fbpx
  • Israëlische soldaten patrouilleren op de Golanhoogvlakte langs de grens met Syrië. - Foto: Flash90
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Achtergrond bij de immer omstreden Golanhoogvlakte

    Yochanan Visser - 2 april 2019

    De recente erkenning van de Israëlische soevereiniteit over de Golanhoogvlakte door de Amerikaanse regering van President Donald Trump heeft inmiddels geleid tot een reeks van veroordelingen. Alle landen van de Europese Unie wezen de beslissing van Trump af terwijl de Arabische Liga de maatregel ook veroordeelde tijdens een bijeenkomst in Tunis afgelopen weekend.

    De EU wees op VN Veiligheidsraadresoluties 242 en 497 en schermde met de internationale wetgeving en zei in een verklaring dat men de Israëlische soevereiniteit over de Golan verwierp en dat Israël met geweld het gebied had geannexeerd. Frederica Mogherini, de EU-commissaris voor buitenlands beleid zei verder in Tunis dat Israëlische soevereiniteit over de Golan “geen oplossing” was. Zij maakte verder niet duidelijk wat dan wel de oplossing zou moeten zijn nu de Syrische dictator Assad weer stevig in het zadel zit.

    “Het zou waanzin zijn als de internationale gemeenschap zou eisen dat de agressor recht heeft op teruggave van gebieden die men verloor aan de vijand.”

    De Israëlische minister van Onderwijs, Naftali Bennet was het scherpst in zijn kritiek op de EU en zei dat de landenorganisatie zich moest schamen. Bennet wees op het feit dat de Golanhoogvlakte lang voor de oprichting van de moderne staat Israël onderdeel uitmaakte van het Joodse erfgoed en suggereerde dat Israël zou moeten stoppen met het verdedigen van Europa tegen radicale Islam. Hij doelde daarbij op de talloze terreuraanslagen die Israël in Europa voorkwam door adequate inlichtingen over geplande aanslagen te verstrekken aan Europese veiligheidsdiensten.

    Waarom annexeerde Israël de Golanhoogvlakte?

    Wanneer we nu eens goed kijken naar de claim die Israël meent te hebben op de Hoogvlakte in Noordoost-Israël, dan zien we dat de EU de plank volledig mis sloeg door te wijzen op het internationaal recht en vooral op VN Veiligheidsresolutie 242. Resolutie 242 werd na het einde van de Zesdaagse Oorlog in 1967 aangenomen en ging onder andere over Israëls verdedigbare grenzen. Verdedigbare en veilige grenzen zouden de uitkomst moeten zijn van vredesonderhandelingen die Israël met Arabische landen zou moeten voeren in ruil voor het opgeven van “gebieden” – let wel: niet de gebieden- die het Israëlische leger tijdens de Zesdaagse Oorlog had veroverd.

    Wanneer we nu naar de situatie van voor 1967 kijken dan zien we dat de toenmalige bestandslijn een direct gevaar inhield voor de veiligheid van burgers in Noordoost-Israël. Israëlische dorpen en kibboetsen in de buurt van het Meer van Galilea (Kinneret zegt men in Israël) werden jaren lang geterroriseerd door het Syrische leger en terroristen. De geografische positie van de bestandslijn uit 1948 maakte Israël uitermate kwetsbaar voor beschietingen uit Syrië. De Golanhoogvlakte ligt namelijk honderden meters hoger dan de zogenaamde Hulavallei en de strook land naast het meer die bijvoorbeeld de bekende kibboets Ein Gev huist.

    Israël veroverde de Golan verder in een verdedigingsoorlog na initiële Syrische agressie. Het was Syrië dat Israël aanviel en niet andersom. Het zou waanzin zijn in de wereldgeschiedenis en de geschiedenis van het oorlogsrecht als de internationale gemeenschap zou eisen dat in zo’n situatie de agressor recht heeft op teruggave van gebieden die men verloor aan de vijand. Dus de annexatie die Israël later uitvoerde was niet het gevolg van Israëlisch geweld en agressie zoals de EU nu beweert, maar van de agressie van Syrië.

    Van wie was de Golan?

    Dan is er het feit dat het huidige Syrië een land is dat door de koloniale grootmachten Engeland en Frankrijk werd gevormd onder de zogenaamde Sykes-Picot overeenkomst. Onder deze overeenkomst werd het Midden-Oosten opgedeeld in nieuw gevormde en bestaande staten die onder Frans en Brits bestuur kwamen na de val van het Ottomaanse rijk. Zowel het Ottomaanse Turkije als de Europese landen die het mandaat over gebieden in het Midden-Oosten kregen hadden geen legale claim op die gebieden. Frankrijk gaf de Golanhoogvlakte pas in 1946 aan Syrië dat historisch gezien niet de eigenaar van het gebied was geweest.

    Van wie was de Golan dan wel voor de oprichting van de staat Israël? Het gebied was eeuwenlang in handen van het Ottomaanse rijk en kwam in 1923 onder het zogenaamde Paulet-Newcombeakkoord in handen van de bezetter Frankrijk dat vervolgens het gebied in 1946 bij Syrië voegde. Voordat de Ottomanen het gebied bezetten was de Golan in handen van Arabieren die het gebied met geweld bij het eerste Kalifaat trokken. De Kalief die de Golan met geweld innam was Umar ibn al-Khaṭṭāb die leefde van het jaar 584 tot 644. Daarvoor hoorde de Golan tot andere illegale bezetters, zoals de Romeinen.

    Wanneer we nog verder teruggaan dan wordt duidelijk dat de Golan bij het oude Israël hoorde. Het zogenaamde Oude Testament, de Hebreeuwse Bijbel, vertelt ons dat de Golan het terrein was van vele oorlogen tussen de Israëlieten en het Aramese koninkrijk dat zijn hoofdstad had in Syrië. Bashan is de naam die de Bijbel gebruikt voor de Golan en het gebied werd indertijd toegewezen aan de stam van Manasse.

    De stad Gamla op de Golan Hoogvlakte was later het terrein van een grote veldslag tussen de Israëlieten en de Romeinen die beschreven werd door de Joodse historicus Josephus Flavius die overliep naar het Romeinse kamp. Er zijn inmiddels 25 synagoges opgegraven op de Golan en uit deze opgravingen is gebleken dat de Joodse aanwezigheid bleef voortduren totdat de Umar Moslims het gebied veroverden in 636.

    Terug in Joodse handen

    De Joodse aanwezigheid op de Golan werd in 1886 hersteld toen de Bnei Yehuda gemeenschap een stuk land kocht vier kilometer verwijderd van de huidige moshav Keshet. De Bnei Yehuda-Joden kochten later ook land op nabij kibboets Ein Gev en andere groepen Joden bezaten zelfs grond die nu bij de Syrische Golanhoogvlakte behoort. De Joodse geschiedenis op de Golan wordt uitgelegd in een museum in de stad Qatzrin op de hoogvlakte.

    Tijdens de eerste regeringsperiode van premier Benyamin Netanyahu (1997-2000) is geprobeerd om tot een vredesakkoord te komen met Syrië waarbij een groot gedeelte, maar niet de gehele Golan zou worden teruggeven aan Syrië. De besprekingen liepen uiteindelijk op niets uit en Israël zegt nu terecht dat de overdracht van de hoogvlakte niet meer bespreekbaar is vanwege de sterk gewijzigde situatie in Syrië.

    Zoals wij over het laatste jaar berichtten probeert Iran een nieuw front tegen Israël te openen op de Golan en het gebied was het laatste jaar geregeld het terrein van geweld dat vanuit Syrië door Iran werd georganiseerd.

    Over de auteur