fbpx
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    De bijzondere Joodse school in Amsterdam

    Joanne Nihom - 4 oktober 2019

    Afgelopen augustus vond in Israël een reünie plaats van mijn middelbare school, het Joods Lyceum in Amsterdam. Veel van de oud-leerlingen verhuisden naar Israël. Het was een weerzien van veel oude en nieuwe bekenden. Ik had de eer de openingstoespraak te houden. De school was en is uniek.

    ‘Een warm bad, liberaal en orthodox, orthodox en liberaal, nooit iets uit te hoeven leggen, een grote familie. Een warme, huiselijke plek. Onze bijzondere school.

    Allen van harte welkom.

    Een speciaal welkom aan onze nieuwe Nederlandse ambassadeur in Israël, Hans Docter. Baruch Haba, van harte welkom. We zijn vereerd dat u vandaag aanwezig bent en op deze manier kennis maakt met een gedeelte van de Nederlandse gemeenschap in Israël.

    In 1918 onderzocht de Centrale Commissie tot Religieuze en Morele verheffing der Joden in Nederland de mogelijkheid een eigen Joodse middelbare school op te richten. De Joodse gemeenschap zat niet bepaald te springen om een eigen school en daarom waren de nodige extra financiën niet te vinden. Het duurde nog eens tien jaar totdat de Joodsche Hogere Burgerschool met vijfjarige cursus werd opgericht. De behuizing was verre van fraai. Men moest zich behelpen met een oud herenhuis op de Herengracht 501, dat eerder als kantoorgebouw had gediend en waarin met het groeien van de school van één naar vijf klassen elk hokje gebruikt moest worden.

    Nog eens tien jaar later werd het gebouw aan de Voormalige Stadstimmertuin 2 in gebruik genomen, midden in de toenmalige Jodenbuurt, waar de meeste leerlingen woonden en waar de meesten van ons die hier aanwezig zijn vanavond, hun herinneringen hebben liggen. Tijdens de oorlogsjaren werd de school gesloten omdat leraren en leerlingen óf ondergedoken waren óf gedeporteerd werden.

    Na de oorlog, in 1945, opende de school niet direct. De Amsterdamse Joodse gemeenschap was er slecht aan toe… In augustus 1945 werd het G.I.C.O.L. (Gemeentelijke Inhaal Cursus Ondergedoken Leerlingen) geopend. Deze openbare school had bijna uitsluitend Joodse leerlingen. Ze hadden niet alleen allemaal een achterstand, maar ook grote trauma’s. Drie jaar lang huisde men in de 2e Boerhavestraat en in 1953 werd uiteindelijk de school aan de Voormalige Stadstimmertuinen weer geopend.

    ‘Een warm bad, liberaal en orthodox, orthodox en liberaal, nooit iets uit te hoeven leggen, een grote familie.’

    Het aantal leerlingen varieerde… de klassen waren klein. Dat gaf een intieme sfeer. In de zeventiger jaren vond een groei plaats. Inmiddels had door de Mammoetwet de H.B.S. plaatsgemaakt voor de HAVO en het VWO. Later werd er ook nog een MAVO-afdeling toegevoegd.

    De school aan de Voormalige Stadstimmertuin werd te klein en voldeed niet meer aan de eisen van de tijd en de school verhuisde naar Buitenveldert waar op 28 mei 1980 door minister Pais het gebouw officieel werd geopend. De naam Maimonides Lyceum werd veranderd in: Joodse Scholengemeenschap Maimonides.

    Een reünie organiseren…  het is terug naar de oude schooltijd, veel vragen, nog meer vragen en… best wel lastige leerlingen.

    • Ik kom wel, ik kom niet, ik kom toch, nee het lukt me toch niet.
    • Als ik aan de zaal betaal, krijg ik dan dezelfde korting als wanneer ik gelijk had betaald?
    • Gisteren nog: ik heb betaald, maar het lukt me toch niet te komen, mag ik mijn geld terug?
    • Als ik om acht uur kom, hoef ik dan geen toegang te betalen?

    Toch is het gelukt, alle vragen werden beantwoord en vanavond zijn we hier, bij elkaar.

    Wij hebben op een bijzondere school gezeten.

    Het was hier waar  generaties jongeren van na de oorlog hun plek vonden en vrienden voor het leven maakten. Waar een gemene deler was en is, ons Jodendom. Waar niet alleen wij, de leerlingen,  elkaar kenden en alles over elkaar wisten,  maar ook hetzelfde gold voor onze ouders.

    De school was ook bijzonder door de unieke rectoren en leraren; zoals we hier vandaag zitten, weten we alle namen nog en al  hun gekke, rare en bijzondere eigenschappen. De school was meer dan een school, het was voor velen een thuis.

    Als ik aan mijn schooltijd denk…

    De Stadstimmertuinen, warm, fijn, de kantine, tweede generatie, iedere dag in de bus, want ik woonde in het Gooi, lachen, huilen, zwemmen op de Heilige weg, de Amstel, Joodse lessen, saamhorigheid… tijdens de uitreiking van mijn diploma huilde ik, ik wilde niet van school.

    En zo heeft iedere leerling haar of zijn herinneringen. Ik wens ons allen een fijne middag en avond en nog vele jaren.’

    Een sfeerimpressie:

    Thema

    Over de auteur