fbpx
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Israel Yaoz overleden

    Joanne Nihom - 19 maart 2018
    Afgelopen vrijdag, 16 maart overleed Israel Yaoz, geliefd gids in Israël die velen mochten treffen tijdens een reis naar Israël, op 89-jarige leeftijd. Hieronder leest u een interview met hem uit 2013. Israël werd begraven op zondag 18 maart in zijn woonplaats Herzliya in Israël.

    ‘Oost west thuis best, welkom thuis’ hangt er op zijn deur. “Dat hebben vrienden jaren geleden hier opgehangen toen ik weer eens van een reis terugkwam.” De 85-jarige Israel Yaoz, reisgids, woont in Beth Juliana, het Nederlands ouderhuis in Herzliya in het midden van Israël. Ondanks zijn leeftijd werkt hij nog steeds. “Wanneer ik stop? Als ik oud ben,” zegt hij lachend. “Dan ga ik ook mijn memoires schrijven.” Het interview heeft hij goed voorbereid, alsof hij de regie en zijn gevoel in eigen hand wil houden.

    ‘Wij, overlevenden van de Shoah, hebben een extra opdracht. Wij moeten de wereld laten zien dat Israël recht heeft om te bestaan.’

    Israel Yaoz

    “Hier, dit zijn een aantal cd’s met artikelen over mij en dit zijn wat oude interviews. Overlevenden van de Shoah dragen een eeuwig schuldgevoel met zich mee dat zij wel in leven zijn gebleven. Het is ook bijna onmogelijk de dimensie van die tijd uit te leggen. Dat iedere dag een eeuwigheid duurde, dat je iedere avond dacht: Wat zou er morgen zijn? Ik wil er niet te veel over nadenken. Laat mij maar gidsen, dan ben ik helemaal in mijn element.”

    Naar Nederland
    Yaoz is geboren in het Duitse Gelsenkirchen, niet ver van de Nederlandse grens, als oudste in een vroom Joods gezin van vijf kinderen. Als hij begint te vertellen, zijn de feiten zijn houvast. Zijn emoties laat hij bijna niet zien. “Mijn oorspronkelijke naam is Haeusler. Toen onze oudste zoon werd geboren, heb ik gekozen voor een Israëlische naam. Haeusler heeft dezelfde klank als Yaoz wat ‘moedig zijn’ betekent. Niemand kent mij meer onder mijn oude naam.”

    Het gezin was arm maar had het goed totdat het leven voor Joden in Duitsland steeds moeilijker werd. “Mijn ouders besloten hun twee oudste kinderen naar veiliger oorden te sturen. Op 11 januari 1939 zetten ze mij en mijn zusje Recha op de trein naar Nederland. Zonder papieren, met alleen een rugzakje met wat kleding. Voor ons was het een avontuur, alsof we op schoolreisje gingen, we hadden echt geen idee. Het toeval wilde dat we in een coupé zaten met een groep Nederlandse kinderen die even oud waren als wij. We vielen dan ook niet op.

    Als je verhalen hoort van overlevenden van de Shoah dan zijn ze altijd gered dankzij wonderen. Dat was bij ons ook het geval. Drie keer is de coupé gecontroleerd, ook door SS’ers, maar we werden er niet uitgehaald. Mijn ouders hebben een van mijn andere zusjes later ook op de trein naar Nederland gezet, maar dat mislukte, zij werd weer teruggestuurd naar Duitsland omdat ze geen papieren bij zich had.”

    Bevriend met Anne Frank
    “In Nederland kwamen we terecht in een weeshuis. Mijn zusje werd geadopteerd door drie oudere dames. Ik kwam terecht bij een Joods gezin in Amsterdam waar ik onder andere bevriend raakte met Anne Frank, ze woonde bij ons om de hoek. Met sommige van haar vrienden heb ik nog steeds contact. Bij een razzia in september 1943 werd ik samen met mijn pleeggezin gearresteerd en gedeporteerd naar Bergen-Belsen.”

    “Volgens een lijst had ik eigenlijk in 1942 gedeporteerd moeten worden, samen met vierhonderd andere jonge jongens. Maar toen de Duitsers mij kwamen halen, was ik op school. Ze beloofden de volgende dag terug te komen. Op de een of andere manier, als een wonder, is het mijn pleegouders gelukt mij van de lijst af te halen. Geen van die vierhonderd jongens zijn teruggekomen, ze zijn allemaal vermoord in kamp Mauthausen, door proeven met gifgas.”

    Eindelijk in het beloofde land
    “Op 15 april 1945 werd ik door de Engelsen bevrijd. Niemand van mijn eigen familie heeft de oorlog overleefd, iedereen is vermoord. Mijn pleegouders zijn ook vermoord, maar hun twee kinderen hebben het overleefd. Nederland was voor mij geen optie meer. Zo snel mogelijk wilde ik naar Israël, naar mijn eigen land.” Bij de eerste mogelijkheid die zich voordeed, vertrok Yaoz met een groot schip, samen met nog honderden overlevenden. Op 11 juli 1948 kwam hij in Haifa aan.” Zijn gezicht klaart op. “Eindelijk in het beloofde land.”

    “Ik meldde mij gelijk voor het leger. Wat was ik trots het uniform te dragen.” Yaoz ontmoette een Grieks-Joodse vrouw die haar hele familie had verloren in Auschwitz. “We trouwden en kregen drie zonen. We gaven ze Israëlische namen: Oded, Omri en Alon. Een aantal jaren werkte ik op een bank, maar dat vond ik saai werk. In 1958 las ik in een advertentie dat het ministerie van toerisme gidsen zocht. Tot op de dag van vandaag doe ik dat werk, met veel plezier.”

    “Als ik niet aan het gidsen ben, dan zit ik te wachten tot ik weer mag,”, zegt hij en zijn gezicht straalt weer even. Yaoz leidt vooral Christelijke groepen uit Duitsland en Nederland rond en is zeker de helft van het jaar aan het toeren. “Het is goed dat ik het zo druk heb, dan denk ik niet zoveel na. Onze jongste zoon Alon is een paar jaar geleden gestorven aan kanker, dat gebeurde heel snel. Mijn vrouw overleed een half jaar later, van verdriet.”

    Andere dimensie
    “Tijdens mijn rondleidingen praat ik over zowel het nieuwe als het oude testament. Als mensen vragen of ik wel Joods ben, zeg ik altijd: ‘Mijn taak is van christenen betere christenen te maken en van Joden betere Joden.’ Het gidsen is anders dan vroeger. De mensen komen vaak al met een vooroordeel het land binnen. Maar een dag met mij op pad doet wonderen.”

    “Het land heeft ook een bepaalde uitwerking op je gevoel. Zoals bekende personen invloed kunnen hebben. Ik geef altijd als voorbeeld dr. Freud. Je kunt alles van en over hem gelezen hebben, maar als je voor hem zou staan dan zou dat toch een andere belevenis zijn, dat alleen kan door direct contact. Zo is het ook met Israël. Al heb je bepaalde Bijbelteksten honderden keren gelezen, wanneer je ze hier leest, krijgen ze een andere dimensie.”

    Terugkijkend is Yaoz’ conclusie dat de Shoah een grote invloed op zijn leven heeft gehad. “Het blijft voor mij onbegrijpelijk wat er toen is gebeurd. Ook het Jodendom heeft daar geen antwoord op. Het antwoord is dat er geen antwoord is. Ons menselijk begrip is daarvoor te klein. Wij, overlevenden van de Shoah, hebben een extra opdracht. Wij moeten de wereld laten zien dat Israël recht heeft om te bestaan.

    Ik woon hier niet alleen voor mijzelf; plaatsvervangend ben ik hier ook voor al diegenen die niet zijn teruggekomen. Niet alles in dit land is goed en het is hier zeker niet altijd rozengeur en maneschijn. Maar dat is niet erg. Vergelijk het met een kindje krijgen: je hoopt dat hij of zij de slimste, de liefste en de mooiste van de wereld wordt. Als dat tegenvalt, blijf je toch achter je kind staan, onvoorwaardelijk. Zo sta ik achter Israël en zo behoort iedereen achter Israël te staan.”

    Van de hand van Israel Yaoz verscheen onlangs op deze site een prachtig uitgebreid artikel over de weg van het Joodse volk door de ballingschap op weg naar de verlossing. 

    Over de auteur