• Trudie van der Spek - Foto: CvI
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    ‘Mensen worden boos op mij’

    Ruben Ridderhof - 29 oktober 2018

    Kritisch op de kerk om met Israël verbonden te blijven

    Dit interview verscheen eerder in onze krant Israël Aktueel. Wegens een communicatiefout verscheen hierin helaas een verkeerde versie. De juiste versie leest u hier.

    Kritiek leveren is geen dankbaar werk. Maar soms is het wel noodzakelijk. Werkgroep Vanuit Jeruzalem maakt er zijn werk van om het beleid van de Protestantse Kerk Nederland (PKN) kritisch te volgen. Trudie van der Spek legt uit waarom.

    “De kerk heeft al heel vroeg in zijn geschiedenis de verbondenheid met Israël opgegeven, tegen de woorden van Paulus in. De apostel Paulus schreef aan de niet-Joodse gelovigen: ‘Wees niet hoogmoedig, maar vrees’ (Romeinen 11:20). Dat gaat over hun relatie tot de Joden. Maar daar heeft de kerk niet naar geluisterd. Dus het is bergafwaarts gegaan. Denk alleen maar aan de inquisitie en de kruistochten. De theologie van de vervangingsleer heeft mede gezorgd voor de toeloop naar de genocide van de vorige eeuw, heel beslist.”

    Onopgeefbaar verbonden

    In de Hervormde Kerk drong na de Tweede Wereldoorlog en de oprichting van de staat Israël het besef door dat het kerkelijke verguizen van Israël door de eeuwen heen rampzalig was geweest. De verbondenheid met Israël werd uiteindelijk opgenomen in het kerkelijke belijden, er werd gesproken met vertegenwoordigers van het Jodendom en er was zelfs sinds 1967 een luisterpost aangesteld in Jeruzalem. Dr. G.H. Cohen-Stuart werkte als theologisch adviseur in Jeruzalem om te studeren bij de Joden en de kerk te kunnen adviseren over de relatie met Israël.

    “Hij werd gezien als de luis in de pels van de kerk”, vertelt mevrouw Van der Spek. “Maar hij en de zaak waarvoor hij stond, zijn ontzettend tegengewerkt en tenslotte heeft hij de zaak vaarwelgezegd en de werkgroep heeft zijn kritische functie overgenomen. We zijn als werkgroep met zeven mensen, een volstrekt zelfstandige club, en zien het als onze taak is om de kerk op te roepen om de verbinding met Israël vooral gestalte te geven. En met Israël bedoelen we net als de Joden: land, volk én staat, want dat zijn drie aspecten van hetzelfde. Want die verbondenheid die de Hervormde Kerk nastreefde is altijd tegengewerkt en zo ook weer afgezwakt.”

    Kunt u dat toelichten?

    Bij de kerkfusie in 2004, toen de PKN ontstond, is er onder meer gediscussieerd over die verbondenheid met Israël uit de Hervormde Kerk. Uiteindelijk werd in de kerkorde van de PKN het woordje ‘volk’ in de tekst tussen gevoegd. Het werd: onopgeefbaar verbonden met het volk Israël. Dan hou je de staat erbuiten en heb je het niet over het land. En daarmee is de deur opengezet voor het christelijke antizionisme. En dat bleek meteen al. In plaats van de luisterpost die er was geweest bij de Joden, werd een luisterpost ingesteld bij Sabeel, het instituut van de Palestijnse bevrijdingstheologie, de politieke versie van de vervangingstheologie, die ageert tégen de unieke kerkelijke band met Israël. En datheeft de PKN dus jaren lang gesubsidieerd …”

    En daar reageert u dus op?

    “Onder andere. Als werkgroep hebben we veel reacties geschreven op ontwikkelingen binnen de kerk met betrekking tot Israël. Maar we willen ook de theologische ontsporing in de kerkgeschiedenis onder de aandacht brengen. Hierover hebben we een aantal boekjes gepubliceerd. We reageren op boeken en artikelen en sturen ingezonden brieven naar kranten. Die worden niet altijd opgenomen.”

    Wordt u serieus genomen?

    “Ja, ik word wel serieus genomen, want mensen worden boos op mij. Dan word je wel serieus genomen. Maar ze vinden mij wel ‘die vreselijke mevrouw’. Mensen kunnen vaak slecht tegen kritiek. Maar waar de verbondenheid met Israël wordt tegengewerkt, gaan wij als werkgroep dwarsliggen. En dat bevalt deze mensen natuurlijk niet.

    Ik heb ook de gekke gewoonte om op alle preken te reageren. Dat heb ik ook tegen mijn predikant gezegd, maar die vond het geen bezwaar. Ik doe dat erg vriendelijk hoor. Vroeger was ik scherp en niet erg aardig, maar tegenwoordig ben ik uitermate vriendelijk en beleefd. Zo ik maak het ze soms best wel lastig, denk ik. Maar soms hoor ik dan iets terug in een preek, waarvan ik denk: dat is mooi dat je dat zegt.”

    Heeft u het idee dat uw inspanningen voor Israël vruchtdragen? Of is het vechten tegen de bierkaai?

    “Nou, er zijn figuren in de kerk, die je de vleesgeworden bierkaai kunt noemen. Daar kun je eindeloos mee corresponderen of praten zonder enig resultaat. Het lijkt wel autisme. Maar er zijn ook voorbeelden – niet dik gezaaid – van momenten dat we bijval krijgen. En Joden in Nederland zijn vaak heel blij met ons. Het meeste slaat aan bij mensen die theologisch niet zo goed onderlegd zijn. Vooral theologen, of ze nou orthodox of liberaal zijn, zijn vaak een beetje ‘bierkaai-achtig’. Het zijn eigenlijk de ‘gewone kerkmensen’ die het meest ontvankelijk blijken voor wat de Bijbel over Israël zegt.”

    Leerhuis

    De werkgroep Vanuit Jeruzalem organiseert de komende tijd een leerhuis over enkele van de gelijkenissen van de Here Jezus. Verschillende rabbijnen zullen tijdens dit leerhuis vanuit hun Joodse achtergrond hun licht laten schijnen op de gelijkenissen die de Joodse rabbi Jezus vertelde over de verloren zoon, de zaaier, de talenten en de barmhartige Samaritaan. De avonden vinden plaats op 21 november, 16 januari, 20 februari en 20 maart in Veenendaal. Deelname bedraagt € 10,-. » Kijk voor meer informatie en aanmelding op werkgroep-vanuitjeruzalem.123website.nl

    Mw Trudie van der Spek is geboren in 1938 en heeft een aantal jaren in de redactie gezeten van ons tijdschrift Israël en de kerk. Ze heeft meegewerkt aan verschillende publicaties van de werkgroep Vanuit Jeruzalem (zie webshop) en zij is de auteur van het boekje Job – troostboek voor Israël.

    Over de auteur