fbpx
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Wat zegt Thora over jaloezie?

    Rabbijn mr. drs. R. Evers - 1 mei 2019

    We lezen midden in het derde boek van de Thora over naastenliefde en de plicht anderen (en onszelf) terecht te wijzen als we iets fout doen. Vanaf Leviticus hoofdstuk 19 vers 16 staan er een aantal zeer hoogstaande voorschriften die we in deze tijd van Facebook en twitter nauwelijks nog hoog kunnen houden:

    16 “Gij zult niet als roddelaar onder uw mensen rondgaan; gij zult niet werkeloos toezien hoe uw naaste ten gronde gaat; Ik ben G’d.”

    17 “Haat uw broeder niet in uw hart; gij zult uw naaste duidelijk en meerdere malen terecht wijzen; u zult zijn zondig gedrag niet tolereren.”

    18 “U mag geen wraak nemen of wrok koesteren; U moet uw naaste liefhebben als uzelf; Ik ben G’d.”

    Voor moderne mensen is dit een vrome preek, waarvan de inhoud volledig buiten de dagelijkse realiteit staat. ‘Hoe kunnen we van andere mensen houden ondanks hun overduidelijke gebreken?’ is de onmiddellijke respons.

    “Vergelijk jezelf met G’d en niet met je medemens. Je bespaart jezelf een hoop ongenoegen.”

    Daarnaast bestaat er nog een uitermate giftige emotie die we meestal maar nauwelijks de baas kunnen worden. Deze totaal zinloze en irrationele gevoeligheid heet jaloezie of afgunst. Jaloezie staat naastenliefde in de weg en zelfs zo erg, dat G’d het nodig heeft gevonden om deze negatieve gevoelens direct, duidelijk en zonder voorbehoud te verbieden in de Tien Geboden: “U zult het huis van uw naaste niet begeren, u zult de vrouw van uw naaste niet begeren, noch zijn knecht of dienstmeisje, noch zijn os of ezel, niets dat van uw naaste is” (Exodus 20:17).

    De basale emotie hierbij is steeds de ongefundeerde en ook totaal onnodige afgunst. Nijd en jaloezie richten de mens te gronde. Het kan zelfs zo ver gaan dat men alle andere mensen ieder succes misgunt. Ik had ooit een kennis, die zonder blikken of blozen verklaarde dat het zijn grootste plezier was dat iemand anders faalde of mislukte. Zijn eigendunk was zo intens beschadigd, dat hij andermans geluk eenvoudig niet kon verdragen. Wanneer het een ander goed ging, knakte er iets in hem.

    Dat jaloezie een uiterst destructieve emotie is, blijkt al direct aan het begin van de Bijbel. Kain wordt jaloers op Abel omdat G’d diens offer wel, maar zijn offer niet accepteert. Kain vermoordt daarop de helft van de mensheid. Jaloezie is ook een zelfdestructieve neiging. Veel van onze levensvreugde gaat kapot aan afgunst.

    We worden jaloers wanneer we ons met anderen vergelijken. Dit kan bewust gebeuren maar meestal gaat dit onbewust. Hoe meer we onszelf met onze vrienden vergelijken des te groter is het gevaar dat we ook daadwerkelijk jaloers worden. We leven in een tijd waarin openheid en duidelijkheid gepropageerd wordt. Transparantie heeft zijn goede kanten maar kent ook zijn negatieve aspecten.

    Vroeger was het zo in Nederland dat we nauwelijks over onze salarissen spraken. In sommige bedrijven is het inmiddels gewoon geworden dat iedereen alles van de andere medewerkers moet weten, met name ook hun inkomsten. Men publiceert dan alle salarissen met als gevolg dat de medewerkers die onder het gemiddelde verdienen zich vreselijk benadeeld voelen.

    Vrijwel iedereen heeft tegenwoordig Facebook (ik niet, overigens). Veel vrienden en likes zijn natuurlijk erg leuk, maar de psychologie van Facebook is niet altijd even bevorderlijk voor onze psychische gezondheid. We presenteren onszelf over het algemeen op een positieve manier. Hierdoor ontstaat de indruk bij onze ‘vrienden’ op Facebook, dat bij ons alles goed gaat. Nog nooit in de menselijke geschiedenis hebben we zo veel inkijk gehad in andermans privéleven. Hierdoor vergelijken wij onszelf doorlopend met onze buren en vrienden waardoor veel negatieve emoties kunnen ontstaan.

    Ook in de Bijbel geldt: voorkomen is beter dan genezen. Herken dit euvel in onze moderne maatschappij en wees er bedacht op. Voorkom het door niet in de val te trappen die de moderne media ons voorhouden. Besef te allen tijde, dat we tevreden mogen zijn met ‘ons deel’, ons deel in deze wereld en het geluk dat ons wordt toegemeten. Vergelijk jezelf met G’d – een oud-Joods gezegde – en niet met je medemens. Je bespaart jezelf een hoop ongenoegen.

    Over de auteur