• The Shabbat Queen - beeld: Elena Kotliarker
Nieuws

Jezus en de Sjabbat (deel 1)

Jaap de Vreugd - 22 februari 2016

Nog steeds is de overtuiging dat Jezus met de ‘Joodse’ Sjabbat zou hebben afgerekend gangbaar in brede lagen van het christendom.

Weliswaar is de discussie daarover behoorlijk op gang gekomen, met name sinds de herontdekking van de Joodse wortels van het christendom, toch leeft nog sterk de populaire idee, dat de zondag in plaats van de Sjabbat gekomen is, evenals de doop in de plaats van de besnijdenis, en de kerk in de plaats van Israël.

Het vervangingsdenken is bijzonder taai in de christelijke traditie. De pericopen in het evangelie waarin gesproken wordt over Jezus’ omgang met de Sjabbat worden traditioneel als volgt uitgelegd: Jezus stelt een ‘wettische’ viering van de Sjabbat aan de kaak en wijst die af, en breekt daarmee met de Joodse traditie, die de oorspronkelijke idee van de Sjabbat legalistisch heeft misvormd.

Hij heeft de wet vervuld en de Sjabbat afgedankt; vervolgens komt de zondag op als de rustdag van de christenen (die dan overigens in de christelijke traditie toch vaak weer een ‘wettische’ invulling krijgt, maar dat is een ander verhaal).

“Jezus zegt immers zelf, dat Hij niet gekomen is om de wet en de profeten te ontbinden, maar die te vervullen; en vervullen betekent in elk geval ook: zich aan de regels houden.”

Al vroeg in de christelijke exegese werden de ‘inbreuken’ van Jezus op het Sjabbatsgebod zoals men die in de evangelieverhalen meende te vinden sterk onderstreept, zodat men er zelfs toe kwam te veronderstellen, dat God het Sjabbatsgebod eigenlijk helemaal niet gewild had, of zelfs als een straf aan Israël had opgelegd.

Twee opmerkelijke citaten van zgn. apostolische vaders uit de 2e eeuw spreken hier boekdelen. Van het eerste getuigt een uitspraak van Barnabas: ‘de letterlijke praktijk van de Sjabbat is nooit voorwerp geweest van een gebod van God (Brief van Barnabas)’; van het tweede spreekt de visie van Justinus Martyr, dat God ‘aan de Joden de Sjabbat oplegde als een brandmerk van schande’. Justinus schrijft dat in zijn apologetisch werk Dialoog met de Jood Trypho.

Nauwkeurige lezing van het evangelie biedt een ander beeld. Volgens zijn gewoonte ging de Here Jezus op de Sjabbat naar de synagoge. Alle evangeliën vertellen meerdere malen dat Jezus naar gewoonte op de Sjabbat in de synagoge te vinden was. Dat was voor Hem dus de ‘normale’ gang van zaken: als een vrome, Thoragetrouwe Jood neemt Hij deel aan de diensten in de synagoge.

Een aantal malen wordt verteld, dat Hij de gelegenheid kreeg om te leren in de synagoge. Het ligt niet voor de hand om te veronderstellen, dat Hij die gelegenheid zou krijgen als Hij tegelijkertijd duidelijk zou maken dat de Sjabbat niets meer te betekenen had. Lucas vertelt (hoofdstuk 4:40), dat na zonsondergang vele zieken tot Hem gebracht werden, die Hij de handen oplegde en genas; dus pas na het einde van de Sjabbat verrichtte Hij genezingen, die mogelijk enige arbeid met zich meebrachten (over andere genezingen op de Sjabbat komen we nog te spreken).

Het is opmerkelijk, dat in het proces van Jezus een verbreking van het Sjabbatsgebod niet vermeld wordt. De evangelisten melden het gegeven, dat de overpriesters en het sanhedrin hun best deden getuigenverklaringen tegen Jezus te vinden (bijv. Marcus 14:55). Als Jezus bekend zou gestaan hebben als een schender van de Sjabbat zou dat zonder meer een grote rol in het proces hebben gespeeld, gezien de belangrijke betekenis van de Sjabbat.

Het sanhedrin zou zich niet hebben hoeven inspannen om valse getuigen te vinden, als Jezus in zijn prediking zou hebben opgeroepen tot verwaarlozing van de rustdag. Alle evangeliën zijn verder unaniem in de overlevering, dat de vrouwen na de kruisafname wachtten tot na de Sjabbat met de verzorging van het lichaam van Jezus: ze namen de voorgeschreven Sjabbatsrust in acht.

En dat Jezus ook voor de toekomst er gewoon van uitging, dat Zijn volgelingen als vanzelfsprekend de Sjabbat zouden houden blijkt uit Zijn woorden in de rede over de laatste dingen: bidt, dat uw vlucht niet op een Sjabbat valt (Matteüs 24:20).

Uit dit summiere overzicht moge duidelijk zijn, dat Jezus en Zijn discipelen op geen enkele wijze afstand namen van het gebod om de Sjabbat te houden; integendeel, als echte Joden voegden ze zich geheel in de traditie van hun volk. Jezus zegt immers zelf, dat Hij niet gekomen is om de wet en de profeten te ontbinden, maar die te vervullen; en vervullen betekent in elk geval ook: zich aan de regels houden.

» Lees ook deel 2 en deel 3

Over de auteur

18 Reacties

  • Talita -  23 augustus 2016 De joodse geestelijke leiders zaten zo vast in hun zelf gemaakte wetten dat zij het zicht verloren op wat goed en juist was. In marcus 3:4 bedoelde Jezus dat de Sabat een dag is om goed te doen. God gaf de sabat als een voor rust en aanbidding. Hij bedoelde niet dat wij wij zoveel nadruk moeten leggen op de rust dat wij geen hand uitsteken om anderen te helpen. Laat je rustdag geen dag worden van ogoistisch genot.
  • Ben Kok (joods-chr. pastor) -  29 februari 2016 Blijkbaar blijft mijn reactie nu wel staan, graag ga ik het gesprek persoonlijk en/of hier op deze site verder aan, om duidelijk te maken hoezeer we als christenen dwalen met de zon-dag, zonnewende (kerstmis) en voorjaarsfeest (easter, pasen, vruchtbaarheidsfeest) met de bekende christelijke inhoud over deze heidense dagen heen geplakt. Dat is dwars tegen het gebod van JHWH in en het is me een raadsel hoe de 5 PKN voorgangers van CvI dit blijven leren. Shalom Ben Kok (joods-chr. pastor.) tora-yeshua.nl
  • Ben Kok (joods-chr. pastor) -  29 februari 2016 Waarom staat mijn reactie niet onder dit artikel? In ben het van harte eens met de reacties van Frits N., Derk, Kees P., Else S., Ari, dwz. 5 personen, met mij mee 6, die stellen dat het Bijbels is om de shabbath en daarmee alle moadiem te houden in navolging van Yeshua en de hele Handelingengemeente. Ik zal er verder niet aan toe voegen, zodat er geen reden is om mijn ondersteuning niet te plaatsen. Shalom Ben Kok (joods-chr. pastor)
  • Bernadette -  28 februari 2016 Dit zal toch geweldig zijn als we Shabbat gaan vieren en niet omdat het moet maar puur uit grote liefde voor Jahweh omdat Hij ons eerst heeft lief gehad ik verlang daar naar ...en dan nog wel geschreven door een PKN dominee!! Er is hoop en hoop doet leven Ik hoop en bid dat de diepe wortels van de leer van Rome uitgehouwen worden. Zou het grote schip nu dan toch heel voorzichtig aan het draaien zijn ? We moeten haast maken Jeshua is aanstaande dat we toch door Roeach Hakodesj samen 1 mogen zijn Halleluya !! laat onze lampen gevuld zijn zodat wij de Bruid tegemoet gaan om voor eeuwig Shabbat te vieren met onze Koning ...Baruch Hashem laten we Hem blijven prijzen en danken Shalom
  • ari -  28 februari 2016 Handelingen 20:7 : mia ton shabbaton = 1e van de shabbatten. Het feest van de ongezuurde broden was geweest en op "weg" naar shavuot (pinksteren) worden er 7 weken of ook wel 7 shabbatten geteld. Op de 1e van die 7 shabbatten sprak Paulus te Troas. De vertalers hebben hier 1e dag der week van gemaakt wat er duidelijk niet staat , maar op deze manier worden mensen wel misleidt. Als er 200x shabbat staat en 2 keer 1e dag der week (zondag) dan moeten er lampjes gaan branden , want de bijbel spreekt zichzelf niet tegen!!! In dit geval (Handelingen 20:7) dus een "valse" vertaling. Evenzo met 1 korinthiërs 16:2. Shabbat shalom.
  • ari -  28 februari 2016 JHWH zegende en heiligde de 7e dag (shabbat) in genesis 2. Dat is nooit veranderd. De tegenstander probeert dat natuurlijk wel te veranderen. Zoals die oude slang Adam en eva misleidde zo wordt ook diegene misleidt die gelooft dat de shabbat niet meer de gezegende en geheiligde dag van JHWH is. Helaas zijn dat er zeer velen!!
  • H. de Graaf -  28 februari 2016 Veler overtuiging is dat de zondag door de RK is ingestelt. Misschien wel officieel, maar als ik de Bijbel nalees, over wanneer de eerste discipelen dit deden lees ik in Handelingen 20:7 'en op den eersten dag der week als de discipelen bijeengekomen waren om brood te breken...' en ook 1 korintiers 16:2 'op elken eersten dag der weeks, legge een iegelijk van u iets bij zichzelven weg' De eerste gemeenten kwamen dus bij elkaar op zondag om te spreken over Gods woord of om geld te verzamelen.
  • Else Schilperoord -  28 februari 2016 Als vervullen afschaffen betekent dan is de doop ook afgeschaft. In Matth. 3:15 staat dat Jezus zegt alle gerechtigheid te vervullen. Ook staat in Matth. 28:19 Gaat heen en doopt al de volken in de Naam van de Vader en de Zoon en d Heilige Geest. Vervullen houdt dus vooral in : zelf ook doen, volgens mij.
  • Kees Post -  28 februari 2016 De Sabbat is ingesteld door God, en nooit veranderd,en geldt ook voor de vreemdeling Jesaja 56:1-7 en Jesaja 66:23, en is een heenwijzing naar de rust in Yeshua Hebr.4:4 ,rome heeft dit helaas veranderd, en verplaatst naar de zonaanbiddingsdag, voor meer informatie kijk op de site van peter steffens.
  • H van Beek -  27 februari 2016 Romeinen 7:6 De betekenis van de wet 6 maar thans zijn wij van de wet ontslagen, dood voor haar, die ons gevangen hield, zodat wij dienen in de nieuwe staat des Geestes en niet in de oude staat der letter.WET
  • H vanBeek -  27 februari 2016 Matteüs 1128 Kom tot Mij, allen die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven. Tegen wie zegt Jezus dat, niet tegen christenen want die waren er toen nog niet, Hij zegt dat tegen zijn eigen volk. Dan vraag je je af waarom zegt Jezus zo iets, daar moet Hij toch een bedoeling mee gehad hebben. Doordat ze probeerde zich aan de wet te houden waren ze zo vermoeid en belast. En bij Hem zouden ze de rust krijgen waar ze al zo lang naar gezocht hadden. SHALOM
  • svanhoeve -  27 februari 2016 Adam kreeg een gebod;eet niet van die boom daar midden in Mijn tuin Israel kreeg een gebod;neemd Mijn sabbath in acht, en de gelovigen uit de heidenwereld hebben het gebod;Raakt mijn gezalfden niet aan nu de genadetijd voor de heiden wereld ten einde gaat, worden gods gezalfden van over heel deze wereld weer bijeen gebracht in Gods eigen land en kan en mag zijn volk Gods Sabbath vieren zoals de sabbath bedoeld is jammer voor de kerken maar hun genadetijd is dan defenitief voorbij Gods volk zal jubelen van zielevreugd daar zij hun wens verkrijgen
  • Pieta Selk -  27 februari 2016 Ik ben ervan overtuigd dat de Heere Jezus de wet heeft vervuld en dus blijft de Sjabbat op de zaterdag. Maar ik denk ook dat het niet meer terug te draaien is. Ook bekruipt mij vaak het gevoel dat wij aan de 10 geboden moeten houden, waarom dan niet de Sjabbat? Maar wij kunnen de wet niet houden en daarom zal het door de Heere Jezus vergeven zijn! De Heere Jezus persoonlijk kennen als je Borg en Zaligmaker, want Hij heeft de wet vervuld. Liefs, Pieta
  • H van Beek -  27 februari 2016 Toen Hij ons al onze overtredingen kwijtschold, door het bewijsstuk uit te wissen, dat door zijn inzettingen tegen ons getuigde en ons bedreigde. En dat heeft Hij weg gedaan door het aan het kruis te nagelen. NBG vertaling. Hij heeft ons strafblad dat tegen ons getuigde verscheurd, de lijst met regels (wet) waaraan wij ons niet hebben gehouden. Dat bewijs heeft Hij vernietigd door het aan het kruis te slaan. vertaling het leven.
  • Paula Hollaar -  27 februari 2016 Van de week op een bijbelstudie kwam de sjabbat ter sprake. Mensen die Israël van harte liefhebben beschouwden mij als; "Je gaat Joodje spelen, als je de sjabbat houdt. Ik weet als ik op Sjabbat dicht bij God ben hoe speciaal dat is. Maar tegen een overtuigde evangelist is het moeilijk discussiëren en dat wil ik ook niet. de Bijbel moet overtuigen en misschien een mooi artikel van Christenen voor Israël. Ik ben hier heel blij mee. Sjabbat Shalom . Ik zie uit naar de volgende delen. Dank u wel.
  • Derk -  26 februari 2016 Interessant, dat wel. God heiligde de Shabbat als een "merkteken"van Hem. En wie heeft de zondag als een "merkteken" ingesteld? U kunt het weten. Dat was Rome. En de protestantse kerk heeft op een enkele uitzondering na, de navelstreng met Rome nooit doorgesneden. Maar het is waarschijnlijk als deze dominosteen wordt omgegooid, er dan meer dominostenen volgen.
  • Frits Nieuwstraten -  26 februari 2016 Inderdaad heeft Jezus de Sabbat gehouden. Wij zullen dit ook behoren te doen. Als men meent dat Jezus bedoelt te zeggen dat de Sabbat niet meer gehouden hoeft te worden omdat Hij gekomen is om te vervullen, dan zouden de andere 9 geboden ook niet meer van kracht zijn. God heiligde de 7e dag (Sabbat) toen hij rustte na Zijn scheppende werk. Het 4e gebod is het enige geheiligde gebod. Het doet de Heer groot verdriet dat velen de Sabbat niet meer in ere houden.
  • André Wisse -  26 februari 2016 Interessant, ikben erg benieuwd naar het vervolg.

Plaats een reactie