fbpx
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Jaloezie en verwachting

    Rabbijn mr. drs. R. Evers - 21 juni 2019

    We lazen afgelopen Sjabbat in de Thora Numeri 5:12 e.v.: “Iedere man wiens vrouw een misstap begaat en hem ontrouw is geworden.” Het omgekeerde is natuurlijk ook mogelijk: dat de man lijkt vreemd te gaan. In het kielzog van deze tekst werd deze week veel aandacht besteed aan jaloezie, overspel en misstappen in het huwelijk. We mogen andermans echtgenoten niet begeren.

    Het Tiende Gebod

    Waarom is het verbod om te begeren het laatste van de Tien Geboden? Omdat jaloezie een bijna niet te beheersen emotie is. Zelfs als men alle lessen van de eerste negen geboden bij zichzelf gerealiseerd heeft, is het tiende gebod de toetssteen van het ware geloof in G’d. Men kan jaloezie alleen ontstijgen als men zijn emoties en ongegronde verwachtingen in de hand heeft.

    Foute verwachtingen

    De fout begint bij het denken en het verwachtingspatroon maar de emotie volgt op de voet. Vele mensen denken dat een kleine flirt moet kunnen. Ze vergeten echter dat zelfs de kleinste afwijking van de huwelijkse moraal enorme gevolgen kan hebben. Het escaleert binnen de kortste keren. Jaloezie vloeit voort uit de laagste regionen van onze menselijke geest en kan door de geringste aanleiding getriggerd worden.

    “Kijk naar je eigen ziel, staar je niet blind op een ander persoon.”

    Regel je verwachtingen goed

    Hoe kun je je eigen verwachtingen en de gevoelens van anderen een beetje in de hand houden? We genereren doorlopend verwachtingen. De meeste verwachtingen ontstaan spontaan. Dat gebeurt onbewust. Veel van onze dagelijkse routine is daarop gebaseerd. We staan ’s ochtends vroeg op omdat we aannemen dat de zon weer opgaat. Dat is normaal en hoort bij het leven. Zo heeft G’d de Schepping en de menselijke psyche gemaakt. Maar verkeerde verwachtingen creeren verkeerde emoties waardoor het in veel relaties al heel snel fout loopt.

    ‘Het zal wel loslopen’

    Men verwacht bijvoorbeeld veel geluk of plezier van een nieuwe flirt. Maar iedereen voelt op zijn klompen aan dat flirten helemaal fout is en dat onze partner er niet echt blij of echt niet blij van wordt. Men verwacht echter dat het wel los zal lopen, de flirt niet zo echt serieus is en van voorbijgaande aard zal zijn, de huwelijkstrouw er niet onder zal leiden en dat de levenspartner het wel zal vergeven of door de vingers zal zien.

    Transgenerationele schade

    Veel aspecten van het leven maar zeker ook deze escapades zijn geheel gebaseerd op dromen, verlangens, aannames, inschattingen, ‘winst- en verliesberekeningen’ en verwachtingen. Maar het moge duidelijk zijn dat zelfs de geringste misrekening of foute inschatting van een van de samenstellende componenten tot de grootste ellende kan leiden waarvan de schade – ook voor de komende generaties – niet te overzien is.

    Frustratie, woede en agressie

    Jaloezie is een gevolg van vergelijken. We worden jaloers als we onze partner dreigen te verliezen. We gaan onszelf met de concurrent vergelijken. We raken buiten zinnen van onzekerheid. We beginnen te twijfelen aan onszelf. Onbegrip, onzekerheid en depressie leiden tot wanhopige situaties. De echtelieden raken van elkaar vervreemd. Vertwijfeling alom. Frustratie, woede en agressie worden ons deel. Uiteindelijk is het een groot drama voor iedereen.

    Schuldvraag?

    De partner die zijn ‘geluk buitenshuis’ zoekt was verveeld, geirriteerd en ongelukkig. Maar ook hier ligt weer een valstrik: ‘the others grass is always greener’ – buurmans gras lijkt altijd groener. De bedrogen partner gaat overigens lang niet altijd vrijuit. Hij of zij had wellicht meer kunnen investeren in zijn of haar huwelijk.
    Wie er ook ‘schuldig’ is, het effect van deze rampzalige situatie is dramatisch. En dit geldt beide kanten op. De man wordt jaloers en de vrouw denkt dat het bij de nieuwe vlam absoluut leuker is. Meestal eindigt dit in een grote teleurstelling.

    Zoek het geluk binnenshuis

    Er is een bekende chassidische uitspraak, die ons leert dat wanneer we over honderdtwintig jaar Boven komen de enige echte vraag is: “Mosje waarom ben jij niet Mosje geworden?”. Vergelijk je niet constant met een ander. Kijk naar je eigen ziel, vergelijk jezelf met je eigen capaciteiten en talenten en staar je niet blind op een ander persoon. En hetzelfde geldt voor je levenspartner. Vergelijk hem of haar niet constant met andermans partner. Toegegeven: in onze media- en prestatiemaatschappij is dit bijna onmogelijk. Dat verklaart waarom we tegenwoordig met al onze luxe nauwelijks gelukkiger zijn geworden dan 100 of 200 jaar geleden.

    Organiseer je verwachtingen actief

    Een andere chassidische wijsheid leert, dat we onze verwachtingen niet te hoog moeten stellen. Niemand verlangt naar iets wat voor hem of haar onbereikbaar is. Als iedereen zich realiseert, dat de vrouw of man van een ander absoluut niet voor hem of haar bestemd is, zijn wij een stuk verder in de beheersing van onze emoties en wordt de wereld er een stuk beter op. Verbeter de wereld, begin bij de eigen jaloezie!

    Over de auteur