• 

Foto: Merlijn Doomernik
. Alle rechten voorbehouden / All rights reserved
Nieuws

Trauma en de belofte van liefde

Joanne Nihom - 3 mei 2018

De meidagen komen eraan. Het herdenken van ‘toen’ met al zijn verschrikkingen en zich bewust zijn van  ‘nu’, ons leven in vrijheid. Vrijwel dagelijks ben ik mij bewust van het wonder dat ik leef. Dat het mijn ouders en hun generatie is gelukt om zoveel vertrouwen te hebben in een toekomst, dat ze in staat zijn geweest een familie te stichten en door te gaan met hun leven. Ondanks, of misschien juist dankzij ‘alles’.

Het is mei 1945 als Tedje en Meijer in elkaars leven komen. Twee weeskinderen, tieners, die de verschrikkingen van de oorlog alleen hebben doorstaan, ontmoeten elkaar op de Gemeentelijke Inhaalcursus voor Ondergedoken Leerlingen (GICOL) en laten elkaar nooit meer los. Documentairemaker Helen Minderaa maakte er een film over. Tedje heeft tweeëneenhalf jaar concentratiekampen van de nazi’s overleefd en Meijer zijn onderduik, als de school hen bij elkaar brengt. Zij beloven elkaar hun leven samen te delen. Ook nu ze beiden 90 jaar oud zijn en meer dan 65 jaar getrouwd, zijn ze nog steeds in alles op elkaar gericht. Tedje houdt de bijna blinde Meijer op de been en Meijer is het geheugen van Tedje, nu zij door dementie veel vergeet. Hoewel de artsen voorspelden dat Tedje geen kinderen kon krijgen als gevolg van de erbarmelijke omstandigheden in de kampen, kreeg het stel een dochter en een zoon: Mirjam en Ruben. Ze probeerden hun kinderen zo normaal mogelijk op te voeden, maar de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog bleven voelbaar aanwezig. Mirjam zegt daarover: “Auschwitz zat bij ons aan tafel en at altijd een hapje mee.”

Mirjam en Ruben hebben veel bewondering en begrip voor hun ouders en de manier waarop zij houvast bij elkaar hebben gezocht. Maar de innige band tussen hun ouders biedt tegelijkertijd weinig ruimte voor anderen en hun kinderen lijden daaronder.

Voor Minderaa is 4 mei het juiste moment om haar film uit te zenden. “De documentaire gaat over overleven, leven en overdracht. Over hoe iedereen voor zichzelf een manier zoekt en vindt om de zwaarte uit het verleden te kunnen dragen. Over hoe dat prachtige dingen kan opleveren, hoe dat mensen met elkaar verbindt of juist van elkaar vervreemdt. Voor mij is 4 mei niet alleen de dag waarop we hen die er niet meer zijn herdenken, maar ook de dag van erkenning van trauma’s als gevolg van oorlog en vervolging. Ieder slachtoffer van de tweede en derde generatie moet leren omgaan met de – vaak onbedoelde – overdracht door zijn of haar ouders of zelfs grootouders. Niemand heeft schuld, maar het blijkt dat men in de praktijk wel zijn eigen weg moet zoeken.”

‘Tedje & Meijer: de belofte van liefde’ is geen typisch Joods verhaal, of een verhaal dat alleen van toepassing is op overlevenden van de Shoa. Rode draad in deze documentaire is het trauma waardoor verschillende generaties worden beïnvloed, of dat nu de Jodenvervolging, internering in Nederlands-Indië, verslaving of misbruik is.

‘Tedje & Meijer, de belofte van liefde’ wordt uitgezonden op 4 mei om 23.00 uur op NPO 2

Thema

Over de auteur