fbpx
  • Een Thoraboekrol. - Foto: J. Nathan Matias/CC Flickr.com
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    De actualiteit van de Thora

    Rabbijn mr. drs. R. Evers - 2 januari 2019

    Ik zit op het moment van schrijven in Israël waar ik in het Ramadahotel te Jeruzalem een discussie moet leiden of de Thora meer geïntegreerd moet worden in het Israëlische leven. Moet de Thora de basis worden van het Israëlische rechtssysteem? Velen zullen roepen dat de Thora niet meer van deze tijd is. Niets is echter minder waar.

    We leven in een wonderlijke tijd waarin we veel in vergelijking met de tijd van de Thora kunnen leren. De vraag is niet of de Thora actueel is. De Thora is altijd super actueel. De vraag is alleen of we voldoende begrip van de Thora hebben om alle actualiteit uit de Thora te halen. We staan aan het begin van het boek Sjemot, Exodus waar Mozes de hoofdrol speelt bij de Uittocht uit Egypte. 

    Ik noem drie voorbeelden van grote actualiteit. 

    1. Antisemitisme en het vluchtelingenprobleem,
    2. Verkiezingen, nu weer uiterst actueel in Israël,
    3. De dichtheid van advocaten en rechters in Nederland, het huidige Israël en vroeger.

    De eerste twee problemen haal ik uit de eerste hoofdstukken van Sjemot/Exodus en het derde uit Exodus hoofdstuk 18 wanneer Mozes’ schoonvader Jethro het zojuist uitgetrokken volk aan de voet van de berg Sinaïa begroet.

    “Dat vind ik pas leiderschap. Iemand die zichzelf niet opblaast maar de bescheidenste van alle mensen blijft.”

    Antisemitisme en het vluchtelingenprobleem
    Ik woon in Duitsland waar men veel problemen lijkt te hebben met vluchtelingen. Volgens een aantal Duitsers is dit probleem nummer één. Maar hoeveel vreemdelingen wonen er al in Duitsland? Absoluut minder dan 10%.

    We kennen daar nog steeds antisemitisme. We zijn daar buren met een ander land waar veel Joden woonden voor de Shoah (de Holocaust) en waar in deze tijd nog zeer veel antisemitisme is, hoewel er bijna geen Joden meer wonen. Niemand van de huidige antisemieten heeft daar ooit een Jood gezien. Ongezien antisemitisme noem ik dat. Niettemin tiert het antisemitisme daar welig.

    Vergelijk dit met het vreemdelingenprobleem van de Farao. Hoeveel Joden woonden er in het oude Egypte? Als er iets meer dan 600.000 mannen tussen de 20 en 60 jaar uittrokken waren er ongeveer evenveel vrouwen, samen dus minimaal 1,2 miljoen. Dat is met de ouden van dagen en de vele kleine kinderen (vgl. Exodus 1:7: “de kinderen Israëls waren vruchtbaar, wemelden en vermeerderden zich en werden uitermate sterk en het land werd vol van hen”) zeker 3 miljoen Joden in de woestijn na de uittocht .

    Bij de Uittocht uit Egypte staat (Exodus 13:18): ‘Vechamoesjiemaloe bnee Jisraeel me’erets mitsrajim– dat we op twee manieren kunnen vertalen: of gewapend trokken de kinderen Israels uit Egypte of een op de vijf van de kinderen Israels trokken uit Egypte!’ (chamoesjiem kan beide betekenen: gewapend of een op vijf (chameesjbetekent 5)). Tachtig procent van de Joden bleef dus in Egypte. Maar als dat zo is had Farao in Egypte tijdens de onderdrukking dus 5 x 3 miljoen Joodse burgers, vijftien miljoen kinderen Israëls in zijn land waar de inwoners zich niet zo snel vermeerderden als de Bnee Jisraeel.

    Als de Farao wat vriendelijker en sympathieker was geweest met zijn Joodse burgers was het allemaal niet zo dramatisch verlopen als nu bij de Uittocht. 

    Verkiezingen
    Inmiddels heeft de Israëlische regering nieuwe verkiezingen uitgeschreven. We hebben allemaal de verkiezingen in Amerika gevolgd. Daar riep iedere kandidaat dat hij of zij de beste programma’s had, er met hem of haar als president gouden tijden zouden aanbreken en iedereen dus op hem of haar moest stemmen. Het ik-tijdperk op zijn hoogtepunt.

    Vergelijk dat eens met de kersverse nieuwe leider van het Joodse volk, Mozes, bij het brandende braambosje (Exodus 2). Hij weigert G’ds opdracht om de Joden te bevrijden uit het slavenhuis zelfs vijf keer. Hij acht zichzelf totaal ongeschikt. G’d zelf moest Mosje in eigen persoon een week lang ervan overtuigen de uitdaging toch aan te nemen. Dat vind ik pas leiderschap. Iemand die zichzelf niet opblaast maar de bescheidenste van alle mensen blijft. Ook daar kunnen we nog wat van leren.

    Dichtheid van juristen en rechters 
    In Nederland zijn ongeveer 2500 rechters en raadsheren op dit moment actief. Op 17,08 miljoen inwoners is dat relatief zeer laag. Het betekent dat het recht zeer ontoegankelijk is en lange procedures kent. Daar wordt veel over geklaagd. Hier in Israël is tegenwoordig de juristendichtheid misschien wel de hoogste ter wereld: 1 op de 128 Israeli’s is advocaat (ter vergelijking: in Duitsland is 1 op 600 burgers jurist en in Japan 1 op 6000!). Maar tot mijn stomme verbazing zijn er in Israël niet meer dan 650 rechters. 

    Maar meer rechters dan de Thora als ons rechterlijke organisatie beschrijft, bestaat nergens ter wereld. Toen Jethro arriveerde bij Mozes in de woestijn stelde hij 78.600 nieuwe rechters aan (Exodus 18:21): ‘saree alafiem, saree meot, saree chamisjiem saree asarot– rechters over ieder duizendtal, ieder honderdtal, iedere vijftig man en iedere tien man’. Daar er ongeveer 600.000 mannen waren tussen de 20 en 60  betekende dit 78.600 nieuwe rechters en raadsheren. Zo was het recht zeer toegankelijk voor het gewone publiek. Rechters verdienden in het oude Israël overigens niets. Als publieke dienstverlening deden ze dit gratis.Samenvattend kunnen we zelfs de meest actuele problemen terugvinden in de Thora. Zelfs in ons postmoderne tijdperk …

    Over de auteur