunstenaars het woord voeren.

En tenslotte Mevrouw Wijsmuller – Tante Truus (1896-1978), zoals ze door de kinderen werd genoemd. Een grote heldin. Ze redde tijdens de oorlog zo’n tienduizend Joodse kinderen. Zij kon deze kinderen via zogenaamde kindertransporten tussen 1938 en 1940 vanuit Duitsland, Polen en Tsjecho-Slowakije in veiligheid brengen. Tante Truus kreeg het voor elkaar om bij Adolf Eichmann toestemming af te dwingen om in die periode kinderen, reizend zónder hun ouders en met slechts één stuk handbagage, naar het veiliger Nederland en Engeland te brengen.

Deze Kindertransporten waren er tot 15 mei 1940, de dag waarop Nederland voor de Duitsers capituleerde. Op die laatste dag lukte het Truus Wijsmuller nog net om een groep van 74 kinderen uit het Burgerweeshuis in Amsterdam op de boot naar Engeland te zetten. Truus Wijsmuller kreeg na de oorlog enkele onderscheidingen, maar verdiende op onverklaarbare wijze nooit de plek in de geschiedenisboeken die haar op basis van haar daden toekomt.

Maar daar gaat nu verandering in komen. Er is een plan voor een documentaire, een tastbare ode aan een heldin. Het is een project van documentairemakers Pamela Sturhoofd en Jessica van Tijn van Special Eyes Film Productions en rabbijn Lody van de Kamp. In de documentaire komt ook een aantal van ‘haar kinderen’ aan het woord. Na uitgebreide research zijn tot nu toe veertien ‘kinderen’ teruggevonden, onder wie kinderen die op de allerlaatste boottocht vanuit IJmuiden wisten te ontsnappen.

Na hun Engelse oorlogsjaren wonen zij inmiddels verspreid over de wereld. Er wordt nog gezocht naar andere kinderen, een race tegen de klok.

Over de auteur