fbpx
  • Het ontvangen van de Thora op de berg Sinaï wordt beschreven in het Thoragedeelte 'Jitro'.
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Doel en middel

    Binyomin Jacobs, opperrabbijn - 14 februari 2020

    Elke week heeft het deel uit de Thora dat op Sjabbat wordt voorgelezen een naam. Deze naam is niet zomaar ‘toevallig’. Deze naam is in feite de kortste samenvatting van de gehele wekelijkse Thoraportie. En dus, zeker als die naam ogenschijnlijk niets van doen heeft met de inhoud, moeten we onszelf afvragen: wat leert die naam ons? Welke boodschap ligt in die naam besloten?

    Het Thoragedeelte van deze week heet Jitro. Jitro was de schoonvader van Mozes en naar hem is deze weeksportie genoemd. Erg vreemd, want juist in dit gedeelte is de essentie heel duidelijk en heel zichtbaar: G’d geeft aan het Joodse volk de Tien Geboden. En wat had er nu logischer geweest als het gedeelte genoemd zou zijn: De Tien Geboden. Of: Matan Thora – het Geven van de Thora. Waarom dan in de titel uitsluitend Jitro, de schoonvader van Mozes.

    Over Jitro wordt verteld dat hij alle afgoden van de wereld had gediend tot hij tot het inzicht kwam dat al die afgoden totaal waardeloos waren en hij de Eeuwige onze G’d ging dienen. Jitro staat symbool voor het negeren van het kwaad, het bewust negeren van al dat tegen de Eeuwige is. En dat is de essentie van de Tien Geboden. De Tien Geboden zijn niet het doel, maar het middel om de Eeuwige te dienen.

    “Geluk en voorspoed zijn niet het doel van ons zijn hier op aarde. Het zijn middelen die God ons heeft aangereikt om Hem te dienen.”

    Eerst moet de mens tot de conclusie en het inzicht komen dat alle onzin waarmee we dagelijks worden geconfronteerd niet gediend mogen worden. Denk even aan de huidige afgod genaamd “ïnternet’ en de vele vormen van ontucht die niet alleen worden aanvaard, maar ook bijna als het doel van ons leven worden ervaren. “Als je maar gelukkig bent”, hoor ik dadelijks om me heen verkondigen. En natuurlijk is geluk een zegen, gelijk gezondheid. En het is mooi als iemand gezond is en ook gelukkig. Maar geluk en voorspoed zijn niet het doel van ons zijn hier op aarde. Het zijn middelen die God ons heeft aangereikt om Hem te dienen.

    Ik spring even van de hak op de tak:

    Tijdens mijn reizen in Oekraïne werd ik geconfronteerd, al vele jaren, met een fenomeen dat me tegenstaat. Veel rabbijnen in afgelegen plaatsen, waar het Joodse leven op een laag pitje staat, betalen mannen om ’s morgens aanwezig te zijn bij het ochtendgebed. Om een volwaardige sjoeldienst te kunnen organiseren moet er een quorum van tien volwassen Joodse mannen zijn, een minjan. Dat lukte kennelijk niet en dus betaalt de rabbijn leden van zijn gemeenschap die kennelijk geld nodig hebben, om aan de dienst deel te nemen. Persoonlijk vond ik dit een verkeerde benadering. Je gaat naar sjoel om de Eeuwige te dienen, niet om daarvoor een financiële vergoeding te ontvangen.

    Maar bij mijn laatste bezoek aan Oekraïne, werden mijn ogen geopend. De rabbijn heeft als doel om deze mannen een volwaardige maaltijd te geven. Hij wil ze echter niet beschamen en ze het gevoel geven dat ze leven van de bedelstaf. En dus geeft hij ze ‘werk’ en het gevoel dat ze iets presteren. Ze worden betaald om naar de sjoel te komen, dat is hun ‘vak’. En na afloop van de dienst staat er een volwaardige maaltijd op ze te wachten. Een maaltijd die ze zelf als het ware hebben verdiend. Dat de rabbijn zo zijn quorum bij mekaar krijg is mooi meegenomen. Maar zijn doel: deze straatarme mensen te eten geven, maar dan wel op een manier dat de bedelaars zichzelf geen bedelaars voelen, maar gewoon betaald werk verrichten. Doel en middel. Dat is de betekenis van Jitro.

    Over de auteur