• Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    De wijngaard van Noach

    Rabbijn mr. drs. R. Evers - 10 oktober 2018

    Sem, Cham en Jafet verlieten de Arke. Alle mensen die nu leven, stammen van hen af. Noach ‘ging de boer op’ en plantte een wijngaard. Hij dronk wijn en werd sjikker (Jiddisj voor dronken). Hij kleedde zich midden in zijn tent uit.

    Cham zag de naaktheid van zijn vader en vertelde dat aan zijn broers buiten. Sem en Jafet namen een kleed, en bedekten zonder te kijken Noachs naaktheid. Noach ontwaakte uit zijn roes en vervloekte Kanaän, de zoon van Cham. Noach werd 950 jaar oud.

    Ik vind het vreemd, dat het eerste wat de Thora vermeldt over Noach is dat hij een wijngaard plantte. De Thora deelt ons niets mee over zijn beweegredenen. Het kan zijn dat Noach depressief werd van de aanblik van een totaal verwoeste wereld die lange tijd onder een laag van wel bijna negen kilometer water gelegen had. Met de wijn hoopte hij misschien weer een beetje vrolijk te worden. Maar dat is slechts gissen.

    Tien verloren stammen

    In de Hebreeuwse tekst staat het woord ‘tent’ (‘Hij kleedde zich midden in zijn tent uit’) enigszins vreemd gespeld. Normaliter had er moeten staan Ohalo – zijn tent met een ‘O’ aan het einde. Maar er staat – wanneer we de tekst ongepunctueerd lezen – Ohala, met een ‘A’ aan het einde. Volgens verschillende Joodse verklaarders zou dit een toespeling zijn op de tien verloren Joodse stammen, die in ballingschap gegaan zijn (en nooit meer teruggekeerd zijn) omdat zij zich door overmatig alcoholgebruik misdragen hadden. Bij deze tien verloren Joodse stammen staat ook de term Ohala.

    Davidsster

    Wat is het verband tussen ballingschap en misbruik van alcohol? De mens is als intelligent wezen geschapen en begiftigd met een hoge mate van begrip, inzicht en wijsheid. De mens werd hiermee geschapen omdat G’d van hem verwachtte dat hij zich met zijn geest aan G’d zou hechten. ’s Mensens geest is aan de Hemel gehecht zoals een boom met zijn wortels in de grond staat. De Davidsster symboliseert deze dubbele symboliek beide kanten op.

    Wanneer een mens sjikker wordt, wordt deze verbinding verbroken en raakt hij van G’d los. In Pirkee Avot (de Spreuken der Vaderen) staat hierover een fraaie vergelijking (3:17).

    Veel takken maar weinig wortels

    Daar staat: “Rabbi Elazar ben Azarja (1eeeuw) zei verder: Waarop lijkt iemand wiens wijsheid groter is dan zijn daden? Hij lijkt op een boom, waarvan de takken veel, maar de wortels gering zijn. Komt er een wind, dan rukt hij hem uit de grond en werpt hem ondersteboven (we raken met weinig goede daden snel los van onze vaste religieuze grond).

    Waarmee wordt iemand wiens daden meer zijn dan zijn wijsheid vergeleken? Met een boom, waarvan de takken gering, maar de wortels talrijk zijn. Ook al stormt het om hem heen, de boom wordt niet van zijn plaats bewogen.

    Iemand wiens wijsheid groter is dan zijn daden, slaat op iemand die veel geleerd heeft maar het geleerde niet in de praktijk brengt (Rasji, 12eeeuw). Zijn geest is niet steeds verankerd in het G’ddelijke element achter deze materiële schijnwereld. Hij verliest snel contact met het G’ddelijke in de wereld waardoor hij verloren kan gaan.

    Beker zonder voet

    Elisja ben Avoeja (1eeeuw) vergelijkt iemand die veel goede daden doet met een beker met een voet. Maar iemand die geen goed doet, hoewel hij veel Thora heeft geleerd, is vergelijkbaar met een beker zonder voet. Zodra de beker gevuld wordt, valt hij om. Wat erin zat, valt op de grond (Avot (Spreuken) van Rabbi Natan, Hoofdstuk 24).

    De vergelijking met een boom waarvan de wortels loslaten van de ondergrond is niet alleen een hint met het oog op losbandig gedrag maar kan op de lange termijn zelfs tot ballingschap leiden, hetgeen we vaak zien in de Joodse geschiedenis. Telkens wanneer de Joden zich misdroegen en G’d verlieten, werden ze uit hun vaderland gedreven of onderdrukt door vreemde volkeren.

    Verslaving

    Alcoholverslaving is helaas niet de enige verslaving waardoor we los kunnen raken van G’d.  Er zijn helaas veel meer lichtere en zwaardere vormen van verslaving waardoor men zich steeds verder verwijdert van het Opperwezen. We vervreemden van onszelf, verliezen onderweg ons geestelijk kompas. Dat is gevaarlijk, want we raken onze spirituele connectie met G’d maar al te makkelijk kwijt.

    Het is belangrijk om iedere nieuwe activiteit of onderneming, waardoor men weggezogen kan worden uit de religieuze wereld, met een geestelijke, een mentor of goede vriend, die uit goed hout gesneden is, te bespreken. Anders dooft het licht…

    Over de auteur