• Rook op de Golan Hoogvlakte, over de grens met Syrië, 24 juli 2018. - Foto: Basel Awidat/Flash90
Nieuws

Spanningen in Noord-Israël na overwinning van pro-Assad coalitie op Golan Hoogvlakte

Yochanan Visser - 25 juli 2018

De spanningen aan Israëls grens met Syrië namen het afgelopen weekend verder toe, ondanks een akkoord dat tot stand kwam door Russische bemiddeling.

Dit akkoord had ervoor moeten zorgen dat de situatie van voor 2011, toen de opstand tegen dictator Assad begon, weer zou worden hersteld.

Inhoud van het akkoord

Die situatie was gebaseerd op een overeenkomst uit 1974, het  zogenaamde Scheiding van Troepen Akkoord, waarbij de VN-organisatie UNDOF een bufferzone bewaakte die moest voorkomen dat er nieuwe schermutselingen zouden uitbreken tussen Syrië en Israël. Na onderhandelingen tussen Rusland en Israël besloot de regering in Jeruzalem akkoord te gaan met de vorming van Israëlische en Russische werkgroepen die de herinvoering van het akkoord moesten toetsen aan de nieuwe situatie. Daarbij ging het over de nieuwe demarcatielijn en het instellen van bufferzones die een confrontatie tussen het Israëlische leger en de pro-Assad coalitie moesten voorkomen.

Tegelijkertijd sloten de voornamelijk islamistische rebellen in het grensgebied op de Golan Hoogvlakte een akkoord met het Assad-regime dat ook tot stand kwam na Russische bemiddeling. Onder dat akkoord kregen de rebellen een vrije doorgang naar de Idlib provincie in Noord-Syrië waar voornamelijk Soennitische moslims wonen, in ruil voor overgave en het inleveren van wapens. Inmiddels zijn de meeste rebellen al naar Idlib vertrokken, maar het ISIS-filiaal Jaish Khalid Ibn-Walid besloot het akkoord te verwerpen en werd vervolgens zwaar gebombardeerd door de Russische luchtmacht. Die bombardementen op zaterdagavond waren hoorbaar in het hele gebied rond de Golan Hoogvlakte en waren de inleiding voor een grondoffensief dat vervolgens mislukte door hardnekkige tegenstand van Jaish Khalid Ibn-Walid.

Nederlaag

Het akkoord tussen Israël en Rusland was in feite een nederlaag voor premier Benjamin Netanyahu, die eerst had geëist dat er een veertig kilometer brede strook zou komen waar de door Iran gecontroleerde pro-Assad coalitie geen posities mocht innemen. Ook wilde Netanyahu dat alle door Iran gecontroleerde milities en de Al-Quds brigade van de Revolutionaire Garde uit Syrië zouden vertrekken. President Vladimir Poetin wilde naar verluidt niet verder gaan dan het weren van deze milities en de Quds Brigade in een zone van 100 kilometer van de Israëlische grens. Netanyahu ging daar niet mee akkoord  mede omdat de Iraniërs over ballistische middellange afstandsraketten beschikken die vanuit heel Syrië Israël kunnen bereiken.

De Russische regering speelt een dubbelspel met Israël waarbij men aan de ene kant beweert dat men Israëls veiligheid voorop stelt, maar aan de andere kant zegt dat de Iraanse aanwezigheid in Syrië een vaststaand feit is dat gebaseerd is op de internationale wetgeving. Assad heeft immers “Iran uitgenodigd” om deel te nemen aan de verdediging van zijn regime, aldus de Russische ambassadeur in Teheran, Levan Dzhagaryan, in een interview met de krant Kommersant in Rusland.

Lees hier meer over het dubbelspel dat Poetin speelt met Israël

Bellen met Rusland

Nadat vorige week duidelijk werd dat de pro-Assad coalitie verder oprukte naar de Israëlische grens op de Golan Hoogvlakte, belde Netanyahu Poetin om de situatie te bespreken. Daarna vond er op maandag een onverwacht gesprek plaats tussen de Israëlische premier, de Russische Minister van Buitenlandse Zaken Sergie Lavrov en de stafchef van het Russische leger Valery Gerasimov. Het gesprek vond plaats nadat Israël het zogenaamde ‘David-Katapult-antiraketschild’ gebruikte tegen twee inkomende ballistische raketten die vervolgens op Syrisch grondgebied ontploften. Netanyahu eiste tijdens dat gesprek opnieuw dat Rusland de door Iran gesteunde Sjiitische milities en de Quds Brigade uit Syrië zou doen laten vertrekken, maar vond geen gehoor bij de Russen. Poetin wil niet verder gaan dan het sturen van een ‘politiemacht’ die het opnieuw invoeren van het wapenstilstandsakkoord uit 1974 zou moeten bewaken. Uit zijn gedrag is op te maken dat hij slechts denkt aan Ruslands belangen en nog steeds probeert om de traditionele rol van bemiddelaar in het Midden-Oosten over te nemen van de Amerikanen.

”Het akkoord tussen Israël en Rusland was in feite een nederlaag voor premier Benjamin Netanyahu”

Een onderhandelingsproces over Syrië tussen Israël en Iran wordt echter door beide partijen uitgesloten. De door Iran opgerichte en gesteunde terreurorganisatie Hezbollah heeft verder al laten weten dat het haar aanwezigheid in de Kuneitra provincie langs de Israëlische grens niet zal opgegeven. Hierdoor en door de sterk gewijzigde situatie in Syrië sinds 2011, waar Iran en Rusland nu de dienst uitmaken, en door de voortdurende gewelddadige incidenten op de Golan Hoogvlakte waar op maandag een Syrische Sukhoi straaljager door het Israëlische leger werd neergeschoten, lijkt herinvoering van het Scheiding van Troepen Akkoord akkoord uit 1974 een illusie.

Over de auteur