fbpx
  • VN-Hoge Commissaris van de Mensenrechten Michelle Bachelet. - Foto: screenshot
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    VN presenteert ‘zwarte lijst’

    14 februari 2020

    Woensdag 12 februari 2020 maakte de VN z’n langverwachte en controversiële zwarte lijst bekend van bedrijven die opereren in de Joodse gebieden over de ‘grenzen van voor 1967: oostelijk Jeruzalem, de Westoever en de Golanhoogvlakte.

    De Verenigde Staten en Israël werkten meer dan drie jaar samen om de publicatie van de database – ‘de zwarte lijst’ genoemd – tegen te werken. Ze vreesden dat deze lijst gebruikt zou kunnen worden om degenen te helpen die gekant zijn tegen Israëls huidige positie over de ‘grenzen van voor 1967’ en bedrijven boycotten die banden met deze gebieden onderhouden.

    Israël is het enige land waartegen zo’n lijst van bedrijven verdacht van schending van de internationale wet, is samengesteld.

    Het ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat het de banden verbrak met het VN-kantoor van de Hoge Commissaris voor Mensenrechten, Michelle Bachelet. Zij had de zwarte lijst samengesteld.
    “Wie ons boycot, zal zelf geboycot worden,” lichtte premier Benjamin Netanyahu toe.

    “In plaats dat de organisatie zich met mensenrechten bezighoudt, probeert het alleen maar Israël verdacht te maken.”

    Boycot

    De Palestijnse Autoriteit verwelkomde het vrijgeven van de data en beloofde plechtig de informatie in te zetten om de bedrijven te dwingen niet te opereren ‘over de groene lijn.’ “We zullen ondernemingen die op de lijst vermeld staan, wettelijk laten vervolgen door internationale instituten en gerechtshoven in hun landen omdat ze betrokken zijn bij schending van de mensenrechten in Palestina,“ zei de premier van de PA, Mohammed Shtayyeh. Palestijnen zullen “compensatie eisen” voor wat hij noemde het “illegale gebruik van ons bezette land,” voegde hij eraan toe.

    De publicatie van de lijst komt in de nasleep van de erkenning door de regering van Trump dat de nederzettingen op de Westoever niet illegaal zijn, en dat Israël de gemeenschappen in Judea en Samaria onder de eigen soevereiniteit kan plaatsen. Amerika erkende ook Israëlische soevereiniteit over de Golanhoogvlakte en in het grootste deel van Jeruzalem.

    De lijst omvatte 112 bestaande bedrijven – 94 zijn gevestigd in Israël en 18 in andere landen. Op redelijke gronden is aan te nemen dat deze firma’s banden hebben met Israëlische nederzettingen. Onder deze landen zijn Amerika, Engeland, Frankrijk, Nederland, Thailand en Luxemburg. Het VN-kantoor van de Hoge Commissaris voor Mensenrechten zei dat het een toegevoegd aantal van 76 bedrijven had onderzocht, maar die waren uiteindelijk toch niet op de lijst gezet.

    Onder de geregistreerde bedrijven op de lijst was het grote internationale Voedselconcern General Mills, die wereldwijd bekende merken als Cheerio’s ontbijtgraanproducten en Häagen-Dazs-ijs vervaardigt. Ook de Amerikaanse bedrijven Airbnb en communicatiebedrijf Motorola Solutions staan op de lijst, evenals het Israëlische vervoersbedrijf Egged.

    VN Mensenrechtenraad

    De Mensenrechtenraad van de VN had in 2016 de database al opgevraagd zodat het de illegaliteit van activiteiten in Israëlische nederzettingen kon onderstrepen. Zowel de VS als Israël trokken zich twee jaar geleden terug uit de Mensenrechtenraad van de VN om te protesteren tegen wat zij noemden haar “bevooroordeelde behandeling van de Joodse staat.”

    Netanyahu zei woensdag: “De Mensenrechtenraad van de VN is een bevooroordeeld lichaam dat verstoken is van invloed. Het is niet voor niets dat ik reeds opdracht gegeven heb de banden ermee te verbreken. Het is ook niet voor niets dat Amerika tegelijk met ons deze stap heeft gezet.”

    “In de afgelopen jaren hebben we in de meeste Amerikaanse staten wetten gepromoot die bepalen dat er streng opgetreden moet worden tegen ieder die Israël probeert te boycotten.

    Bijgevolg is dit lichaam onbelangrijk. In plaats dat de organisatie zich met mensenrechten bezighoudt, probeert het alleen maar Israël verdacht te maken. Wij verwerpen met kracht deze lage poging,” zei Netanyahu.
    Bronnen in Jeruzalem zeiden dat Israël slechts een uur voor de publicatie van de lijst via de Amerikanen te horen had gekregen dat dit eraan zat te komen. De bronnen gaven ook aan dat het Kantoor van de Hoge Commissaris voor Mensenrechten en/of de Hoge Commissaris Michelle Bachelet, er niet met Israël over gesproken had.

    ‘Belachelijk’

    Rachel Risby Raz leidt met haar familie een dienstverleningsbedrijf dat voorziet in veiligheidsbewakers. Ze zei dat niemand van de VN contact met het bedrijf had gezocht vóór de bekendmaking van de lijst. De bekendmaking hoorde ze via de media. Ze wist dat haar bedrijf mogelijk erbij zou kunnen zijn, omdat het twee jaar geleden door het VN-Kantoor van de Hoge Commissaris voor Mensenrechten benaderd was. Risby Raz zocht online haar bedrijf op en vond het in de lijst gepubliceerd op de VN-website.

    “Het hele concept van de lijst lijkt behoorlijk belachelijk,” zei ze. In het bijzonder als het mensen als haarzelf betreft die een belangrijke dienst leveren om mensenlevens te redden en die op de een of andere manier ervan profiteren vermeend de internationale wet te schenden.

    President Reuven Rivlin las de namen van sommige bedrijven hardop voor tijdens een bijeenkomst in zijn residentie in Jeruzalem. “Ik ben trots deze bedrijven een platform te geven. Trots om een Israëli te zijn. Ik ben er trots op dat deze bedrijven Israëlische bedrijven zijn, van goede vaderlanders die bijdragen aan de Israëlische samenleving, de economie en vrede. Hoewel we hier op deze plek geen privébedrijven promoten, staan we volledig achter die Israëlische firma’s die met boycot bedreigd worden,” zei Rivlin.

    “Het boycotten van Israëlische bedrijven bevordert niet de vrede en bouwt niet aan vertrouwen tussen beide zijden. We roepen onze vrienden wereldwijd op zich uit te spreken tegen dit schaamteloze initiatief dat ons herinnert aan donkere perioden in onze geschiedenis,” voegde hij eraan toe.

    Diplomatieke verhulling

    “Ik ben me ervan bewust dat dit onderwerp zeer aanvechtbaar is geweest, en zal blijven,” zei Bachelet. “We zijn echter tevreden dat na een uitvoerig en zeer nauwgezet herzieningsproces dit op feiten gebaseerde rapport de serieuze overweging weerspiegelt die gegeven is aan dit ongekende en zeer complexe mandaat; en dat het op juiste wijze beantwoordt aan het verzoek van de Mensenrechterraad van de VN dat vervat is in resolutie 31/36,” zei ze.
    Het Bureau van de Hoge Commissaris voor Mensenrechten liet weten: “Terwijl de nederzettingen op zich als illegaal beschouwd worden onder internationale wet, voorziet dit rapport niet in een wettelijke karakterisering van de onderzochte activiteiten, of van deelname daaraan door de bedrijven.”

    De woordvoerder van Bachelet, Rupert Colvill, zei in een videoboodschap beschikbaar voor verslaggevers, dat het rapport gebaseerd is op uitgebreide contra-checks en het gebruik van bedrijfsjaarrapporten. Hij gaf aan dat het ‘geen zwarte lijst’ is, en dat het rapport ook niet de activiteiten van de bedrijven als illegaal aanmerkt.

    De database zal op 24 februari 2020 tijdens de aankomende zitting van de Mensenrechtenraad van de VN in Genève gepresenteerd worden. Documenten van de raad hebben op zich geen geldingskracht, maar ze worden vaak gebruikt als de basis voor besluiten van de VN elders. Ze zouden ook deel kunnen gaan uitmaken van de drang van de PA Israël aan te klagen bij het Internationale Strafhof. Dit Strafhof is reeds bezig te onderzoeken of ze wettelijke actie kunnen toestaan wat betreft de Israëlische nederzettingen.

    Israëlische reacties

    De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Israel Katz, beschuldigde de VN van schandalig buigen voor organisaties die streven Israël schade te berokkenen, en zei dat de lijst een ‘schandvlek’ betekende op het bureau van Bachelet. Hij beschuldigde haar ervan als medeplichtige in dienst te staan van de BDS-beweging: “De staat Israël zal dergelijk discriminerend en anti-Israëlbeleid niet accepteren, en we zullen er alles aan doen te voorkomen dat dergelijke besluiten geïmplementeerd worden,” zei Katz.

    De minister van Openbare Veiligheid, Gilad Erdan, bekritiseerde het ”schandelijke besluit”, terwijl hij eraan toevoegde: “Het enige wat bereikt zal worden, is dat het levensonderhoud getroffen wordt van duizenden Palestijnen die op dagelijkse basis samenleven en samenwerken met Israëli’s in Judea en Samaria.”

    De minister van Diaspora Zaken, Tzipi Hotovely, noemde de zwarte lijst een “schaamteloze, hypocriete” beslissing. Ze zei dat “geen enkele zwarte lijst de historische verbinding van het Joodse volk met hun land zal ondermijnen.”
    De Yesha Raad veroordeelde de zwarte lijst als antisemitisch: “Voor de staat Israël zijn dit bedrijven die de regionale economie versterken en aan de vrede bijdragen, meer dan wat de VN in heel z’n bestaan ooit heeft gedaan.” De Raad riep ook het Israëlische volk op de firma’s op de lijst te steunen.

    Yossi Dagan, hoofd van de Regionale Raad van Samaria, zei dat de staat Israël als antwoord op de zwarte lijst de Westoever zou moeten annexeren en de soevereiniteit daar uitroepen.

    “Het antwoord van Israël op dit antisemitisch besluit zou de soevereiniteit uitroepen moeten zijn,” zei hij in een verklaring. “Hier wordt gepoogd de staat Israël pijn te doen, en tot een melaatse te maken in de publieke opinie. Israël zou dit moeten behandelen als een vorm van oorlogsverklaring,” zei Dagan.

    Anne Herzberg, advocaat en VN-contactpersoon bij NGO Monitor zei: “Deze bedrijven hebben niets verkeerds gedaan, en vele zijn betrokken bij het voorzien van goederen en diensten aan Palestijnen overeenkomstig de Oslo-Akkoorden. Deze lijst is tot stand gekomen in samenwerking met pro-BDS ngo’s en ngo’s gelinkt aan het Popular Front of the Liberation of Palestine. De belasterde bedrijven zouden moeten beginnen met het plannen van wettelijke stappen tegen de VN-beambten die de lijst hebben voorbereid en degenen die de valse claims ervan zullen verbreiden.”

    Palestijns enthousiasme

    Daarentegen verwelkomden Palestijnen en linkse organisaties de bekendmaking van de lijst. Waarbij het kantoor van de PA-minister van Buitenlandse Zaken, Riyad al-Maliki, de VN-lidstaten en de VN-vluchtelingenorganisatie opriep “aanbevelingen en instructies uit te brengen aan het adres van deze bedrijven om onmiddellijk hun werk met de nederzettingen te beëindigen.”

    De secretaris-generaal van de PLO, Saeb Erekat, zei dat het vrijgeven van de database “de geloofwaardigheid van de Mensenrechtenraad van de VN en internationale organisaties versterkt en stabiliseert.” En dat ten overstaan van de felle aanval en de intense druk door de Amerikaanse regering op deze organisaties en instituten om de implementatie te belemmeren van het wettelijke en humanitaire mandaat dat door de internationale gemeenschap aan de VN Mensenrechtenraad is toevertrouwd.

    “We roepen alle firma’s op hun medeplichtigheid aan het ontkennen van ons onvervreemdbaar recht tot zelfbeschikking te beëindigen… Deze database is de eerste concrete stap richting het Israël verantwoordelijk houden voor z’n illegale koloniale nederzettingen-onderneming in meer dan 50 jaar. Het zou voor de internationale gemeenschap moeten dienen als een herinnering aan het belang van het versterken van de instrumenten om het internationale recht te implementeren. Omdat juist nu de illegaliteit van de Israëlische nederzettingen uitgedaagd wordt door diegenen die roepen om de bestendiging van Israëls beheer over het land, natuurlijke bronnen en het volk van Palestina,” zei Erekat.

    Bruno Stagno, plaatsvervangend directeur van advocatuur bij Human Rights Watch, zei: “Het lang verwachte vrijgeven van de VN nederzettingen-bedrijvendatabase zou alle firma’s moeten waarschuwen: zakendoen met illegale nederzettingen is hulp geven bij in werking zetten van oorlogsmisdaden. De database houdt kritieke vooruitgang bij in de wereldwijde poging te verzekeren dat bedrijven ermee stoppen mensenrechten te schenden en het internationale recht te respecteren … Het hoogste lichaam van de VN, de Mensenrechtenraad, zou moeten veiligstellen dat de database regelmatig wordt bijgewerkt om de bedrijven te assisteren bij het gehoorgeven aan hun internationale wettelijke verplichtingen.”

    Thema

    bdsboycotVN

    Over de auteur