fbpx
  • President Reuven Rivlin benoemt Benjamin Netanyahu om een nieuwe regering te vormen. - Foto: Flash90
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Coalitievorming in Israël uitgelegd

    Yochanan Visser - 26 september 2019

    Op donderdag kwamen de definitieve resultaten van de nieuwe verkiezingen in Israël binnen. Die toonden aan dat de Likoedpartij van premier Benjamin Netanyahu één zetel meer had gekregen. Hierdoor krijgt Likoed nu 32 zetels in de nieuwe Knesset. Blauw en Wit won de nieuwe verkiezingen met 33 zetels, maar leider Benny Gantz slaagde er niet in een meerderheid van aanbevelingen voor de taak om een regering te vormen te verkrijgen. Gantz ontving 54 aanbevelingen, terwijl 55 leden van het rechtse blok voorstelden om Netanyahu deze taak te geven.

    Na overleg met Gantz en Netanyahu besloot President Reuven Rivlin om Blauw en Wit en Likoed eerst de gelegenheid te geven om verkennende gesprekken te voeren over de vorming van een nationale eenheidsregering. Netanyahu en Gantz kwamen maandag bijeen en besloten onderhandelingsteams te vormen die de mogelijkheid zouden gaan onderzoeken om een dergelijke regering te vormen. Er waren echter enkele problemen die moesten worden opgelost voordat vooruitgang kan worden geboekt bij deze onderhandelingen.

    Struikelblokken

    Allereerst moest Blauw en Wit haar embargo op Netanyahu laten vallen. De partij zei vóór de verkiezingen dat Netanyahu als Likoedleider moest aftreden als Likoed een eenheidsregering zou willen vormen met de centrumlinkse partij. Media melden op woensdag dat Likoed een rotatieovereenkomst had voorgesteld voor de functie van premier waarbij Netanyahu één jaar dienst zou doen als premier en Gantz drie jaar.

    Een ander probleem was de overeenkomst tussen de rechtse partijen die als één blok wilden onderhandelen over de vorming van een eenheidsregering. Blauw en Wit leiders hebben duidelijk gemaakt dat ze niet geïnteresseerd waren in toetreding tot een eenheidsregering die de religieuze partijen omvat en wilden een dergelijke regering alleen met Likoed vormen. Blauw en Wit zou moeten kiezen tussen deelnemen aan een door Netanyahu geleide regering en een nieuwe regering die de religieuze partijen omvat omdat Likoed Netanyahu niet zal laten vallen zolang hij niet wordt aangeklaagd wegens corruptie. De hoorzitting over Netanyahu’s vermeende corruptie staat gepland voor 2 oktober.

    Dan waren er de eisen van Blauw en Wit dat de nieuwe Israëlische regering openbaar vervoer op Sjabbat, het burgerlijk huwelijk, gemengd gebed aan de Westelijke Muur, de tweede heilige plaats in het Jodendom, en de goedkeuring van een wetsontwerp voor dienstplicht voor alle ultraorthodoxe yeshiva (Tora school) studenten moet toestaan. Deze eisen vormden een groot struikelblok voor de vorming van een regering van nationale eenheid, zelfs zonder de religieuze partijen, omdat Likoed’s achterban bestaat uit een meerderheid van traditionele en religieuze Joden.

    Blauw en Wit onderhandelaars zeiden ondertussen dat ze slechts de positie van Likud wilden weten en hun standpunten in deze fase van het onderhandelingsproces kwamen toelichten. Rollen en portfolio’s in de nieuwe regering zullen later worden besproken.

    Netanyahu formateur

    TV kanaal 13 in Israël meldde dinsdag dat Gantz een ingrijpend voorstel zou hebben gedaan om de oppositie in zijn partij tegen een door Netanyahu geleide regering te verzachten. Volgens de linkse krant Ha’aretz gaf Gantz echter zijn recht om de eerste te zijn die probeert om een coalitie te vormen al op, omdat hij liever wachtte tot Netanyahu het eerst probeert en dan vervolgens faalt. De krant noemde dit een “capitulatie zonder slag of stoot” en beweerde dat Gantz “de hoop en verwachtingen van zijn kiezers had weggegooid.”

    Op woensdagavond werd duidelijk dat de eerste poging om een eenheidsregering te vormen had gefaald door de opstelling van Blauw en Wit. Rivlin besloot vervolgens om Netanyahu te benoemen als formateur, maar maakte duidelijk dat hij nog steeds vond dat er een nationale eenheidsregering zou moeten komen.

    De mogelijkheden op een rijtje

    Hier zijn in het kort alle mogelijkheden voor de voortzetting van het coalitievormingsproces in afnemende mate van waarschijnlijkheid.

    Waarschijnlijk:

    1. Blauw en Wit sluit zich alsnog aan bij Netanyahu in een brede eenheidsregering (waarschijnlijk zonder Avigdor Liberman de leider van de rechtse partij Yisrael Beiteinoe).
    2. De Arbeiderspartij sluit zich aan bij een door Netanyahu geleide rechtse regering.
    3. Nieuwe verkiezingen.

    Minder waarschijnlijk:

    1. Yisrael Beiteinoe leider Liberman bedenkt zich alsnog en sluit zich aan bij een door Netanyahu geleide rechtse regering.
    2. Blauw en Wit (een combinatie van drie partijen) valt uit elkaar en Gantz ‘eigen partij sluit zich aan bij een door Netanyahu geleide rechtse regering.
    3. Likoed laat Netanyahu vallen en sluit zich aan bij een door Gantz geleide eenheidsregering.

    Zeer onwaarschijnlijk:

    1. Gantz stelt een minderheidsregering samen met Liberman en externe Arabische steun.
    2. Gantz stelt een meerderheidcoalitie samen met de ultraorthodoxe partijen en Liberman.
    3. Gantz stelt een meerderheidcoalitie samen met de Arabische lijstverbinding en ultraorthodoxe partijen.
    4. Gantz stelt een meerderheidcoalitie samen met de Arabische lijst en Liberman.

    Wanneer Netanyahu er niet in slaagt om een regering te vormen zal Rivlin aan Gantz vragen om de taak over te nemen van de huidige premier. Gantz heeft Dan 28 dagen de tijd zonder verlenging. Wanneer Gantz er ook niet in slaagt, heeft de Knesset 21 dagen om een derde kandidaat voor te stellen. Die mogelijkheid kan echter alleen gebeuren als 61 of meer leden van Knesset die specifieke persoon voorstellen. Het is echter moeilijk om te zien hoe die kandidaat de steun van 61 of meer Knessetleden zal kunnen krijgen, en niet in staat was om eerder een coalitie op te zetten.

    Indien dit allemaal mislukt, worden er automatisch verkiezingen gehouden en is er geen nieuwe stemming in de Knesset nodig om die te bepalen.

    Over de auteur