fbpx
  • Dr. Mordechai Kedar - Foto: Wikimedia Commons
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Pleidooi voor een achtstatenoplossing

    Ruben Ridderhof - 29 april 2019

    Dr. Mordechai Kedar is orthodox-Joods, maar spreekt vloeiend Arabisch en kent de Koran beter dan veel moslims. Arabische zenders als Al Jazeera nodigen hem uit voor commentaar en daar neemt hij het onomwonden op voor de Joodse staat. “Arabieren staan versteld over Israël. Ze willen begrijpen hoe het mogelijk is dat Israël zo’n succes is in het Midden-Oosten”.

    Hoe bent u als Joodse Israëli zo geboeid geraakt door de Arabische cultuur?
    “Op de middelbare school had ik een leerkracht Arabisch die geweldig kon lesgeven. Door zijn lessen kreeg ik liefde voor de Arabische taal. We leerden de taal lezen en schrijven en lazen van alles in het Arabisch, van de Koran tot de kranten van die tijd.
    Die kennis van het Arabisch was handig tijdens mijn diensttijd in het Israëlische leger. Ik heb 25 jaar gewerkt voor de militaire inlichtingendienst in Israël waarbij ik me onder meer specialiseerde in islamitische groeperingen. Op een gegeven moment had ik behoefte aan een Sjabbatsjaar. Ik ben gaan studeren om me verder te verdiepen in de Arabische cultuur en mentaliteit. Uiteindelijk ben ik als onderzoeker op het terrein van de Arabische wereld werkzaam geworden aan de universiteit Bar Ilan in Ramat Gan.”

    “Als mensen in het Westen een dictatuur zien vallen, denken ze automatisch: nu komt er democratie.”

    Denkt u dat die kennis van de Arabische cultuur noodzakelijk is voor wie de situatie in het Midden-Oosten beter wil begrijpen?
    “Zeker! Sterker nog: de meeste problemen die we vandaag de dag kennen in het Midden-Oosten danken we aan westerse bemoeienis waarbij geen rekening werd gehouden met de Arabische mentaliteit. Je kon daarvan een mooie illustratie zien in 2011. De ‘Arabische lente’ noemden we het. Midden-Oostencommentatoren van de grootste kwaliteitsmedia in het Westen keken naar de beelden van het Tahrirplein in Caïro en jubelden: er komt democratie in het Midden-Oosten! Maar het pakte niet zo mooi uit. Kijk, de meeste mensen in het Westen hebben altijd in een democratie geleefd. Als ze dan een dictatuur zien vallen, denken ze automatisch: nu komt er democratie. Wat anders? Het Westen denkt vanuit de eigen belevingswereld en past die toe op de rest van de wereld. Men gaat ervan uit dat de Israëli’s en Palestijnen uiteindelijk wel met elkaar rond een kampvuur kumbaya zullen zingen. Maar zo werkt het hier niet.”

    Wat zouden we moeten begrijpen van de Arabische belevingswereld?
    “Allereerst moeten we begrijpen dat afkomst en etniciteit veel sterker zijn dan we vaak denken. Neem bijvoorbeeld Joegoslavië. Sinds dat in de jaren negentig uiteenviel, zijn er langs etnische grenzen zeven relatief vredig met elkaar samenlevende staten ontstaan. Ook de Sovjet-Unie viel na zeventig jaar uiteen in losse staten die grotendeels door etnische verschillen worden bepaald. Hoe hard je ook probeert een eenheid op te leggen, etniciteit is alive and kicking. En dat zie je in het Midden-Oosten gebeuren. Na de Eerste Wereldoorlog hebben westerse mogendheden nieuwe grenzen getrokken en daar machthebbers over aangesteld. Wat we met de Arabische lente hebben gezien, is niets meer dan de openlijke reactie van de Arabische bevolking tegen die situatie.”

    Dus de Arabische staten zijn eigenlijk een wassen neus?
    “De Arabische wereld bestaat uit een stelsel van dictaturen en conglomeraten van diverse bevolkingsgroepen, stammen en families. Neem Irak. Daarover hoorden we de laatste jaren vaak hoe divers de bevolking is. Koerden, jezidi’s, en Arabieren van verschillende komaf zoals christenen, soennitische en sjiitische moslims, voelen zich echt niet verenigd onder de Irakese vlag.
    Om in de woestijn te overleven, heb je anderen nodig. Daarom zijn familie- en stamverbanden in het Midden-Oosten zo belangrijk geworden. Loyaliteit aan die verbanden stijgt uit boven alles. Zo zal een Arabier een moordenaar op de vlucht voor de autoriteiten herbergen als deze lid is van zijn stam. Dat ben je immers aan elkaar verplicht.
    Een poosje terug werd een pan-Arabische talentenjacht uitgezonden in de Arabische wereld. Daar strijden kandidaten van verschillende Arabische landen tegen elkaar. De winnaar was een Syrische jongen. Maar toen het stemgedrag van de kijkers werd geanalyseerd, bleek dat de stemmen niet alleen uit Syrië kwamen, maar ook uit Irak en Jordanië. Deze jongen was lid van een grote en wijdverspreide stam. Door de loyaliteit van zijn stam won hij.”

    Welke rol speelt de islam?
    “Ah! De islam is een poging geweest om al die verschillende stammen te verenigen onder één vlag. De islam streeft naar de oemma, de gemeenschap van moslimgelovigen. Maar dat idee stuitte al in de tijd van Mohammed op weerstand. Uiteindelijk heeft de islam zich met grof geweld gevestigd in het Midden-Oosten en de stammen aan zich onderworpen, maar in feite is de islam er nooit in geslaagd om de bestaande etnische loyaliteitsverbanden te doorbreken. Daarom is de idee van de oemma nooit verwerkelijkt en is de islam altijd intern verdeeld geweest en gebleven. Dat zie je tot op de dag van vandaag, waar moslims andere moslims om het leven brengen. Etniciteit is niet alive and kicking, het is alive and killing.”

    Hoe zit dat dan met de Palestijnen?
    “Er bestaat geen Palestijns volk. Arabieren hebben deze naam ook nooit gebruikt. Het gebied stond bekend als ash-Shām en omvatte het tegenwoordige Syrië, Libanon, Jordanië en Israël met de ‘Palestijnse gebieden’. Pas toen westerse mogendheden dit gebied opdeelden, werd gesproken van ‘Syriërs’ en ‘Palestijnen’. Als je een telefoonboek openslaat in de Palestijnse gebieden, zul je namen vinden als Al-Iraqi, Al-Masri en Al-Houran, die verwijzen naar Irak, Egypte en Houran, een regio in Syrië. De Palestijnse gebieden zijn bevolkt met een samenraapsel van bevolkingsgroepen, religies, stammen en families. En dat alles wordt bij elkaar gehouden door de Palestijnse Autoriteit. Maar die is in het leven geroepen door het Westen en Israël. Niemand voelt enige loyaliteit voor de Palestijnse Autoriteit, want het is een meedogenloze en corrupte dictatuur.”

    Dan is er dus inderdaad geen ‘vredespartner’ voor Israël, als de Palestijnse bevolking niet achter hun leiders staat.
    “Niet in de vorm van de Palestijnse Autoriteit, nee. Palestijnen zien de Palestijnse Autoriteit als een door Israël in het leven geroepen dictatuur om ze onder de duim te houden. En daarin hebben ze ergens gelijk. Bij de Oslo-akkoorden hebben Israëli’s – domme Israëli’s – ermee ingestemd dat een terreurorganisatie onder leiding van ‘opperterrorist’ Arafat de leiding kreeg over alle Palestijnen. Een oplossing voor het conflict, betekent dat we die fout zullen moeten herstellen.”

    “Ik geloof dat het conflict bezworen kan worden. Met gezond verstand en een strategie voor de lange termijn.”

    Voorziet u een oplossing voor het conflict?
    “Ik geloof dat het conflict bezworen kan worden. Met gezond verstand en een strategie voor de lange termijn. Ik pleit ervoor om de Palestijnse Autoriteit op te heffen en een vorm van autonome Palestijnse emiraten in het leven te roepen. Het enige bestuur dat werkt in het Midden-Oosten is een systeem waarin de loyaliteit aan de familie of stam ook in het bestuurlijke is verweven. Die situatie kennen de kleine golfstaten en daar heerst voorspoed en vrede. Een werkbare oplossing voor de Palestijnse gebieden, moet dus daarop gebaseerd zijn. Nu zijn de grootste families in de Palestijnse gebieden geconcentreerd in de grote steden. Je zou acht stadstaten in het leven kunnen roepen families autonomie aan te bieden over hun steden met een buitengebied waarin ruimte is voor groei en voor landbouw. Ik denk aan Hebron, Jericho, Ramalla, Nabloes, Jenin, Tulkarem, Qalqilya, en Gaza dat in feite al zo’n stadstaat is. Over Bethlehem zou nog verder moeten worden nagedacht.”

    Gaza? Is dat geen recept voor acht terreurstaten, zoals Gaza nu al is?
    “Zoals ik al zei, heb je een langetermijnvisie nodig. Het conflict los je niet van de een op de andere dag op. Israël is gewend om naast staten te wonen die vijandig zijn. We hebben vreselijke problemen met Egypte gehad en met Jordanië, maar toch is daar uiteindelijk vrede mee gesloten. In deze regio heb je het middel van afschrikking nodig. Zolang je vijand maar gelooft dat je hem iets vreselijks kunt aandoen, houdt hij zich gedeisd en kun je uiteindelijk zelfs vrede sluiten. In dat proces bevinden we ons nu ook met Gaza.”

    En de rest van de ‘Westelijke Jordaanoever’?
    “Mijn voorstel is dat Israël het gebied tussen de Palestijnse steden annexeert. Daarmee is ook het vraagstuk van de nederzettingen opgelost. Palestijnse bewoners van de dorpjes bieden we Israëlisch burgerschap als ze dat willen. Ik denk dat de meesten van hen dat onmiddellijk zullen accepteren.
    Ik geloof in dit plan, met het oog op de realiteit in het Midden-Oosten. Het is het meest werkbare plan voor een duurzame oplossing. En zelfs als dit plan wordt uitgevoerd, zal het voordat het werkelijk vrede is nog járen duren. Maar als de Palestijnen zich gaan richten op de opbouw van hun eigen leven, in plaats van het bestrijden van Israël, zal die er komen.”

    Over de auteur