fbpx
  • Lea Farkash aan de schoonmaak van haar oven. - Foto: Alex Farkash
  • Israëlnieuws via Whatsapp

  • Nieuws

    Pesach voorbereiden in crisistijd

    Ruben Ridderhof - 3 april 2020

    Wie Pesach zegt, zegt schoonmaak. Religieuze Joden maken rigoureus hun huis schoon om geen kruimeltjechameets, zuurdesem in huis te hebben als Pesach begint. Lea Farkash uit Jeruzalem begint al weken van tevoren. Het naarste klusje, de oven, doet ze maar als eerste. 

    Als ik haar benader voor het interview, appt Lea terug: “Tuurlijk, we zijn toch opgesloten in huis”. Via een videoverbinding interview ik haar. Het eerste dat opvalt zijn alle post-its die op de kastje in de achtergrond zijn geplakt. “Kijk”, zegt ze, terwijl ze me langs de briefjes rondleidt, “overal staat ‘Pesach’. Dit zijn de kasten die ik al heb schoongemaakt. Die briefjes herinneren ons eraan dat we die kasten niet meer open maken met een koekje in onze handen”, vervolgt ze lachend.

    Hoe grondig maak je die schoon dan?
    “Alles gaat eruit en dan maak ik de planken, deurtjes, álles grondig schoon. Alle boeken stoffen we af en kloppen we zorgvuldig uit, zodat alle kruimels die er eventueel tussen zijn komen te zitten eruit vallen. Zo gaan we het hele huis door. Kijk maar.” En ze neemt me virtueel mee door het huis waar al op een heleboel kasten post-its zijn geplakt met in ’t Hebreeuws ‘Pesach’ erop.

    Hoe lang van tevoren begin je al met schoonmaken?
    “Ik ben al vóór Poerim begonnen, zo’n vijf weken voor Pesach. Het is zo’n gigantische klus. Dan kun je maar beter op tijd beginnen, dan verdeel je de last een beetje. Het is echt een verhuizing in je eigen huis. En dan is ’t bij ons eigenlijk nog niets in vergelijking met hoe het vroeger ging. Onze grootmoeders haalden voor Pesach het hele huis leeg, maakten het grondig schoon en zetten dan de spullen pas terug als die ook allemaal grondig schoongemaakt waren. Bij ons blijft ’t meeste binnenshuis. Ik doe meestal de vervelendste klussen het eerste.”

    “Ik denk dat we hier een bepaald bericht krijgen van Bovenaf, van ‘hé, mensen, word wakker’!”

    Wat vind je de vervelendste klus?
    “De oven. Echt waar. En ik maak hem echt regelmatig schoon hoor, maar nu gaat ‘ie echt helemaal uit elkaar. Alles wat losgeschroefd kan worden gaat los en wordt schoongemaakt. Mijn man Alex haalt de hele oven los en dan gaat ‘ie uit elkaar. Gelukkig kunnen we een hoop onderdelen in de vaatwasser doen. Daar wordt ’t weer als nieuw van.” Ze opent de vaatwasser en laat een aantal brandschone ovenplaten zien. Goed idee! “Ik kan er voorlopig geen brood of cake meer in bakken, maar aardappelen en kip kunnen natuurlijk nog wel.”

    Wát een klus! Heb je nooit zoiets van: laat maar…?
    “Nee, het hoort er gewoon bij, weet je. Ups en downs horen bij het leven. Natuurlijk ben ik ’t wel eens zat. Er zijn ook wel Joden die het minder nauw nemen met de Pesachschoonmaak, maar God heeft van ons gevraagd om geen chameets in huis te hebben, dus maak ik m’n huis schoon. En je moet je beseffen dat ik in een orthodoxe omgeving leef, waar je continu bepaald wordt bij de Eeuwige”, merkt Lea op. “En zeker in deze tijden van crisis word je gewoon wakker geschud.”

    Heeft de huidige coronacrisis nog invloed op hoe je je voorbereid op Pesach?
    “Ja natuurlijk! Het is duidelijk de hand van God dat de wetenschap zó ontwikkeld is en hier komt een virusje en we staan totaal machteloos! Het is echt bizar hoe de wereld binnen twee weken tijd veranderd is in iets dat je je nooit, nooit had kunnen voorstellen. De beurzen ingezakt, miljoenen mensen opgesloten in hun huizen. En wat gaat er hierna gebeuren!? Mensen raken hun baan kwijt. Hoe lang kunnen we dat volhouden? Veel van onze rabbijnen zeggen trouwens dat wat we nu zien gebeuren nog maar het begin is. Ik denk dat we hier een bepaald bericht krijgen van Bovenaf, van ‘hé, mensen, word wakker!’ De vraag is: wat is dat wakker worden? Wat wil God van me? Ik denk dat mensen echt bij zichzelf te rade moeten gaan en tot inkeer moeten komen over hoe we als wereld leven.”

    Is niet Rosj Hasjana, het Joods Nieuwjaar, een tijd van inkeer? Je leeft toch toe naar Pesach, het feest van de verlossing?
    “In het Jodendom wordt gezegd dat je Pesach moet beschouwen als Rosj Hasjana en Rosj Hasjana als Pesach. Met andere woorden: inkeer en verlossing zijn niet los verkrijgbaar. Dat maakt de boodschap van deze crisis zo krachtig op dit moment. Vóór de bevrijding uit Egypte vonden er de meest bizarre dingen plaats. Er staat geschreven dat, vóór de tijd van de Messias de wonderen van de tien plagen niks zullen zijn in vergelijking met de wonderen die dan zullen plaatsvinden. Nou als je de gebeurtenissen in de wereld nu ziet, dan begin je het te begrijpen.”

    Over de auteur