fbpx
  • De Israëlische minister van Defensie Lieberman kondigt zijn aftreden aan, 14 november 2018. - Foto: Yonatan Sindel/FLASH90
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Opnieuw naar de stembus

    Yochanan Visser - 4 juni 2019

    Israёl gaat opnieuw naar de stembus. Dit werd na een paar chaotische dagen vorige week duidelijk nadat Premier Benjamin Netanyahu faalde om een coalitie te vormen in de zeven weken na de verkiezingen begin april. Ondanks de overwinning van de Likoedpartij die 35 zetels haalde in die verkiezingen en een ruime meerderheid van 65 zetels voor het rechtse blok, bleek dat Netanyahu niet in staat was om een regering met een meerderheid van minimaal 61 zetels te vormen.

    Dit gebeurde na koorstachtige last-minute onderhandelingen waarbij Netanyahu zelfs probeerde om de linkse Arbeiderspartij over te halen om zitting te nemen in de nieuwe regering. Avigdor Liberman, de leider van de rechts-seculiere Israel Beiteinoe partij, werd aangewezen als de hoofdschuldige voor het mislukken van de coalitieonderhandelingen. Liberman wilde niet akkoord gaan met een compromisvoorstel over een wetsvoorstel dat de dienstplicht voor ultra-orthodoxe yeshivastudenten zou regelen.

    “Liberman stapte uit de coalitie omdat hij niet opnieuw gezien wilde worden als een zwakke leider.”

    Legerdienst voor orthodoxe yeshivastudenten

    Onder de nieuwe wet zouden yeshivastudenten geleidelijk worden verplicht om dienst te nemen in het Israёlische leger (IDF). Yeshiva’s (Thorascholen) zouden boetes moeten betalen wanneer zij zich niet zouden houden aan de toenemende quota’s ieder jaar.

    De raad van Thorageleerden van de ultra-orthodoxe politieke partijen in Israёl ging begin vorige week akkoord met een compromis voorstel van Likoed dat de vorming van een nieuwe rechtse regering alsnog mogelijk had moeten maken. Liberman hield echter vast aan zijn oorspronkelijke wetvoorstel en zwichtte ook niet toen de Amerikaanse regering van Donald Trump zich naar verluid mengde in de controverse.

    Trump schreef op Twitter dat hij het essentieel achtte om de samenwerking met Netanyahu voort te zetten om zo de Amerikaans-Israëlische alliantie in het Midden-Oosten te versterken. De kwestie van de dienstplicht voor ultra-orthoxe yeshivastudenten houdt de gemoederen in Israёl al jaren bezig en zorgde regelmatig voor politieke crises. De seculiere partijen willen dat de dienstplicht voor iedereen gelijk is en stuurden jaren geleden al aan op gedwongen dienstplicht voor de ultra-orthodoxen.

    Imago van sterke leider

    In dit geval speelde er nog iets anders dat de mislukking van de coalitieonderhandelingen veroorzaakte. Liberman’s achterban bestaat voornamelijke uit anti-religieuze, seculiere Russische immigranten. Velen van hen zijn niet-Joods maar dienen wel in de IDF. De uit de Sovjet-Unie afkomstige Israëli’s steunen Liberman omdat hij eveneens afkomstig is uit de voormalige Sovjet-Unie en het imago heeft van een sterke leider. De Yisrael Beiteinoeleider heeft verschillende ministersposten bekleed en was tot november vorig jaar Minister van Defensie.

    In die rol werd hij vaak hevig bekritiseerd over vermeende zwakheid tegenover de Palestijnse terreurbewegingen in Gaza. Toen in november vorig jaar Hamas en Islamitische Jihad Israёl bombardeerden met honderden raketten ontstond er een meningsverschil tussen Liberman en Premier Netanyahu die geen nieuw IDF-grondoffensief in Gaza wilde. Netanyahu zei toen dat er overwegingen waren die te maken hadden met de algemene veiligheidssituatie van Israёl die hem deden besluiten om af te zien van een dergelijk grondoffensief.

    Liberman besloot daarop om af te treden en stapte uit de coalitie omdat hij niet opnieuw gezien wilde worden als een zwakke leider die het niet aandurfde om de IDF opnieuw Gaza te laten binnentrekken. De Yisrael Beiteinoe leider veroorzaakte daarmee de val van de vierde regering van Netanyahu maar redde zijn imago van sterke leider tegenover zijn achterban.
    Ook in het geval van de dienstplicht van de ultra-orthodoxen wilde Liberman niet opnieuw worden gezien als een leider die zwicht onder de druk van grotere partijen en specifiek onder de druk van Premier Netanyahu en hield dus vast aan zijn eisen.

    Opnieuw naar de stembus

    Op de achtergrond spelen echter ook persoonlijke kwesties. De relatie tussen Liberman, die ooit als Netanyahu’s bureauchef functioneerde, is al jaren niet optimaal en sommige commentatoren denken dat het feit dat Liberman de coalitievorming kon maken of breken en wraakgevoelens een rol speelden in het gedrag van de voormalige minister. De crisis werd dus niet opgelost op het laatste moment zoals in het verleden vaak gebeurde en Israёl gaat op 17 september opnieuw naar de stembus.

    Wanneer we een nieuwe peilingen mogen geloven, zal het algemene politieke plaatje in Israёl bij die nieuwe verkiezingen echter nauwelijks veranderen. Likoed zal opnieuw de grootste partij worden met 35 zetels terwijl de Blauw-wit partij van Benny Gantz en Yair Lapid een zetel zal verliezen. Yisrael Beiteinoe zou een zetel winnen en uitkomen op zes.

    De grootste verandering zou echter zijn de come-back van de Nieuw Rechtspartij van de populaire ministers Ayelet Shaked en Naftali Bennet die bij de verkiezingen op 9 april jl. 1000 stemmen te kort kwam om de kiesdrempel te passeren.

    Nieuw Rechts zou volgens de nieuwe peiling van Politics Panels Research Institute vijf zetels winnen in de nu opnieuw ontbonden Knesset en dat zou het rechtse blok in Israёl aanzienlijk versterken. Afgelopen zondag ontsloeg Netanyahu Shaked en Bennet en zij zullen vervangen worden door Likoedleden. Het werd niet direct duidelijk wat er achter deze beslissing zat.

    Het publiek in Israël vertoont nu tekenen van walging met de wijze waarop politici van verschillende partijen, inclusief, de oppositie zich gedroegen tijdens en na de politieke crisis. Dit zal naar verwachting de opkomst bij de verkiezingen op 17 september negatief beinvloeden.

    Over de auteur