• Eli Shukron toont het bekagewichtje dat onlangs werd gevonden. - Foto: Flash90
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Gewichtje uit de Eerste Tempelperiode duikt op

    Amanda Borschel-Dan - 30 november 2018

    Een vrijwilliger bij het zeefproject in de Stad van David vond een zeldzaam ‘beka’ gewichtje dat door pelgrims gebruikt werd om de halve-sjekel tempelbelasting vast te stellen (en te betalen) voordat ze de Tempelberg opgingen. De kleine maatsteen lag in de afgegraven grond bij de Westelijke Muur.

    Uit afval van de opgravingen bij de fundering van de Westelijke Muur is een uiterst zeldzame kleine Bijbelse gewichtsteen opgedoken met daarop in oud Hebreeuws het woord beka

    Archeoloog Eli Shukron vertelde dat slechts een handvol dergelijke beka-gewichtsstenen naar boven zijn gekomen in Jeruzalem. Shukron leidde de opgravingen in opdracht van de Israëlische Oudheidkundige Dienst. Hij zei tegen The Times of Israel dat er nog niet eerder een steentje gevonden was met zo’n duidelijke precieze inscriptie. 

    De beka is een gewichtsmaat uit de Eerste Tempelperiode die door pelgrims gebruikt werd om hun halve sjekel tempelbelasting te bepalen die betaald moest worden voordat men de Tempelberg opging. Onlangs werd zo’n kleine maatsteen gevonden door een vrijwilliger bij het Stad van David zeefproject (met nat materiaal) in het Emek Tzurim Nationale Park te Jeruzalem. 

    In de Thora komt het woord beka twee keer voor. De eerste keer in het boek Genesis als het gewicht van de gouden neusring die aan de aartsmoeder Rebekka gegeven werd, en later in het boek Exodus als een gewicht van de gift die Israëlieten meebrachten naar het heiligdom voor onderhoud. Exodus 38:26: ‘Eén beka per persoon, dat is een halve sikkel (sjekel), gerekend volgens de sikkel van het heiligdom, voor ieder die bij de getelde personen van twintig jaar oud en daarboven ging behoren, voor 603,550 man.’ 

    De kleine beka-steen werd ontdekt in afval uit een opgraving van 2013 onder de Boog van Robinson. Volgens Shukron kwam de grond uit een afwateringskanaal onder de fundering van de Westelijke Muur. 

    Deze beka is het enige voorbeeld dat gedateerd kan worden aan de inscriptie die in spiegelschrift gedaan is, zei Shukron. De letters zijn gegraveerd van links naar rechts in plaats van rechts naar links. De letter bethbijvoorbeeld die in de kleine steen is aangebracht, staat in omgekeerde richting (open naar rechts, i.p.v. naar links).

    “Dit is de enige die niet correct beschreven is,” zei Shukron. Dit leidde hem tot de conclusie dat de maker van deze kleine maatsteen ook zegels heeft ontworpen. Die zijn alle beschreven in spiegelschrift.

    “Blijkbaar raakte de zegel-handwerksman in de war toen hij de inscriptie op de maatsteen aanbracht en bij vergissing spiegelschrift gebruikte zoals hij gewoonlijk deed. Uit deze vergissing kunnen we de algemene regel vaststellen: de kunstenaars die gewichtstenen graveerden tijdens de Eerste Tempelperiode, waren dezelfde handwerkslieden die zich specialiseerden in het vervaardigen van zegels,” zei Shukron in een persbericht.

    In die tijd – niet zoals enkele honderden jaren later – bestond er geen halvesjekelmunt. Pelgrims brachten het gelijke gewicht aan zilver mee, een beka. Daarmee betaalden ze hun  belasting. Dit zilver werd gewogen op weegschalen op dezelfde plek onder de Tempelberg waar de kleine maatsteen te voorschijn was gekomen. 

    Shukron legde verder uit in het persbericht: “Omdat er geen munten waren die naar de Tempel meegenomen konden worden tijdens de Eerste Tempelperiode, namen de mensen zilveren ‘staafjes’ mee. Deze kwamen in de ene schaal van de weegschaal en dan legden ze de beka in de andere zodat precies het gewicht van een halve sjekel zilver bepaald kon worden die ‘elke persoon van 20 jaar en ouder aan belasting moest betalen.’”
    Volgens het persbericht woog de Bijbelse sjekel 11.33 gram.

    De eerste munten met Hebreeuws schrift waren beschreven met het woord beka. Volgens een Bijbels-archeologisch artikel uit 1993 dateren die eerste munten uit de 5deeeuw voor onze jaartelling. De schrijver van dit artikel, Oded Borowski, schreef dat de beka-munt geslagen was omdat de Perzen daarvoor toestemming hadden gegeven. 

    Andere Bijbelse maten omvatten de kesita, kikar (talent), sjekel, beka, mina (maneh), gerah en pim. Er is een eensluidend systeem van maten en gewichten: twee beka staat gelijk aan een sjekel, en 10 gerah komt overeen met een beka.

    Shukron is er niet zeker van of alle opgegraven bekastenen hetzelfde gewicht hebben. Shukron zei dat toen hij deze kleine steen in zijn hand had gehouden, hij voelde dat het bijzonder licht van gewicht is.  
    Wat voor hem de doorslag voor de datering geeft, is de plek waar deze beka gevonden is: precies naast de tempel van koning Salomo.

    “Het woord beka is een woord dat in en buiten de Bijbel gebruikt is. Je hoeft niet te veel vragen te stellen. Doe alleen de Bijbel open. Het is heel eenvoudig. Je kunt ‘beka’ in de Bijbel geschreven zien staan en waarvoor het diende, en dan heb je het,” zei hij.
    “De Bijbel, het opgegraven voorwerp gevonden dichtbij de Tempel van Salomo ten noorden van de Stad van David, de funderingen van de Tempel – alles staat met elkaar in verbinding,” zei Shukron.

    Tijdens het feest van Chanoeka begin december 2018 zal het stenen bekagewichtje tentoongesteld worden aan het publiek in de zeefruimte van de Israëlische Oudheidkundige Dienst in het Emek Tzurim nationale Park. “Dit drieduizend jaar oude bekagewichtje, beschreven met oude Hebreeuwse letters en zeer waarschijnlijk gebruikt in de Eerste Tempelperiode, verankert opnieuw de diepe historische verbinding tussen het Joodse volk en Jeruzalem,” zei Doron Spielman, vicevoorzitter van de City of David Foundation die de opgraving financierde.  

    Over de auteur