Gerelateerde artikelen

  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Nu is het een monument …

    Joanne Nihom - 1 september 2017

    Winterswijk, de stad waar mijn overgrootvader, grootvader, vader en oom zijn geboren. Voor de oorlog was daar een rijk en actief Joods leven. Toen. Nu is er vrijwel niets meer over van wat eens een bloeiende Joodse gemeenschap was.

    De synagoge wordt niet meer gebruikt. Het is een monument en een aantal jaren geleden totaal gerenoveerd. Het gebouw is de moeite waard om te bezoeken. Zoals op de Monumentendag in september, een jaarlijks terugkerend evenement. Naast de synagoge is ook het mikwe (het religieuze badhuis) en de 19e- eeuwse begraafplaats te bezichtigen.

    “Als je de kinderen daar hebt horen zingen ‘Wenn das Judenblut die Strassen…’, dat wilde ik niet.”

    In de Winterswijkse synagoge staat op deze monumentendag het leven van veehandelaar Ernst Wolff (1906-1996) centraal. Marian Nijman van het Nationaal Onderduikmuseum in Aalten zal dan over hem vertellen. Wolff werd geboren in Vreden, een klein plaatsje net over de grens bij Winterswijk in Duitsland. Hij maakte daar op 9 november 1938 de Kristallnacht mee, de door de nazi’s georganiseerde grootschalige pogrom, gericht tegen de Joodse bevolking van Duitsland.

    Wolff over die nacht: “Ik sliep voor, mijn kamer was aan de straatkant en opeens hoor ik lawaai en ik rende naar achter, naar m’n moeder. Ik zei: “Ze hebben de ruiten ingeslagen. Bij de buurman, de etalageruiten …” De familie Wolff wordt opgepakt. Zijn zus wordt in een vernietigingskamp vermoord, zijn moeder overleeft Theresienstadt, zijn broer Auschwitz en Ernst overleeft Kamp Westerbork waar hij tot de bevrijding op 12 april 1945 zit.

    In de zomer van 1945 keert hij terug naar Winterswijk. Terug naar Vreden waar hij oorspronkelijk vandaan kwam, wilde hij niet meer. “Als je de kinderen daar hebt horen zingen ‘Wenn das Judenblut die Strassen…’, dat wilde ik niet.”

    Verhalen, verhalen, verhalen. Zo vele. Toen een drukbezochte synagoge. Ook door onze familie. Zo velen werden vermoord. Nu is het een monument. Een plek om te bezichtigen. Om terug te denken aan dat wat was. Toch heeft die alles vernietigende oorlog onze familie niet stuk gekregen. Nieuwe generaties werden geboren. Ook in Israël. Een kleinzoon en kleindochter van mijn vader. Van generatie tot generatie …

    Over de auteur