fbpx
  • Blauw Witaanvoerders vieren de nipte verkiezingsoverwinning. Benny Gantz in het midden. - Foto: Flash90
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Geen duidelijke coalitie na verkiezingsuitslag

    Yochanan Visser - 18 september 2019

    De tweede parlementsverkiezingen in Israël leveren naar alle waarschijnlijkheid een nieuwe winnaar op in de vorm van de Blauw Wit partij, een samenwerkingsverband van drie seculiere partijen aan de linkerkant en het centrum van het politieke spectrum in de Joodse staat.

    Nadat alle stemmen, met uitzondering die van IDF-soldaten, handmatig waren geteld, bleek de partij van Benny Gantz, Moshe Ya’alon en Yair Lapid één zetel meer te hebben dan de Likoed van huidig premier Benjamin Netanyahu. Netanyahu, de langstzittende Premier in de geschiedenis van Israël en zijn partij Likoed behaalden 31 zetels, een verlies van vier zetels ten opzichte van de verkiezingen in april.

    Blauw en Wit werd de grootste partij met 32 zetels, een verlies van 3 ten opzichte van april. Dit wil niet zeggen dat de zaken gedaan zijn en dat Israël nu spoedig een nieuwe regering zal krijgen die een einde zal maken aan het tienjarige bewind van Netanyahu.

    “Wat bijna zeker is op dit moment, is dat Gantz het mandaat zal krijgen om een nieuwe regering te vormen.”

    De meer dan 8 procent stemmen van IDF-soldaten zouden Likoed alsnog een extra zetel kunnen geven en hetzelfde geldt voor de rechtse partij Yamina.

    Links blok

    Het linkse blok waartoe Blauw en Wit behoort omvat de Democratische Unie die slechts vijf zetels in de wacht sleepte en de Arbeiderspartij die samen met de partij Gesher deelnam aan de verkiezingen. Dit Gesher-Arbeiderspartijverbond won slechts zes zetels, een historisch laagtepunt voor de partij die Israël sinds de oprichting van de staat decennia lang regeerde.

    In totaal heeft het centrumlinkse blok dus slechts 43 van de 120 zetels van de Knesset in handen en kan zelfs met behulp van de gezamenlijke Arabische lijst, die 13 zetels won, geen meerderheidsregering vormen.

    Rechtse blok

    Daar staat tegenover dat het rechtse blok onder aanvoering van Likoed tot nu toe ook niet verder kwam dan 55 zetels, Yisrael Beiteinu niet meegerekend.

    De natuurlijke coalitiepartners voor Likoed zijn de Sefardisch orthodoxe partij Shas (9 zetels), Verenigd Tora Judaïsme (de Ashkenazi orthodoxe partij met 8 zetels) en Yamina (nationaal religieus, 7 zetels) en tot voor kort Yisrael Beiteinu dat de grootste winnaar werd van de verkiezingen met 9 zetels, een winst van vier zetels ten opzichte van april.

    Yisrael Beiteinu maakte deel uit van de regering die Netanyahu in 2015 vormde en werd tot voor kort gezien als een natuurlijk coalitiepartner, ondanks politieke verschillen met de drie religieuze partijen.

    De partij van de Russisch sprekende Avigdor Liberman stapte uit die regering in november 2018. Officieel vanwege een meningverschil over een wet die diensplicht voor ultraorthodoxe yeshivastudenten had moeten vaststellen. Op de achtergrond speelden echter persoonlijke relatieproblemen tussen Netanyahu en Liberman een rol.

    Nationale eenheidsregering

    Liberman wil nu een nationale eenheidsregering van seculiere partijen die zou moeten bestaan uit Likoed, Blauw Wit en Yisrael Beiteinu. Het probleem daarmee is, is dat Blauw Wit-leider Benny Gantz en andere prominente politici van de nieuwe partij de vorming van een regering met Likoed hebben uitgesloten zolang Netanyahu partijleider van Likoed is.

    De huidige premier is uitermate onpopulair onder de leden van Blauw Wit en men voert tevens het argument aan dat Netanyahu een kans maakt om strafrechtelijk te worden vervolgd vanwege vermeende corruptiepraktijken.

    Prominente Likoed leden hebben al aangegeven dat men niet van plan is om Netanyahu te laten vallen als partijleider en daarmee lijkt de vorming van een regering van nationale eenheid een uitermate gecompliceerde zaak.

    De mogelijkheid dat Blauw Wit een regering zal vormen met de verenigde Arabische lijst lijkt al evenmin reëel vanwege het feit dat Gantz dit idee op voorhand heeft getorpedeerd. Gantz heeft gezegd dat de anti zionistische Arabische partij geen onderdeel van enige regering kan zijn.

    Likoed deelt dat standpunt en zal onder geen enkele voorwaarde een coalitie vormen met de Arabische partijen die men als vijandig beschouwd ten opzichte van de Joodse staat.

    Geen nieuwe verkiezingen

    Aan de andere kant hebben bijna alle partijen duidelijk gemaakt dat zij niet opnieuw verkiezingen willen, omdat die zeer waarschijnlijk de huidige coalitievormingsproblemen opnieuw niet zullen oplossen.

    Yisrael Beiteinu heeft duidelijk de sleutel tot een nieuwe coalitie in handen. Het zou kunnen dat de partij in een centrumlinkse coalitie zal stappen omdat Liberman in hoofdzaak een pragmatist is. Daarmee zouden Gantz, Ya’alon en Lapid echter nog steeds geen meerderheidsregering hebben en de kans dat Yamina in zo’n coalitie stapt is vrijwel nihil.

    Onzekere formatie

    Wat bijna zeker is op dit moment, is dat Gantz het mandaat zal krijgen om een nieuwe regering te vormen. Hij zal dan met zijn achterban moeten overleggen over wat te doen met Netanyahu wiens positie binnen Likoed onaantastbaar lijkt.

    Het probleem met Netanyahu zou echter kunnen worden opgelost op het moment dat de huidige premier in staat van beschuldiging zal worden gesteld. In dat geval zullen prominente Likoedleden waarschijnlijk meer open staan voor het idee van het benoemen van een nieuwe partijleider.

    Een andere mogelijkheid is dat de Arbeiderspartij onder bepaalde voorwaarden lid zal worden van een regering van Netanyahu omdat Orly Levy, de leider van de Gesher partij die een samenwerkingspact sloot met de Arbeiderspartij, rechtse standpunten aanhangt op het gebied van internationale politiek.

    Veiligheidsstandpunten gelijk

    Wat duidelijk is dat Blauw en Wit op het gebied van de nationale veiligheid geen wezenlijke andere standpunten heeft dan Likoed en dit is nog altijd het belangrijkste onderwerp in de Israëlische politiek.

    Gantz is voor voortzetting van de politiek ten opzichte van Iran en sluit ook de invoering van Israëlische soevereiniteit over de Jordaan Vallei niet uit. Blauw en Wit is wel tegen Israëlische soevereiniteit over de Joodse dorpen en steden in Judea en Samaria, de zogenaamde Westelijke Jordaanoever.

    Over de auteur