• Hamasleider Ishmael Haniyeh na besprekingen met vertegenwoordigers van de Palestijnse Autoriteit. - Foto: Flash90
Nieuws

Vredesbesprekingen tussen Hamas en de PA

Yochanan Visser - 4 oktober 2017

Hamas gooit de handdoek in de ring in Gaza. Dat was de teneur van een stroom mediaberichten over een op handen zijnde machtswisseling in de Gazastrook de laatste week. Zoals zo vaak is er meer aan de hand en het zou inderdaad kunnen zijn dat Hamas noodgedwongen het beheer overdraagt aan de Palestijnse Autoriteit in Gaza, maar beslist niet de controle.

Sinds het begin van 2017 is de situatie in de Gazastrook verder verslechterd nadat de Palestijnse Autoriteit onder leiding van Mahmoud Abbas besloot om Hamas de duimschroeven aan te draaien door het inhouden van financiële hulp. De gevolgen werden vrijwel direct duidelijk. De enige elektriciteitscentrale in Gaza werd buiten werking gesteld en nadat de PA Israël dwong om de stroomtoevoer naar de enclave te verminderen, daalde een figuurlijke en letterlijke duisternis over wat de Israëli’s aanduiden als ‘Hamastan’.

“Abbas wil onder geen beding dat Hamas een soortgelijke rol gaat spelen als Hezbollah in Libanon.”

De meeste inwoners van de door armoede geteisterde enclave in het zuiden van Israël hebben vanaf die tijd maar een paar uur stroom per dag en vijftig procent van de bevolking zit nu thuis zonder werk. Een gedeelte van hen werd werkeloos nadat de PA de betalingen van salarissen aan ambtenaren stopzette. Op het moment dat de situatie echt onhoudbaar leek te worden, grepen de Egyptenaren in en leverden tijdelijk dieselolie voor de elektriciteitscentrale en beloofden de grensovergang bij Rafah te openen.

Troonafstand

Later begon het regime van president Abdel Fateh el-Sisi zich met de politieke kant van de zaak te bemoeien en begon generaal Khaled Fawzy, het hoofd van de Egyptische inlichtingendienst, besprekingen met zowel Hamasleiders als delegaties van de Palestijnse Autoriteit. Fawzy slaagde erin om de nieuwe Hamastop, die nu in Gaza gevestigd is en niet langer in Dubai, tot een soort troonafstand te brengen.

De terreurbeweging zou het zogenaamde ‘administratieve comité’ – dat de Gazastrook bestuurde sinds 2007 – opheffen, verklaarde Hamasleider Ishmail Haniyeh. De concessie was genoeg om Abbas te doen besluiten om een delegatie naar Cairo te sturen die met Hamas moest onderhandelen over overdracht van de macht in Gaza. Na intensieve onderhandelingen onder leiding van Fawzy maakte Hamas bekend dat het bereid was om de PA het dagelijks bestuur over de Gazastrook te geven en dat het opnieuw bereid was om over een regering van nationale eenheid te praten.

Afgelopen maandag arriveerde een enorme PA-delegatie van maar liefst 460 man onder leiding van PA-premier Rami Hamdallah in Gaza waar Hamas al bezig was met voorbereidingen voor de machtsoverdracht. De PA-delegatie voegde zich bij een delegatie Egyptische generaals die naar Gaza is gekomen om ‘verzoening’ tussen de twee rivalen te bewerkstelligen. De partijen zullen proberen om het nationale eenheidsakkoord van 2011 nieuw leven in the blazen maar zullen zonder twijfels enige obstakels tegenkomen.

Ontbinding militaire tak

De belangrijkste daarvan is de eis van PA-leider Mahmoud Abbas dat Hamas de zogenaamde Izz-a-Din al-Qassam Brigades ontbindt, de militaire tak van de Islamistische organisatie.

Een andere eis van Abbas is doorzichtigheid in de behandeling van fondsen die de door oorlog geteisterde Gazastrook weer kunnen rehabiliteren. Zoals bekend heeft Hamas grote sommen geld verduisterd die voor de rehabilitatie van Gaza bestemd waren om de aanleg van terreurtunnels en de ontwikkeling van raketten mogelijk te maken.

Abbas wil onder geen beding dat Hamas een soortgelijke rol gaat spelen als Hezbollah in Libanon waar de Iraanse proxy in feite de dienst uit maakt. Hamasleiders hebben Abbas’ eis verworpen en duidelijk gemaakt dat de militaire tak van de organisatie zal moeten worden ondergebracht in de PA omdat het “een wapen is dat ontworpen is om het Palestijnse volk te beschermen.”

Yahya Sinwar, de nieuwe leider van het politieke bureau van Hamas, vertelde de PA dat alleen Hamas in staat is om Tel Aviv te bombarderen met raketten. De radicale Hamasleider schepte op over het aantal raketten dat Tel Aviv in één uur zou kunnen treffen en beweerde dat die hoeveelheid gelijk staat aan wat Hamas op Israël afschoot tijdens de laatste oorlog in 2014.

Afgelopen donderdag maakte Hamas verder onomwonden duidelijk dat het niet bereid was om haar militaire tak te ontbinden om zodoende de weg vrij te maken naar een regering van nationale eenheid. De Izz-a-Din al-Qassam Brigades bestaan uit 27.000 tot de tanden toe gewapende strijders die hun militaire training vandaag de dag gedeeltelijk in Libanon bij Hezbollah ontvangen.

Geringe kans

De kans dat het daadwerkelijk tot een Palestijnse regering van nationale eenheid zal komen is gering, gelet op de historie van twee eerdere pogingen in 2011 en 2014 toen exact hetzelfde traject werd gevolgd. Echter, de aanwezigheid van de zware Egyptische delegatie in Gaza duidt op een vastbeslotenheid om verandering te brengen in de onhoudbare situatie in de Gaza Strook en in de interne Palestijnse strijd.

De timing van de laatste poging om verzoening teweeg te brengen tussen de Palestijnse kemphanen duidt verder op coördinatie tussen de Egyptenaren, Amerikanen en Israëli’s. Alle partijen die nu betrokken zijn bij het vlot trekken van het vredesproces realiseren zich dat de huidige situatie met twee aparte Palestijnse entiteiten in Israël een non-starter is voor een definitieve vredesovereenkomst die het honderd jaar oude conflict moet gaan oplossen.

Over de auteur